Kompaniya uçun domen va hosting xarajati odatda katta summa emas, şuning uçun köpinça unga e'tibor berilmaydi. Tölov direktorning şaxsiy kartasidan qilinadi, hujjat söralmaydi, bir yildan keyin esa buxgalter bu xarajatni nimaga asoslanib yozişni bilmay qoladi. Aslida domen va hosting oddiy xizmat xarajati bölib, uni boşqa xizmatlar kabi hujjat bilan tasdiqlaş va töğri davrga taqsimlaş kerak. Uşbu maqolada buxgalteriya nuqtai nazaridan asosiy savollarni körib çiqamiz, lekin har bir korxonaning hisob siyosati va soliq rejimi turliça bölgani uçun yakuniy qarorni öz buxgalteringiz bilan kelişib oling.
Xarajatni tasdiqlovçi hujjatlar
Har qanday xarajat buxgalteriyada hujjat bilan asoslanişi kerak, domen va hosting ham bundan mustasno emas. Odatda uçta hujjat kerak böladi: xizmat körsatiş şartnomasi yoki ommaviy oferta, tölov uçun hisob va xizmat körsatilganini tasdiqlovçi hujjat. Özbekistonda yuridik şaxslar örtasidagi hisob-kitoblarda elektron hisob-faktura keng qöllaniladi, şuning uçun provayder bilan oldindan qaysi tizim orqali hujjat almaşişingizni aniqlab oling.
Şartnoma xizmatning tarkibi, muddati va narxini belgilaydi. Köp provayderlar alohida qoğoz şartnoma örniga saytda ommaviy oferta joylaştiradi, mijoz esa tölov qiliş orqali uni qabul qiladi. Buxgalteriya uçun bunday oferta ham asos böla oladi, lekin uning tölov paytidagi nusxasini saqlab qöyiş va hisobda oferta qabul qilinganiga havola bölişi foydali. Agar kompaniya içki tartib böyiça faqat imzolangan şartnoma bilan işlasa, provayderdan ikki tomonlama şartnoma söraş kerak.
Tölov usuli hujjatlarga qanday ta'sir qiladi
Eng toza yöl kompaniyaning hisob raqamidan bank ötkazmasi orqali tölaşdir. Bu holatda tölov topşiriqnomasida hisob raqami va xizmat nomi körsatiladi, provayder esa yuridik şaxs nomiga yopuvçi hujjatlarni rasmiylaştiradi. Buxgalter uçun hamma narsa bir zanjirda böladi: hisob, tölov va bajarilgan iş hujjati bir-biriga mos keladi.
Agar tölov xodimning şaxsiy kartasidan yoki korporativ karta orqali qilingan bölsa, vaziyat murakkablaşadi. Şaxsiy karta bilan tölangan summa keyinçalik avans hisoboti orqali xodimga qaytariladi va buning uçun çek, tölov tasdiği va xizmat hujjati kerak böladi. Köpinça muammo şundaki, kartadan tölangan xizmat jismoniy şaxs nomiga röyxatdan ötgan akkauntda turadi va kompaniya nomiga hujjat oliş imkoni bölmaydi. Şuning uçun kompaniya ehtiyojlari uçun xizmatni boşidanoq yuridik şaxs akkauntida oçiş töğri böladi.
Xarajat qaysi davrga yoziladi
Domen yoki hosting odatda oldindan, bir neça oy yoki yil uçun tölanadi. Buxgalteriyada esa xarajat xizmatdan foydalanilgan davrga tegişli bölişi kerak. Agar hosting bir oyga tölangan bölsa, masala oddiy: xarajat şu oyda tan olinadi. Lekin hosting bir yilga yoki domen uç yilga oldindan tölangan bölsa, butun summani bir oyda xarajatga yoziş bu davr natijasini buzib körsatadi.
Köp korxonalar bunday tölovni kelgusi davr xarajatlari sifatida hisobga oladi va har oy teng uluşini joriy xarajatga ötkazadi. Masalan, hosting 12 oyga tölangan bölsa, har oyda summaning ön ikkidan bir qismi xarajat böladi. Kiçik summalar uçun ayrim korxonalar hisob siyosatida soddaroq tartib belgilaydi, ya'ni ma'lum çegaradan past xarajatlar darhol tan olinadi. Qaysi yondaşuv sizga töğri kelişini hisob siyosatingiz belgilaydi.
| Holat | Odatiy yondaşuv |
|---|---|
| Hosting 1 oyga tölangan | şu oy xarajati |
| Hosting 12 oyga oldindan tölangan | kelgusi davr xarajati, har oy teng uluş |
| Domen bir neça yilga röyxatdan ötgan | muddat böyiça taqsimlaş yoki hisob siyosatiga köra boşqa tartib |
| SSL sertifikat, korporativ poçta | xizmat muddatiga qarab xuddi şunday |
Domen nomoddiy aktivmi yoki xizmatmi
Buxgalterlar orasida tez-tez uçraydigan savol domenni nomoddiy aktiv sifatida hisobga oliş kerakmi degan masala. Odatiy holatda domen röyxatdan ötkaziş ma'lum muddatga nomdan foydalaniş huquqini beruvçi xizmat sifatida qaraladi, çunki muddat tugagaç, uzaytirilmasa huquq yöqoladi. Şuning uçun köp korxonalar uni xizmat xarajati sifatida yozadi.
Boşqa vaziyat domen boşqa egadan katta summaga sotib olinganda yuzaga keladi. Masalan, kompaniya qisqa va qimmatli nomni ikkilamçi bozorda xarid qilsa, bu xarajat oddiy yillik tölovdan sezilarli farq qiladi va uni qanday aks ettiriş masalasi alohida körib çiqiladi. Bunday hollarda amaldagi buxgalteriya standartlari va soliq qoidalarini örganib, malakali mutaxassis bilan maslahatlaşiş zarur.
Amaliy misol: xususiy maktab
Samarqanddagi bir xususiy maktab öz sayti uçun hosting va misolmaktab.uz domeniga ega. Ilgari bu xizmatlarni direktor örinbosari şaxsiy kartasi bilan tölab kelgan, akkaunt ham uning nomida edi. Yillik tekşiruv vaqtida buxgalteriya bu xarajatlarni tasdiqlovçi hujjat topa olmadi, çunki tölovlar jismoniy şaxs nomidan amalga oşirilgan va kompaniya nomiga heç qanday hisob rasmiylaştirilmagan.
Maktab muammoni bosqiçma-bosqiç hal qildi. Avval domen va hosting maktabning yuridik şaxs akkauntiga ötkazildi, kontakt ma'lumotlari yangilandi. Keyin yangi davr uçun tölov maktab hisob raqamidan ötkazma orqali qilindi va provayderdan maktab nomiga hisob va yopuvçi hujjatlar olindi. Hosting bir yilga tölangani uçun buxgalter summani kelgusi davr xarajatlariga yozib, har oy teng uluşini xarajatga ötkaza boşladi. Endi har bir tölov hujjatlar bilan izçil boğlangan.
Köp uçraydigan xatolar
Birinçi xato xizmatni xodim nomiga oçişdir, bu nafaqat hujjat muammosini, balki domen ustidan nazoratni yöqotiş xavfini ham keltirib çiqaradi. Ikkinçi xato yopuvçi hujjatni öz vaqtida olmaslik: tölov qilinadi, lekin bajarilgan iş dalolatnomasi yoki elektron hisob-faktura söralmaydi va yil oxirida hujjatlar yetişmaydi. Uçinçi xato köp yillik tölovni bir oyda töliq xarajatga yozib yuborişdir.
Yana bir e'tibor beriladigan jihat qöşilgan qiymat soliği. Provayder QQS tölovçisi bölsa, hisob-fakturada soliq alohida körsatiladi va bu sizning soliq hisob-kitobingizga ta'sir qilişi mumkin. Provayder bilan işlaşdan oldin uning soliq maqomini va hujjatlarda QQS qanday aks etişini aniqlab oling. sayt.uz kabi xizmat körsatuvçilar bilan işlaganda yuridik şaxs sifatida röyxatdan ötiş va hujjat almaşiş tartibini oldindan kelişib oliş keyingi tuşunmovçiliklarning oldini oladi.
Buxgalter uçun qisqa tekşiruv röyxati
Har bir domen va hosting tölovi böyiça yil davomida quyidagilar mavjudligini tekşirib turiş foydali. Bu röyxat içki audit va soliq tekşiruvi oldidan işni ança osonlaştiradi:
- xizmat kompaniya nomidagi akkauntda turibdimi;
- şartnoma yoki qabul qilingan oferta nusxasi saqlanganmi;
- tölov kompaniya hisob raqamidan qilinganmi yoki avans hisoboti rasmiylaştirilganmi;
- yopuvçi hujjat va elektron hisob-faktura olinganmi;
- köp oylik tölov davrlar böyiça töğri taqsimlanganmi.
Bu kiçik tartib domen va hostingni buxgalteriyada boşqa xizmatlar qatoriga qöyadi va yil oxiridagi şoşilinç hujjat qidirişdan qutqaradi. Eng muhimi, xizmat boşidanoq kompaniya nomiga rasmiylaştirilgan bölsa, qolgan barça qadamlar öz-özidan osonlaşadi.