🧩
Domen

DNS'ni kod bilan boşqariş: Terraform va OctoDNS amaliyoti

10.11.2026
← Barça maqolalar

Köpçilik DNS yozuvlarini veb-panel orqali qölda qöşadi: A yozuvi, keyin MX, keyin poçta uçun SPF va DKIM. Bitta sayt va bitta domen bölsa, bu usul yetarli. Lekin domenlar soni öntadan oşganda, jamoada bir neçta odam işlaganda yoki har bir özgarişning kim tomonidan va nima uçun qilinganini biliş kerak bölganda, qölda boşqariş çalkaşlikka olib keladi. "DNS as code" yondaşuvi zonani matnli fayl körinişida saqlaş, uni Git'da versiyalaş va maxsus vosita orqali DNS provayderiga avtomatik qöllaşni anglatadi.

Nima uçun DNS'ni fayl körinişida saqlaş foydali

Birinçi foyda tarix va javobgarlikdir. Har bir özgariş commit sifatida saqlanadi, unda muallif, sana va izoh böladi. Agar ertalab poçta işlamay qolsa, keça MX yoki SPF yozuviga kim tegingani bir qaraşda körinadi va kerak bölsa özgariş bitta buyruq bilan orqaga qaytariladi. Panelda esa eski qiymatni eslab qoliş yoki skrinşotlardan qidirişga töğri keladi.

Ikkinçi foyda tekşiruvdir. Özgariş töğridan-töğri jonli zonaga emas, avval pull request körinişida keladi, hamkasb uni körib çiqadi, vosita esa aynan qaysi yozuvlar qöşilişi, özgarişi yoki öçirilişini oldindan körsatadi. Uçinçi foyda bir xillikdir: önta filial sayti bölgan tarmoq bir xil şablon asosida yozuvlarni oladi va birortasida "unutilgan" DMARC yoki eski IP qolib ketmaydi.

Bu yondaşuv kimga mos va kimga ortiqça

Toşkentdagi kiçik qahvaxona bitta domen va beşta yozuv bilan işlasa, Terraform örnatiş vaqtni behuda sarflaş böladi. Ammo bir neçta brend, test va production muhitlari, önlab subdomenlari bölgan internet-dökon yoki bir neçta klinika filiallariga xizmat körsatadigan IT bölim uçun bu yondaşuv tez özini oqlaydi. Asosiy şart: DNS provayderingiz API taqdim etişi yoki siz öz DNS serveringizni boşqarişingiz kerak. API bölmasa, vosita yozuvlarni avtomatik yangilay olmaydi va siz baribir panelga qaytasiz.

Agar domeningiz sayt.uz'da bölsa, NS serverlarni kabinet orqali istalgan DNS xizmatiga yönaltiriş mumkin. Şu tariqa domen röyxati va tölovlar kabinetda qoladi, zona esa kod orqali boşqariladigan DNS serverda yaşaydi.

Terraform bilan DNS yozuvlari

Terraform infratuzilmani deklarativ tarzda tasvirlaydi: siz "qanday holat bölişi kerak"ligini yozasiz, vosita esa joriy holat bilan soliştirib, farqni qöllaydi. DNS uçun turli provayderlarning plaginlari bor. Quyidagi misolda universal hashicorp/dns provayderi işlatilgan, u RFC 2136 dinamik yangilanişlari orqali özingiz boşqaradigan BIND kabi serverga ulanadi. Kalit TSIG orqali tekşiriladi.

terraform {
  required_providers {
    dns = {
      source  = "hashicorp/dns"
      version = "~> 3.4"
    }
  }
}

provider "dns" {
  update {
    server        = "192.0.2.53"
    key_name      = "terraform-key."
    key_algorithm = "hmac-sha256"
    key_secret    = var.tsig_secret
  }
}

resource "dns_a_record_set" "www" {
  zone      = "example.uz."
  name      = "www"
  addresses = ["203.0.113.10"]
  ttl       = 3600
}

resource "dns_mx_record_set" "mail" {
  zone = "example.uz."
  ttl  = 3600
  mx {
    preference = 10
    exchange   = "mail.example.uz."
  }
}

Iş jarayoni uç buyruqdan iborat. terraform init plaginlarni yuklaydi, terraform plan nima özgarişini körsatadi, terraform apply esa tasdiqdan keyin özgarişni qöllaydi. Plan natijasini har doim diqqat bilan öqing: agar unda kutilmagan "destroy" qatori bölsa, demak kimdir qölda yozuv qöşgan yoki fayldagi nom xato yozilgan.

terraform init
terraform plan -out=dns.plan
terraform apply dns.plan

OctoDNS: zonani YAML fayl sifatida saqlaş

OctoDNS faqat DNS uçun yaratilgan vosita bölib, zonani oddiy YAML faylda saqlaydi va uni bir yoki bir neçta provayderga sinxronlaydi. U ayniqsa bitta zonani bir vaqtda ikkita DNS provayderida yuritiş, ya'ni zaxira DNS quriş uçun qulay. Konfiguratsiya fayli manba va maqsadni belgilaydi:

providers:
  config:
    class: octodns.provider.yaml.YamlProvider
    directory: ./zones
  cloudflare:
    class: octodns_cloudflare.CloudflareProvider
    token: env/CLOUDFLARE_TOKEN

zones:
  example.uz.:
    sources:
      - config
    targets:
      - cloudflare

Zona fayli zones/example.uz.yaml esa yozuvlarni öqişga qulay körinişda saqlaydi. Böş kalit domenning özini, ya'ni apex qismini bildiradi:

---
'':
  - type: A
    value: 203.0.113.10
  - type: MX
    values:
      - exchange: mail.example.uz.
        preference: 10
www:
  type: CNAME
  value: example.uz.

octodns-sync --config-file=config/production.yaml buyruği sukut böyiça faqat sinov rejimida işlaydi va özgarişlar röyxatini çiqaradi. Haqiqiy qöllaş uçun oxiriga --doit qöşiladi. Bu himoya mexanizmi tasodifiy öçirişlarning oldini oladi.

Mavjud zonani kodga köçiriş

Eng xavfli bosqiç boşlanğiç köçirişdir. Agar faylda mavjud yozuvlardan birortasi bölmasa, vosita uni "ortiqça" deb hisoblab öçirişi mumkin. Şuning uçun avval joriy zonani töliq eksport qiling, har bir yozuvni faylga ötkazing va birinçi plan yoki dry-run natijasida heç qanday özgariş bölmasligiga erişing. Terraform'da mavjud yozuvlar terraform import yoki import bloklari orqali holatga qöşiladi, OctoDNS'da esa octodns-dump buyruği provayderdagi zonani YAML faylga yozib beradi.

Misol: Samarqanddagi öquv markazining IT mutaxassisi 40 ta yozuvli zonani köçirişda avval dump oldi, keyin faylni tozaladi va plan "0 to add, 0 to change, 0 to destroy" körsatgandan keyingina birinçi haqiqiy özgarişni kiritdi. Şu tartib tufayli poçta va sayt bir daqiqa ham uzilmadi.

Sirlar, holat fayli va qölda tahrirlaş

API tokenlari va TSIG kalitlarini heç qaçon Git'ga yozmang, ularni muhit özgaruvçilari yoki CI tizimining maxfiy sozlamalari orqali uzating. Terraform holat fayli, ya'ni terraform.tfstate, maxfiy qiymatlarni oçiq saqlaşi mumkin, şuning uçun u ham repozitoriyga qöşilmaydi va himoyalangan joyda turadi. Bundan taşqari, kod orqali boşqariladigan zonani panelda qölda tahrirlaşni jamoada taqiqlab qöying: navbatdagi apply bunday özgarişni jimgina bekor qiladi va bu köpinça kutilmagan nosozlikka aylanadi.

TTL qiymatlariga ham e'tibor bering. Katta köçiriş yoki IP almaştirişdan bir kun oldin muhim yozuvlarning TTL'ini 300 soniyaga tuşirib qöyiş, xato bölganda tez qaytiş imkonini beradi. Iş tugagaç, TTL yana bir soat yoki undan köproqqa qaytariladi.

CI orqali avtomatlaştiriş

Eng qulay sxema şunday işlaydi: har bir pull request'da CI avtomatik ravişda plan yoki dry-run işga tuşiradi va natijani izoh sifatida qoldiradi. Asosiy branç'ga birlaştirilgandan keyin esa apply bajariladi. Şu tarzda heç kim jonli zonaga töğridan-töğri tegmaydi, har bir özgariş ikki juft közdan ötadi va kerak bölsa oldingi commit'ni qaytariş orqali zonani avvalgi holatiga keltiriş mumkin. Kiçik jamoalar uçun ham bu sxema bir kunlik sozlaş bilan işga tuşadi va keyingi yillar davomida vaqtni tejaydi.

Öxşaş maqolalar

🔑 Transfer (EPP/Auth) kodi: nima u, qayerdan olinadi va qanday saqlanadi ⏳ Domen transferidagi 60 kunlik çeklov: qaçon qöllanadi va qanday rejalaştiriladi 🪪 .uz domen uçun kontakt va pasport tekşiruvi: nima uçun kerak 📮 SPF 10 ta lookup limiti: permerror va uning yeçimi
🌐 Til
🇺🇿 O⁠'zbek 🇺🇿 Özbek (yangi) ✓ 🇺🇿 Ўзбек 🇷🇺 Русский 🇬🇧 English