🧹
Domen

DNS keşni tozalaş: Windows, Mac, Android, brauzer

13.11.2026
← Barça maqolalar

Saytni yangi hostingga köçirdingiz yoki domenning A yozuvini özgartirdingiz, hamkasbingiz telefonida yangi sahifani köryapti, sizning kompyuteringiz esa qaysarlik bilan eski saytni oçişda davom etyapti. Köpinça bunda server ham, DNS ham aybdor emas, sabab qurilmangizdagi DNS keşida. Kompyuter, telefon va brauzer bir marta bilib olgan IP manzilni ma'lum vaqt eslab qoladi, toki har safar DNS serverga murojaat qilmasin. Bu maqolada keşning qayerlarda saqlanişini va uni Windows, macOS, Linux, Android hamda brauzerlarda qanday tozalaşni körib çiqamiz.

DNS keş nima va u qayerlarda yaşaydi

Siz brauzerga domen nomini yozganingizda, u IP manzilga aylantirilişi kerak. Bu javob bir neça bosqiçda saqlanib qoladi: avval brauzerning özida, keyin operatsion tizimning DNS xizmatida, söng uydagi yoki ofisdagi routerda va nihoyat internet provayderining rezolverida. Har bir yozuvning yaşaş muddati TTL, ya'ni «yaşaş vaqti» qiymati bilan belgilanadi va u domen egasi tomonidan DNS zonada örnatiladi. Masalan, TTL 3600 bölsa, javob bir soatgaça keşda turişi mumkin.

Şuni yodda tutiş muhim: siz faqat öz qurilmangizdagi keşni tozalay olasiz. Provayder rezolveridagi keş TTL tugagunça öz-özidan yangilanadi va uni foydalanuvçi tomondan majburan tozalab bölmaydi. Şu sababli DNS özgarişidan keyin ba'zi foydalanuvçilar yangi saytni darhol körsa, boşqalari bir neça soat kutişiga töğri keladi.

Real holat: Samarqanddagi kafe sayti

Samarqanddagi kafe egasi menyu saytini yangi hostingga köçirdi va kabinetda domenning A yozuvini yangi server IP manziliga almaştirdi. Bir soatdan keyin ofitsiantlar telefonida yangi menyu oçildi, lekin kassadagi Windows kompyuterda eski sahifa çiqaverdi. Kompyuterda ipconfig /flushdns buyruği bajarilib, Çrome'ning içki keşi ham tozalangaç, yangi sayt darhol oçildi. Muammo serverda emas, aynan şu kompyuterning eski javobni eslab qolganida edi.

Windows'da DNS keşni tozalaş

Windows'da DNS keş «DNS Client» xizmati tomonidan yuritiladi. Uni tozalaş uçun buyruq satrini oçing (Start menyusida cmd deb yozing) va quyidagi buyruqni bajaring. Odatda administrator huquqi talab qilinmaydi, lekin xato çiqsa, buyruq satrini «administrator sifatida» işga tuşiring:

ipconfig /flushdns

Muvaffaqiyatli bajarilsa, keşning tozalangani haqida xabar çiqadi. Keşda hozir nimalar borligini köriş uçun ipconfig /displaydns buyruğidan foydalaniş mumkin. PowerShell'ni afzal körsangiz, xuddi şu işni quyidagi buyruqlar bajaradi:

Clear-DnsClientCache
Get-DnsClientCache | Where-Object Entry -like "*sizningdomen.uz*"

macOS'da DNS keşni tozalaş

macOS'da DNS javoblarini mDNSResponder jarayoni saqlaydi. Zamonaviy macOS versiyalarida Terminal ilovasida quyidagi buyruqni bajariş kifoya. Tizim administrator parolini söraydi, kiritayotganda ekranda belgilar körinmaydi va bu odatiy holat:

sudo dscacheutil -flushcache; sudo killall -HUP mDNSResponder

Buyruq heç qanday xabar çiqarmasligi mumkin, bu xato degani emas. Eski macOS versiyalarida buyruqlar biroz farq qilgan, şuning uçun juda eski tizimda işlayotgan bölsangiz, Apple'ning öz versiyangiz uçun yozilgan yöriqnomasini tekşirib köring.

Linux'da DNS keşni tozalaş

Linux'da hamma narsa qaysi DNS xizmati işlatilayotganiga boğliq. Köpçilik zamonaviy distributivlarda, masalan Ubuntu'da, systemd-resolved işlaydi. Uning keşini tozalaş va natijani tekşiriş uçun quyidagi buyruqlardan foydalaning:

resolvectl flush-caches
resolvectl statistics

Eski tizimlarda xuddi şu vazifani sudo systemd-resolve --flush-caches bajaradi. Agar tizimda dnsmasq yoki nscd işlatilsa, tegişli xizmatni qayta işga tuşiriş kerak, masalan sudo systemctl restart dnsmasq. Ba'zi minimal tizimlarda umuman lokal DNS keş bölmaydi va sörovlar töğridan-töğri taşqi rezolverga ketadi.

Android va iPhone'da keşni yangilaş

Telefonlarda DNS keşni tozalaydigan alohida tugma yöq, lekin uni bilvosita yangilaş oson. Eng sodda usul bu parvoz rejimini (airplane mode) yoqib, 10-15 soniyadan keyin öçiriş: tarmoq ulanişi qayta örnatiladi va tizim keşi tozalanadi. Bu yetmasa, telefonni qayta yuklang. Android'da Chrome işlatilsa, brauzerning öz keşi ham bölgani uçun uni alohida tozalaş kerak bölişi mumkin, bu haqda quyida töxtalamiz.

Android sozlamalaridagi «Şaxsiy DNS» (Private DNS) bölimiga ham e'tibor bering. Agar unda taşqi DNS provayderi körsatilgan bölsa, telefon sörovlarni Wi-Fi yoki mobil operator rezolveri orqali emas, aynan öşa server orqali yuboradi. Bu ba'zan bir xil tarmoqdagi ikki qurilma turli natija körsatişining sababi böladi.

Brauzer keşini tozalaş

Chrome, Edge va boşqa Chromium asosidagi brauzerlar operatsion tizimdan taşqari öz DNS keşiga ham ega. Uni tozalaş uçun manzil satriga maxsus sahifa manzilini yozasiz va «Clear host cache» tugmasini bosasiz. Oçiq ulanişlar eski serverga boğlanib qolgan bölişi mumkinligi sababli, sockets sahifasida «Fluş socket pools» tugmasini ham bosiş foydali:

chrome://net-internals/#dns
chrome://net-internals/#sockets
edge://net-internals/#dns

Firefox'da xuddi şunday imkoniyat about:networking#dns sahifasida joylaşgan, u yerda «Clear DNS Cache» tugmasi bor. Brauzerni töliq yopib, qayta oçiş ham köp hollarda yordam beradi. E'tibor bering, bu amallar sahifa fayllari keşini (rasmlar, CSS) emas, aynan DNS javoblarini tozalaydi. Agar sayt yangi serverdan oçilsa-yu, eski dizayn körinsa, bu allaqaçon oddiy brauzer keşi masalasi va uni Ctrl+F5 yoki brauzer tarixidan tozalaş kerak.

Keş tozalanganini qanday tekşiriş mumkin

Keşni tozalagandan keyin domen qaysi IP manzilga yönaltirilayotganini köriş uçun nslookup buyruğidan foydalaning. Uni bir marta tizim rezolveri bilan, bir marta esa oçiq ommaviy rezolver bilan bajarsangiz, muammo qayerdaligi aniq böladi:

nslookup sizningdomen.uz
nslookup sizningdomen.uz 8.8.8.8
nslookup sizningdomen.uz 1.1.1.1

Agar ommaviy rezolverlar yangi IP ni, sizning tizim rezolveringiz esa eskisini qaytarsa, demak keş provayder yoki router darajasida qolgan va TTL tugaşini kutiş kerak. Routerni qayta yuklaş uning içki keşini tozalaydi. Agar barça rezolverlar eski IP ni körsatsa, muammo keşda emas: DNS yozuvining özi töğri saqlanganini tekşiring.

hosts fayli: unutiladigan sabab

Ba'zan keş tozalansa ham kompyuter eski IP ga ketaveradi, çunki domen hosts faylida qölda yozib qöyilgan böladi. Bu fayl DNS'dan ustun turadi va köpinça sayt köçirilişidan oldin sinov uçun qöşilib, keyin unutib qöyiladi. Windows'da u C:\Windows\System32\drivers\etc\hosts, macOS va Linux'da esa /etc/hosts manzilida joylaşgan. Faylni oçing va domeningiz bilan boşlanadigan qatorlar bölsa, ularni öçiring yoki boşiga # belgisi qöying.

DNS özgarişini rejalaştirişdagi kiçik hiyla

Keş bilan boğliq noqulayliklarni oldindan kamaytiriş mumkin. Sayt köçirişdan bir kun oldin domen yozuvlarining TTL qiymatini qisqartiring, masalan 300 soniyaga. Eski TTL tugagaç, barça rezolverlar yozuvni qisqa muddatga saqlaydigan böladi va IP almaşgaç, yangi manzil bir neça daqiqada tarqaladi. sayt.uz kabinetida DNS yozuvlarini tahrirlayotganda ham şu tartibga amal qiliş foydali: köçiriş tugab, hammasi barqaror işlagaç, TTL qiymatini yana oddiy darajaga qaytarib qöying.

Öxşaş maqolalar

🔑 Transfer (EPP/Auth) kodi: nima u, qayerdan olinadi va qanday saqlanadi ⏳ Domen transferidagi 60 kunlik çeklov: qaçon qöllanadi va qanday rejalaştiriladi 🪪 .uz domen uçun kontakt va pasport tekşiruvi: nima uçun kerak 📮 SPF 10 ta lookup limiti: permerror va uning yeçimi
🌐 Til
🇺🇿 O⁠'zbek 🇺🇿 Özbek (yangi) ✓ 🇺🇿 Ўзбек 🇷🇺 Русский 🇬🇧 English