🧹
Domen

Eski DNS yozuvini öçirişdan oldin nimalarni tekşiriş kerak

12.11.2026
← Barça maqolalar

Domen bir neça yil işlagaç, uning DNS zonasida turli davrlardan qolgan yozuvlar töplanib qoladi. Eski hosting serveriga işora qiluvçi A yozuv, bir paytlar sinab körilgan poçta xizmatining MX yozuvi, kimdir qaçondir qöşgan tasdiqlaş TXT yozuvi yoki yopilgan onlayn dökonga qaragan CNAME. Zonani tozalaş istagi tabiiy, çunki ortiqça yozuvlar çalkaşlik tuğdiradi. Lekin "bu nima ekan, kerak emasdir" degan taxmin bilan öçirilgan bitta qator poçtani töxtatişi yoki muhim xizmatni kirib bölmaydigan qilib qöyişi mumkin.

Nega "eskidek köringan" yozuv hali ham işlayotgan bölişi mumkin

DNS yozuvining yonida kim, qaçon va nima uçun qöşgani yozilmaydi. Şu sababli old, test yoki srv2 kabi nomlar taşqaridan keraksiz körinsa ham, aslida içki tizim, buxgalteriya dasturi yoki kassa ilovasi aynan şu manzilga ulanib turgan bölişi mumkin. Ayniqsa TXT yozuvlar aldamçi: ularning bir qismi bir marta tasdiqlaş uçun kerak böladi, ammo ayrim xizmatlar tasdiqlovçi yozuv joyida turganini vaqti-vaqti bilan qayta tekşiradi. Yozuv yöqolsa, xizmat domenni egasiz deb hisoblab, ulanişni bekor qilişi mumkin.

Poçta bilan boğliq yozuvlar alohida e'tibor talab qiladi. SPF, DKIM va DMARC qatorlari taşqi körinişda bir xil TXT matnlarga öxşaydi, ammo ulardan birini öçiriş xatlaringiz qabul qiluvçi serverlarda spamga tuşişiga olib keladi. DKIM kaliti odatda selector._domainkey körinişidagi nomda turadi va köpçilik uni tuşunarsiz qoldiq deb öylaydi.

Real holat: klinika saytini köçirgandan keyin

Toşkentdagi xususiy klinika öz saytini yangi hostingga köçirdi va administrator misol.uz zonasini tozalaşga qaror qildi. U eski serverga qaragan barça A yozuvlarni öçirdi, şu jumladan mail.misol.uz ni ham. Sayt yangi joyda yaxşi işladi, ammo ertasi kuni registraturadagi xodimlar telefonlaridagi poçta ilovasi serverga ulana olmayotganini aytişdi: ilovalarda server nomi sifatida aynan mail.misol.uz yozilgan edi, poçta esa hali eski serverda turardi. Muammo bir neça soatda hal qilindi, lekin şu vaqt içida bemorlar yozgan xatlar javobsiz qoldi. Agar öçirişdan oldin har bir nom nimaga xizmat qilişi tekşirilganda, bunday uziliş bölmasdi.

Öçirişdan oldin yozuvni qanday tekşiriş mumkin

Birinçi qadam — zonaning hozirgi holatini töliq yozib oliş. Kabinetdagi DNS sahifasidan barça yozuvlarni nusxa köçirib, sana bilan alohida faylga saqlang. Keyin har bir yozuvning hozir nimaga javob berayotganini buyruq satrida tekşiring. Quyidagi buyruqlar Linux, macOS yoki Windows'dagi WSL muhitida işlaydi:

# Asosiy yozuvlarni ko'rish
dig +short A misol.uz
dig +short MX misol.uz
dig +short TXT misol.uz
dig +short TXT _dmarc.misol.uz

# Aniq bir subdomen nimaga qarayapti
dig +short CNAME shop.misol.uz
dig +short A mail.misol.uz

# Windows'da dig bo'lmasa
nslookup -type=MX misol.uz

A yozuv körsatgan IP manzilda haqiqatan ham biror xizmat işlayotganini biliş uçun sörovni töğridan-töğri öşa manzilga yuborib köriş mumkin. curl buyruğining --resolve parametri DNS'ga tegmasdan, berilgan nomni berilgan IP manzilga boğlab sörov yuboradi:

curl -I --resolve old.misol.uz:443:203.0.113.10 https://old.misol.uz/

Agar javob kelsa va unda işlayotgan ilova körinsa, demak yozuvni öçirişdan oldin bu xizmatdan kim foydalanayotganini aniqlaş kerak. Javob umuman kelmasa yoki server allaqaçon öçirilgan bölsa, yozuv haqiqatan ham keraksiz bölişi ehtimoli yuqori.

Har bir turdagi yozuv uçun alohida savollar

Yozuv turiÖçirişdan oldin söraladigan savol
A / AAAABu IP manzilda hozir biror xizmat işlayaptimi, qurilmalar yoki dasturlar şu nomga ulanadimi?
MXPoçta hozir qaysi serverda, bu MX şu server bilan mosmi?
TXTBu SPF, DKIM, DMARC yoki biror xizmatning tasdiqlaş yozuvimi, xizmat uni qayta tekşiradimi?
CNAMEYozuv qaragan taşqi xizmat hali sizning akkauntingizda oçiqmi?
CAASSL sertifikat beruvçi markaz şu yozuvga tayanadimi?

Ba'zan öçirmaslik xavfliroq: osilib qolgan CNAME

Zonani tozalaş masalasining teskari tomoni ham bor. Agar shop.misol.uz taşqi dökon platformasiga CNAME orqali qaragan bölsa-yu, siz öşa platformadagi akkauntni yopgan bölsangiz, yozuv "osilib" qoladi. Ayrim platformalarda boşqa odam yangi akkaunt oçib, aynan şu subdomenni öziga ulab olişi mumkin, natijada sizning domeningiz nomidan begona sahifa oçiladi. Bu holat subdomenni egallab oliş deb ataladi va fişing uçun qulay vosita böladi. Şuning uçun xizmatdan voz keçganda unga qaragan CNAME yozuvni ham darhol olib taşlaş kerak, ammo buni qilişdan oldin xizmat haqiqatan yopilganiga işonç hosil qiling.

Xavfsiz öçiriş ketma-ketligi

Şubhali yozuvni birdaniga öçiriş örniga bosqiçma-bosqiç harakat qilgan ma'qul. Bu usul xato bölsa, tez orqaga qaytiş imkonini beradi.

  1. Zonaning töliq nusxasini saqlang va özgariş sanasini yozib qöying.
  2. Yozuvning TTL qiymatini bir kun oldin 300 soniyaga tuşiring, şunda qaytariş kerak bölsa, özgariş tez tarqaladi.
  3. Jamoadagi dasturçi, buxgalter va poçtadan foydalanuvçilardan bu nom haqida sörang.
  4. Yozuvni öçiring va bir-ikki hafta davomida şikoyatlar, xatolar va poçta jurnallarini kuzating.
  5. Muammo çiqmasa, saqlangan nusxani arxivda qoldiring va hujjatlaştiring.

TTL qiymatini pasaytiriş bosqiçi köpinça e'tibordan çetda qoladi. Agar yozuvning TTL qiymati bir sutka bölsa va siz xatoni tuşunib uni qayta qöşsangiz, ba'zi foydalanuvçilar provayderlari keşida yozuv yöqligi haqidagi javob saqlanib qolgani sabab yana bir muddat muammoni körişda davom etadi. Şu sababli özgarişni oldindan rejalaştiriş tiklaniş vaqtini sezilarli qisqartiradi.

Zonani tartibda saqlaş odati

Kelajakda bunday savollar tuğilmasligi uçun DNS özgarişlarini oddiy jadvalda qayd etib boriş foydali: yozuv nomi, turi, qiymati, kim qöşgani, nima uçun va qaçon qayta körib çiqilişi. Kiçik taşkilotda bu bitta umumiy hujjat bölişi mumkin. sayt.uz kabinetidagi DNS sahifasida yozuvlarni qöşiş va öçiriş oson, ammo har bir özgariş ortida kimning qarori turganini aynan şunday jadval eslab qoladi. Yilda bir yoki ikki marta zonani közdan keçirib, endi işlatilmaydigan xizmatlarni ehtiyotkorlik bilan olib taşlaş domenni ham, poçtani ham barqaror uşlab turadi.

Öxşaş maqolalar

🔑 Transfer (EPP/Auth) kodi: nima u, qayerdan olinadi va qanday saqlanadi ⏳ Domen transferidagi 60 kunlik çeklov: qaçon qöllanadi va qanday rejalaştiriladi 🪪 .uz domen uçun kontakt va pasport tekşiruvi: nima uçun kerak 📮 SPF 10 ta lookup limiti: permerror va uning yeçimi
🌐 Til
🇺🇿 O⁠'zbek 🇺🇿 Özbek (yangi) ✓ 🇺🇿 Ўзбек 🇷🇺 Русский 🇬🇧 English