⚙️
Domen

Domen API: röyxatdan ötkaziş va DNS'ni avtomatlaştiriş

06.11.2026
← Barça maqolalar

Bir neçta domen bilan işlaganda hamma narsani boşqaruv panelida qölda qiliş qulay: domen qidiriladi, sotib olinadi, nom serverlari yoziladi, DNS yozuvlari qöşiladi. Lekin mijozlar soni yuzdan oşganda yoki xizmatingiz har bir yangi mijoz uçun avtomatik ravişda domen yoki subdomen yaratişi kerak bölganda, qölda işlaş sekin va xatoga moyil bölib qoladi. Şu yerda domen API yordamga keladi: dastur registrator yoki DNS server bilan töğridan-töğri muloqot qiladi va inson aralaşuvisiz bir xil amallarni bajaradi.

API orqali qaysi amallar bajariladi

Domen API odatda boşqaruv panelida qölda bajariladigan amallarning dasturiy körinişidir. Eng köp işlatiladigan amallar quyidagilar:

Registratorlar bu imkoniyatlarni ikki xil yöl bilan taqdim etadi. Birinçisi EPP protokoli: u reyestr va akkreditatsiyalangan registratorlar örtasida işlaydi, XML asosida qurilgan va maxsus ulaniş, sertifikat hamda şartnoma talab qiladi. Ikkinçisi registratorning öz REST yoki JSON API'si: u reseller va dasturçilar uçun möljallangan, oddiy HTTPS sörovlari bilan işlaydi va kiriş token yordamida tasdiqlanadi. Kiçik va örta biznes uçun deyarli har doim ikkinçi yöl töğri tanlov hisoblanadi.

Bandlikni tekşiriş va röyxatdan ötkaziş

Har qanday avtomatik buyurtma jarayoni bandlikni tekşirişdan boşlanadi. Quyidagi misolda şartli api.misol.uz manzili işlatilgan, çunki har bir registratorning API manzili va sörov formati öziga xos böladi va parametrlar uning hujjatlaridan olinadi:

# Bir nechta domen bandligini tekshirish (manzil shartli, misol uchun)
curl -s -X POST https://api.misol.uz/v1/domains/check \
  -H "Authorization: Bearer $API_TOKEN" \
  -H "Content-Type: application/json" \
  -d '{"domains": ["example.uz", "example.com"]}'

Bandlikni mustaqil tekşiriş uçun RDAP'dan ham foydalaniş mumkin. Xalqaro domenlar uçun RDAP serveri domen topilmasa odatda 404 qaytaradi, lekin bu domen albatta böş degani emas: zahiralangan yoki öçiriş navbatidagi nomlar ham bölişi mumkin. Şuning uçun RDAP natijasini faqat qöşimça tekşiruv sifatida işlating, yakuniy qaror esa registrator API'sining javobiga asoslansin:

# 404 - reyestrda yozuv yo'q (bo'sh bo'lishi mumkin), 200 - band
curl -sL -o /dev/null -w "%{http_code}\n" https://rdap.org/domain/example.com

Bu yerda muhim bir qoida bor: mijozdan pul olişdan oldin domen haqiqatan böş ekanini tekşiring va röyxatdan ötiş muvaffaqiyatli yakunlanganini tasdiqlab oling. Röyxatdan ötiş köpinça asinxron jarayon: API sörovni qabul qilgani darhol domen sizniki böldi degani emas. Holat "kutilmoqda" bölsa, uni ma'lum vaqt oraliğida qayta sörang yoki registrator taklif qilsa, webhook orqali xabar oling. Agar röyxatdan ötiş rad etilsa, tizimingiz mijozga pulni avtomatik qaytarişi yoki uni administratorga körsatişi kerak.

Takroriy sörovlar va xatolarga çidamlilik

Tarmoq uzilişi har qanday integratsiyada uçraydi. Agar dastur röyxatdan ötiş sörovini yuborib, javobni kutayotganda ulaniş uzilsa, u sörovni qayta yuboradi va domen ikki marta tölanişi mumkin. Buning oldini oliş uçun köpçilik API'lar idempotentlik kalitini qöllab-quvvatlaydi: bir xil kalit bilan kelgan ikkinçi sörov yangi amal bajarmaydi, balki birinçi natijani qaytaradi. Quyidagi Python misolida şu yondaşuv va qayta urinişlar orasidagi kutiş vaqtining oşib borişi körsatilgan:

import os, time, uuid, requests

API = "https://api.misol.uz/v1"
HEAD = {"Authorization": f"Bearer {os.environ['API_TOKEN']}"}

def register(domain, contact_id, years=1):
    key = str(uuid.uuid4())  # bir xil so'rov ikki marta bajarilmasin
    for attempt in range(3):
        r = requests.post(f"{API}/domains", headers={**HEAD, "Idempotency-Key": key},
                          json={"domain": domain, "years": years, "contact": contact_id},
                          timeout=30)
        if r.status_code < 500:
            r.raise_for_status()
            return r.json()
        time.sleep(2 ** attempt)
    raise RuntimeError("API javob bermadi")

E'tibor bering, qayta uriniş faqat server xatolarida (5xx) amalga oşiriladi. Notöğri parametr yoki yetarli balans yöqligi kabi xatolarda qayta urinişdan foyda yöq, ularni darhol loğga yozib, odamga körsatiş kerak. Idempotency-Key sarlavhasini registratoringiz qöllab-quvvatlaşini hujjatlardan tekşiring, aks holda şunga öxşaş himoyani öz bazangizda buyurtma holati orqali qurişingiz kerak böladi.

DNS yozuvlarini avtomatlaştiriş

DNS avtomatlaştirişga ehtiyoj köpinça domen röyxatdan ötkazişdan ham köproq böladi. Masalan, Toşkentdagi öquv markazi uçun platforma har bir filialga chilonzor.misol.uz kabi subdomen yaratadi deylik. Subdomen uçun yangi domen sotib oliş şart emas, faqat DNS zonaga yozuv qöşiş kifoya. Agar DNS registrator yoki xosting provayderida tursa, buni ularning API'si orqali, agar öz BIND serveringiz bölsa, TSIG kaliti bilan himoyalangan dinamik yangilaş orqali qiliş mumkin:

# TSIG kalit yaratish (BIND 9)
tsig-keygen -a hmac-sha256 deploy-key > /etc/bind/keys/deploy.key

# A yozuvini almashtirish
nsupdate -k /etc/bind/keys/deploy.key <<'EOF'
server ns1.misol.uz
zone misol.uz
update delete shop.misol.uz. A
update add shop.misol.uz. 300 A 203.0.113.10
send
EOF

# Natijani tekshirish
dig +short shop.misol.uz @ns1.misol.uz

Dinamik yangilaş işlaşi uçun zona sozlamasida şu kalitga yangilaş ruxsati berilgan bölişi kerak, masalan, BIND'da update-policy yoki allow-update direktivasi orqali. Kalitga faqat kerakli zona yoki hatto faqat ma'lum nomlar uçun ruxsat bering.

Xavfsizlik: tokenlar, ruxsatlar va loglar

Domen API tokeni sizning barça domenlaringiz va balansingizga kiriş kalitidir. Uni heç qaçon kod içiga yozmang va Git omboriga joylamang: tokenni muhit özgaruvçisida yoki maxfiy ma'lumotlar omborida saqlang. Agar registrator IP manzil böyiça çeklov imkonini bersa, API'ga faqat serveringiz manzilidan kirişga ruxsat bering. Tokenga faqat kerakli huquqlarni bering: masalan, DNS yozuvlarini yangilaydigan skriptga domen transfer qiliş yoki kontaktlarni özgartiriş huquqi kerak emas.

Har bir API çaqiruvini, ayniqsa pul bilan boğliq amallarni, vaqt, sörov parametrlari va javob bilan birga loğga yozing, lekin tokenning özini loğga tuşirmang. Şuningdek, registrator API'sining sörovlar çegarasiga (rate limit) rioya qiling: juda tez-tez sörov yuborsangiz, vaqtinça bloklanişingiz mumkin.

Avtomatlaştirişni bosqiçma-bosqiç joriy etiş

Barça jarayonni birdaniga avtomatlaştirişga şoşilmang. Avval faqat öqiş amallarini, masalan, bandlikni tekşiriş va tugaş sanalarini olişni ulang. Keyin DNS yozuvlarini yangilaşni, eng oxirida esa pul yeçiladigan röyxatdan ötkaziş va uzaytirişni qöşing. Agar registrator test muhiti (sandbox) taklif qilsa, har bir yangi funksiyani avval öşa yerda sinab köring.

sayt.uz mijozlari domen, DNS va avto-uzaytiriş sozlamalarini kabinetdan boşqaradi, API orqali integratsiya imkoniyatlari haqida esa texnik yordam orqali söraş mumkin. Qaysi provayder bilan işlamang, avtomatik tizim yonida qölda boşqariş imkoniyatini saqlab qoling: API vaqtinça işlamay qolganda ham muhim domenni uzaytiriş yoki DNS yozuvini tuzatiş imkoni bölişi kerak.

Öxşaş maqolalar

🔑 Transfer (EPP/Auth) kodi: nima u, qayerdan olinadi va qanday saqlanadi ⏳ Domen transferidagi 60 kunlik çeklov: qaçon qöllanadi va qanday rejalaştiriladi 🪪 .uz domen uçun kontakt va pasport tekşiruvi: nima uçun kerak 📮 SPF 10 ta lookup limiti: permerror va uning yeçimi
🌐 Til
🇺🇿 O⁠'zbek 🇺🇿 Özbek (yangi) ✓ 🇺🇿 Ўзбек 🇷🇺 Русский 🇬🇧 English