Domenni bir registratordan boşqasiga ötkazmoqçi bölganingizda yangi registrator sizdan albatta bitta narsani söraydi: transfer kodi. U turli joylarda EPP kodi, Auth kodi, authInfo yoki transfer paroli deb ataladi, lekin mohiyati bir xil. Bu domenga biriktirilgan maxfiy satr bölib, uni faqat domen egasi biladi deb hisoblanadi. Kodni bilgan odam domenni boşqa registratorga köçirişni boşlay oladi, şuning uçun unga oddiy texnik ma'lumot emas, balki bank kartasining PIN kodi kabi qaraş kerak.
Kod qayerdan paydo böladi va nima uçun kerak
Köpçilik xalqaro domen zonalari registratorlar bilan reyestr örtasida EPP (Extensible Provisioning Protocol) deb ataluvçi protokol orqali işlaydi. Domen röyxatdan ötganda reyestr unga authInfo deb ataluvçi parolni biriktiradi va bu parolni faqat joriy registrator köra oladi yoki özgartira oladi. Yangi registrator transfer sörovini reyestrga yuborganida şu parolni ham ilova qiladi. Reyestr parol töğri ekanini tekşiradi va şundan keyingina transfer jarayoni boşlanadi.
Bu mexanizm oddiy, lekin juda muhim himoya vazifasini bajaradi. Kodsiz har qanday registrator istalgan domenni "men egasiman" degan bayonot asosida öziga tortib olişi mumkin bölardi. Kod esa haqiqiy egasi rozilik bergani va jarayonni özi boşlaganining texnik isboti hisoblanadi.
Kodni oliş tartibi
Transfer kodini faqat domen hozir turgan registratordan oliş mumkin. Odatda u boşqaruv panelida domen sahifasida "Transfer kodi" yoki "Auth kodi oliş" tugmasi körinişida böladi, ba'zi registratorlarda esa kod faqat egasining emailiga yuboriladi. sayt.uz kabinetida domen turgan bölsa, kodni domen sahifasidan yoki texnik yordam orqali söraş mumkin. ICANN qoidalariga köra, xalqaro domenlar uçun registrator egasining söroviga köra kodni asossiz uşlab turmasligi va uni belgilangan qisqa muddat içida berişi şart.
Kod olişdan oldin bir neçta tayyorgarlik işlarini bajariş kerak. Ular bajarilmasa, kod töğri bölsa ham transfer rad etiladi:
- Domendagi transfer qulfini (registrar lock) öçiring.
- WHOIS'dagi kontakt email işlayotganini tekşiring, çunki tasdiqlaş xati şu manzilga kelişi mumkin.
- Domen muddati tugab qolmaganiga işonç hosil qiling: muddati ötgan domenlarni köpinça transfer qilib bölmaydi.
- Kodni oling va uni faqat yangi registratorning rasmiy transfer formasiga kiriting.
Domen qulfdan çiqqanini qanday tekşiriş mumkin
Qulf holati WHOIS yoki RDAP javobidagi status maydonida körinadi. Agar u yerda clientTransferProhibited yozuvi bölsa, domen hali qulflangan, va transfer reyestr darajasidayoq rad etiladi. Qulfni öçirganingizdan keyin bir neça daqiqa yoki soat ötib holatni qayta tekşiring:
whois example.com | grep -i "status"
# RDAP orqali, jq o'rnatilgan bo'lsa
curl -s https://rdap.org/domain/example.com | jq '.status'
Agar statusda serverTransferProhibited körinsa, bu qulf registrator emas, reyestr tomonidan qöyilgan böladi. Bunday holat odatda nizo, sud jarayoni yoki reyestr tekşiruvi bilan boğliq va uni registrator panelidan öçirib bölmaydi. Bunday vaziyatda sababini aniqlaş uçun joriy registratorga murojaat qiliş kerak.
Amaliy misol: veb-studiyadan domenni qaytarib oliş
Tasavvur qiling, Samarqanddagi kiçik mehmonxona bir neça yil oldin sayt buyurtma qilgan va veb-studiya example.com domenini öz akkauntida röyxatdan ötkazgan. Endi mehmonxona egasi domenni öz nazoratiga olmoqçi. Birinçi qadam WHOIS'ni tekşiriş: domen egasi sifatida kim körsatilgan. Agar u yerda studiya emas, mehmonxona yoki uning rahbari yozilgan bölsa, egasi studiyadan qulfni olib taşlaş va transfer kodini berişni talab qilişga haqli.
Studiya kodni bergaç, mehmonxona egasi uni yangi registratorda transfer formasiga kiritadi va jarayonni tölovi bilan tasdiqlaydi. Xalqaro domenlarda eski registratorga transferni tasdiqlaş yoki rad etiş uçun bir neça kun beriladi, javob bölmasa transfer odatda avtomatik yakunlanadi. Şu vaqt içida saytning işlaşi töxtamasligi uçun nom serverlari va DNS yozuvlariga tegmaslik tavsiya etiladi. Transfer tugagaç, darhol yangi kod yarating va eski kod endi işlamasligiga işonç hosil qiling.
Kod işlamasa: eng köp uçraydigan sabablar
"Notöğri auth kodi" xatosi köpinça kod çindan notöğri bölgani uçun emas, balki uni nusxalaşdagi xatolar tufayli çiqadi. Kod boşida yoki oxirida böş joy qolib ketişi, katta va kiçik harflar almaşib qolişi, yoki l, 1 va I kabi öxşaş belgilarni çalkaştiriş odatiy holat. Kodni qölda qayta yozmasdan, töğridan-töğri nusxa köçirib qöyiş yaxşiroq.
Yana bir sabab muddati ötgan yoki almaştirilgan kod. Ba'zi registratorlar kodni ma'lum vaqtdan keyin yangilaydi, ba'zilari esa har safar "kod oliş" bosilganda yangisini yaratadi. Agar siz bir kun oldin olingan kodni işlatayotgan bölsangiz va örtada yana bir marta söralgan bölsa, eskisi işlamay qolişi mumkin. Bunday holatda yangi kod olib, darhol işlating.
Kodni xavfsiz saqlaş va firibgarlik belgilari
Transfer kodini heç qaçon ijtimoiy tarmoqdagi suhbatga, oçiq guruhlarga yoki "domeningizni tekşirib beramiz" deb yozgan notaniş odamlarga yubormang. Firibgarlar köpinça registrator yoki xosting xodimi nomidan xat yozib, "xavfsizlik tekşiruvi uçun" kodni söraydi. Haqiqiy registrator sizdan bu kodni heç qaçon söramaydi, çunki u kodni özi saqlaydi. Agar kod begona qölga tuşgan deb gumon qilsangiz, darhol yangisini yarating va domenga transfer qulfini qaytadan yoqing.
Kompaniyalar uçun yana bir tavsiya: kodni oliş va transfer qiliş huquqini faqat bitta mas'ul xodimga emas, rahbariyat nazoratidagi umumiy akkauntga boğlang. Xodim işdan ketganda domenga kiriş imkoniyati u bilan birga ketib qolmasligi kerak. Şuningdek, transferdan keyin domenning egasi, kontaktlari va avto-uzaytiriş sozlamalari yangi registratorda töğri körsatilganini albatta tekşiring.
.uz va boşqa mamlakat domenlari haqida eslatma
Yuqorida tasvirlangan EPP jarayoni asosan .com, .net, .org kabi xalqaro zonalarga tegişli. Mamlakat domenlarida, jumladan .uz zonasida, registratorlar örtasida ötkaziş tartibi öşa zona reyestrining öz qoidalari bilan belgilanadi va u boşqaça bölişi mumkin: masalan, qöşimça tasdiq, ariza yoki egasi ma'lumotlarini tekşiriş talab qilinişi mumkin. Şuning uçun .uz domenini köçirişdan oldin aniq tartibni joriy registratoringiz yoki texnik yordam orqali sörab bilib oling.