DMARC yozuvi domeningiz nomidan yuborilgan xatlarni qabul qiluvçi poçta serverlari qanday tekşirişi va soxta xatlar bilan nima qilişi kerakligini belgilaydi. U SPF va DKIM ustiga quriladi: bu ikki mexanizm xatning haqiqiyligini tekşiradi, DMARC esa natijani "From" maydonidagi domen bilan soliştiradi va siyosatni e'lon qiladi. Muammo şundaki, köp kompaniyalar DMARC'ni bir kunda p=reject bilan yoqib yuboradi va ertasiga hisob-fakturalar, saytdagi buyurtma xabarlari yoki CRM tarqatmalari mijozlarga yetib bormay qoladi. Şuning uçun DMARC'ni bosqiçma-bosqiç, hisobotlarga tayanib joriy etiş kerak.
DMARC yozuvi qanday tuzilgan
DMARC oddiy TXT yozuv bölib, u domenning özida emas, _dmarc subdomenida joylaşadi. Masalan, example.uz uçun yozuv nomi _dmarc.example.uz böladi. Yozuv içida nuqtali vergul bilan ajratilgan teglar bor va ularning har biri aniq vazifani bajaradi. Eng muhimi p tegi bölib, u uç qiymatdan birini oladi: none faqat kuzatiş, quarantine şubhali xatni spam papkasiga yuboriş, reject esa uni butunlay rad etişni bildiradi.
_dmarc.example.uz. IN TXT "v=DMARC1; p=none; rua=mailto:dmarc@example.uz; fo=1"
Bu yerda rua tegi agregat hisobotlar qaysi manzilga yuborilişini körsatadi. Gmail, Yahoo va boşqa yirik provayderlar odatda kuniga bir marta XML formatdagi hisobot yuboradi: unda qaysi IP manzildan domeningiz nomidan neçta xat kelgani, SPF va DKIM natijalari va moslik (alignment) holati yoziladi. fo=1 tegi esa batafsil xatolik hisobotlari uçun möljallangan, lekin köp provayderlar ularni umuman yubormaydi, şuning uçun asosiy tayanç agregat hisobotlardir.
1-bosqiç: p=none bilan kuzatişni boşlaş
Birinçi bosqiçda heç qanday xat bloklanmaydi, siz faqat ma'lumot töplaysiz. Bu bosqiçning maqsadi domeningiz nomidan xat yuboradigan barça tizimlarni aniqlaşdir. Köpinça kompaniya rahbari faqat korporativ poçtani biladi, lekin hisobotlarni oçganda saytdagi aloqa formasi, buxgalteriya dasturi, onlayn-kassa, marketing tarqatma xizmati va hatto eski printer-skaner ham xat yuborayotgani ma'lum böladi.
Hisobotlar uçun alohida poçta qutisi oçing, çunki faol domenlarga kuniga önlab XML fayl kelişi mumkin. XML'ni qölda öqiş noqulay, şu sababli bepul yoki pullik DMARC tahlil xizmatlaridan foydalaniş mumkin, ular ma'lumotni jadval va grafik körinişida beradi. Agar hisobotlarni boşqa domendagi manzilga yubormoqçi bölsangiz, öşa domenda ruxsat yozuvi bölişi şart, aks holda provayderlar hisobot yubormaydi:
example.uz._report._dmarc.analytics-domen.uz. IN TXT "v=DMARC1"
Kuzatiş bosqiçini kamida ikki-tört hafta davom ettiring. Oylik hisob-fakturalar yoki çoraklik tarqatmalar kabi kam uçraydigan xatlar ham hisobotga tuşişi uçun bu muddat yetarli bölişi kerak.
Hisobotlarni öqiş va manbalarni tartibga keltiriş
Hisobotdagi har bir manba uçun bitta savolga javob bering: bu xat qonuniymi? Agar qonuniy bölsa, u SPF yoki DKIM orqali ötişi va domen mos kelişi kerak. DMARC uçun ikkalasidan bittasi moslik bilan ötgani yetarli. Masalan, tarqatma xizmati xatni öz serveridan yuborsa va DKIM imzosini öz domeni bilan qöysa, imzo ötadi, lekin moslik bölmaydi va DMARC xatoni körsatadi. Yeçim odatda xizmat sozlamalarida öz domeningiz uçun DKIM kalitini yoqiş va DNS'ga ular bergan CNAME yoki TXT yozuvni qöşişdir.
| Manba | Odatiy muammo | Yeçim |
|---|---|---|
| Hostingdagi korporativ poçta | DKIM yoqilmagan | Panelda DKIM yoqiş, kalitni DNS'ga qöşiş |
| Saytdagi aloqa formasi | PHP mail() begona server nomidan yuboradi | SMTP autentifikatsiya orqali yuborişga ötiş |
| Tarqatma xizmati | DKIM xizmat domeni bilan imzolangan | Xizmatda öz domeni uçun DKIM sozlaş |
| Noma'lum IP manzillar | Domen nomidan soxta xat | Heç narsa qilmang, aynan şular bloklanadi |
Hisobotlarda notaniş mamlakatlardagi IP manzillardan kelayotgan xatlarni körsangiz, xavotirlanmang: bu aynan DMARC töxtatişi kerak bölgan fişing urinişlari. Ularni tuzatiş şart emas.
2-bosqiç: quarantine va pct bilan ehtiyotkor ötiş
Qonuniy manbalarning deyarli barçasi ötayotganini körganingizdan keyin siyosatni quarantine ga kötariş mumkin. Köpçilik qabul qiluvçilar pct tegini qöllab-quvvatlaydi, u siyosatni xatlarning faqat bir qismiga qöllaş imkonini beradi. Masalan, avval 25 foiz bilan boşlab, bir-ikki hafta kuzatib, keyin 50 va 100 foizga kötariş mumkin. Şuni yodda tutingki, DMARC standartining yangi tahririda bu teg qayta körib çiqilmoqda, şuning uçun unga töliq tayanmang va hisobotlarni kuzatişni davom ettiring.
_dmarc.example.uz. IN TXT "v=DMARC1; p=quarantine; pct=25; rua=mailto:dmarc@example.uz"
Agar xodim "mijozim xatimni spamda topdi" desa, öşa xat qaysi tizimdan ketganini aniqlang va hisobotda tekşiring.
3-bosqiç: p=reject va subdomenlar
Hisobotlar bir neça hafta davomida barqaror bölsa va qonuniy xatlarda muvaffaqiyatsizlik qolmasa, yakuniy qadam p=reject dir. Endi domeningiz nomidan soxta xat yuborgan firibgar xati qabul qiluvçi server tomonidan rad etiladi va mijozlaringiz qutisiga umuman tuşmaydi. Subdomenlar uçun sp tegi alohida siyosat beradi. Xat yubormaydigan subdomenlar uçun qat'iy siyosat qöyiş, ayniqsa, foydali, çunki firibgarlar köpinça billing.example.uz kabi işonçli körinadigan nomlardan foydalanadi.
_dmarc.example.uz. IN TXT "v=DMARC1; p=reject; sp=reject; adkim=r; aspf=r; rua=mailto:dmarc@example.uz"
Yozuvni özgartirgandan keyin uni tekşirib köring. Quyidagi buyruqlar yozuv matnini qaytarişi kerak, agar natija böş bölsa, DNS hali yangilanmagan yoki yozuv nomi notöğri kiritilgan:
dig +short TXT _dmarc.example.uz
nslookup -type=TXT _dmarc.example.uz
Misol: Toşkentdagi mebel dökoni
Tasavvur qiling, Toşkentdagi mebel dökoni öz saytida onlayn buyurtma qabul qiladi, menejerlar korporativ poçtadan işlaydi, har oy esa aksiyalar haqida tarqatma yuboriladi. Bir kuni mijozlar dökon nomidan "tölovni tasdiqlang" degan soxta xat olişadi. Dökon p=none bilan boşlaydi va birinçi haftada hisobotlarda tört manba körinadi: korporativ poçta, sayt, tarqatma xizmati va bir neçta xorijiy IP. Sayt formasi SMTP orqali yuborişga ötkaziladi, tarqatma xizmatida DKIM sozlanadi. Bir oydan keyin quarantine, yana uç haftadan keyin reject qöyiladi va soxta xatlar mijozlarga yetib bormay qoladi.
sayt.uz hostingida korporativ poçta uçun DKIM va SPF yozuvlarini kabinetdagi DNS bölimi orqali qöşiş mumkin, DMARC yozuvi esa oddiy TXT yozuv sifatida xuddi şu yerda yaratiladi.
Köp uçraydigan xatolar
- Bir domenda ikkita DMARC yozuvi qoldiriş: bunday holda qabul qiluvçilar yozuvni umuman e'tiborsiz qoldirişi mumkin.
- Kuzatiş bosqiçini ötkazib yuborib, darhol
rejectqöyiş va qonuniy xatlarni yöqotiş. - Hisobot manzilini yozib, uni heç qaçon oçmaslik:
p=noneabadiy qolib, heç qanday himoya bermaydi. - SPF yozuviga barça xizmatlarni qöşib, 10 ta DNS sörov limitidan oşib ketiş.
DMARC bir martalik sozlama emas. Yangi CRM, yangi tarqatma xizmati yoki boşqa server qöşilganda hisobotlarda yangi manba paydo böladi va uni ham töğri sozlaş kerak böladi. Şu sababli hisobotlarni reject ga ötgandan keyin ham vaqti-vaqti bilan körib turing.