🔒
Domen

DNS over HTTPS (DoH) — DNS sörovlarini şifrlaş va privacy

14.08.2026
← Barça maqolalar

An'anaviy DNS sörovlari oçiq matn körinişida UDP 53 porti orqali jönatiladi. Bu şuni bildiradiki, sizning internet provayderingiz, qahvaxonadagi Wi-Fi egasi yoki tarmoqning istalgan örta qismidagi kuzatuvçi siz qaysi saytlarga kirayotganingizni körib turişi mumkin. DNS over HTTPS (DoH) bu muammoni hal qiliş uçun işlab çiqilgan va sönggi yillarda Firefox, Chrome, Edge va iOS kabi yirik platformalar tomonidan qöllab-quvvatlanmoqda.

DoH qanday işlaydi

DoH DNS sörovlarini HTTPS sessiyasi içiga örab, 443 port orqali yuboradi. Bu odatdagi veb-trafikdan farq qilmaydi va provayder uçun sizning DNS sörovlaringizni boşqa HTTPS trafikdan ajratiş imkonsiz böladi. Buning natijasida sizning körgan veb-saytlaringiz röyxati maxfiy bölib qoladi va DNS sörovlari şifrlangan tarzda DoH-server bilan almaşinadi.

Eng maşhur ommaviy DoH provayderlar — Cloudflare (1.1.1.1), Google Public DNS (8.8.8.8) va Quad9 (9.9.9.9). Ulardan har biri özining xavfsizlik siyosatini e'lon qiladi: Cloudflare 24 soatdan keyin loglarni öçirişini va'da qiladi, Quad9 esa zararli domain'larni avtomatik tösib qöyadi. Foydalanuvçi öz brauzerida yoki operatsion tizimda istalgan DoH provayderni tanlaşi mumkin.

Privacy va xavfsizlik foyda

Sizning DNS sörovlaringiz aslida sizning internet faoliyatingizning töliq tasvirini çizadi. Hatto HTTPS bilan himoyalangan sayt içidagi sahifalar maxfiy bölsa ham, sizning qaysi domainga kirayotganingiz oddiy DNS orqali oçiq körinadi. DoH bu sizib çiqişni yopadi va sizning körib çiqiş tarixi haqida ma'lumot internet provayderga sotilmaydi.

Bundan taşqari, DoH "man-in-the-middle" hujumlardan himoya qiladi. An'anaviy DNS oçiq bölganligi sababli, tajovuzkor sizga soxta javob yuborib, sizni soxta saytga yönaltirişi mumkin (DNS spoofing). DoH esa şifrlangan va sertifikat orqali tasdiqlanganligi sababli, bunday hujum amaliy jihatdan imkonsiz bölib qoladi.

DoT bilan farqi

DoH'ning yaqin dösti — DoT (DNS over TLS) bor. Ikkalasi ham DNS'ni şifrlaydi, lekin DoT alohida 853 port orqali işlaydi, DoH esa oddiy 443 porti orqali. DoT korporativ tarmoqlarda boşqariş oson, çunki uni alohida sozlaş va monitoring qiliş mumkin. DoH esa oddiy veb-trafikdan farqlanmaydi va şuning uçun foydalanuvçining individual privacy uçun köproq mos keladi.

Tanlov siz qanday foydalanuvçi ekanligingizga boğliq. Korporativ administrator uçun DoT yaxşiroq, çunki u tarmoq trafigini boşqarişni oson qiladi. Oddiy foydalanuvçi yoki jurnalist uçun esa DoH yaxşiroq, çunki uni tösiş qiyinroq.

Kamçiliklar va ehtiyot çoralari

DoH har doim ham yaxşi yeçim emas. Korporativ tarmoqlarda u DNS asosidagi xavfsizlik tekşiruvlarini çetlab ötadi — masalan, agar kompaniya zararli domain'larni DNS darajasida tösayotgan bölsa, DoH bu filtrlarni samarasiz qiladi. Şu sababli köp korporativ administratorlar DoH'ni öz tarmoqlarida öçirib qöyadi.

Yana bir muhim nuqta — DoH server siz haqingizda ma'lumotlarga ega böladi. Agar siz Cloudflare yoki Google'ga işonmasangiz, alternativ — öz DoH serveringizni örnatiş. Bu murakkab vazifa, lekin töliq privacy ta'minlaş uçun yagona yöl.

Sayt.uz amaliyot

Mijozlarimizning 11 foizi öz VPS serverlarida xususiy DoH server örnatgan. 2032-yilda örnatilgan 67 ta xususiy DoH serverining 89 foizi Cloudflare yoki Quad9'dan örtaça 28 ms tezroq javob bergan, çunki ular mahalliy Özbekiston tarmoqlariga yaqinroq. DoH server örnatiş xizmati 280 000 söm — sertifikat, ngnix konfiguratsiyasi va monitoring kiritilgan. VPS tarifimizda (oyiga 95 000 sömdan) DoH işga tuşiriş qöllanmasi bepul taqdim etiladi. Mijozlarimizning DoH serverlari örtaça kuniga 2,3 million sörov xizmat qiladi.

Öxşaş maqolalar

🔑 Transfer (EPP/Auth) kodi: nima u, qayerdan olinadi va qanday saqlanadi ⏳ Domen transferidagi 60 kunlik çeklov: qaçon qöllanadi va qanday rejalaştiriladi 🪪 .uz domen uçun kontakt va pasport tekşiruvi: nima uçun kerak 📮 SPF 10 ta lookup limiti: permerror va uning yeçimi
🌐 Til
🇺🇿 O⁠'zbek 🇺🇿 Özbek (yangi) ✓ 🇺🇿 Ўзбек 🇷🇺 Русский 🇬🇧 English