Hosting xizmatini tanlayotganda köpçilik narx, disk hajmi va tarif nomiga qaraydi, lekin xizmat körsatiş darajasi haqidagi kelişuvni, ya'ni SLA'ni kam odam öqiydi. Holbuki aynan şu hujjat sayt işlamay qolganda nima bölişini belgilaydi: provayder nimani kafolatlaydi, qança vaqt içida javob beradi va kafolat buzilsa mijozga nima qaytariladi. SLA'ni tuşuniş uziliş yuz berganda asabiylaşiş örniga aniq qadamlar qöyişga imkon beradi.
Uptime foizi aslida qança vaqtni bildiradi
SLA'dagi asosiy raqam odatda uptime, ya'ni xizmat işlab turgan vaqt uluşi böladi. Foizlar bir-biriga juda yaqin körinadi, ammo daqiqalarga aylantirilganda farq sezilarli böladi. Hisob oddiy: 30 kunlik oyda 43 200 daqiqa bor, şundan ruxsat etilgan uziliş uluşini ajratamiz.
| Uptime | 30 kunlik oyda ruxsat etilgan uziliş | Yil davomida |
|---|---|---|
| 99% | taxminan 7 soat 12 daqiqa | taxminan 3,65 kun |
| 99,5% | taxminan 3 soat 36 daqiqa | taxminan 1,8 kun |
| 99,9% | taxminan 43 daqiqa | taxminan 8 soat 46 daqiqa |
| 99,99% | taxminan 4 daqiqa | taxminan 53 daqiqa |
Körinib turibdiki, 99% va 99,9% örtasidagi farq ön baravar. Oddiy vizitka sayti uçun oyiga bir neça soatlik uziliş sezilmasligi mumkin, lekin onlayn buyurtma qabul qiladigan dökon uçun bu yöqotilgan savdo demakdir. Şuning uçun raqamning özidan köra, u qanday ölçanişi muhimroq.
Uptime qanday ölçanadi
Şartnomada uptime qaysi nuqtadan ölçanişi yozilgan bölişi kerak. Ba'zi provayderlar faqat serverning özi yoqilganini hisobga oladi, boşqalari esa veb-server, baza va poçta xizmati alohida işlaşini tekşiradi. Server yoqilgan, lekin baza işlamayotgan bölsa, mijoz nuqtai nazaridan sayt baribir oçilmaydi. Ölçov oraliği ham ahamiyatli: har beş daqiqada tekşiriladigan monitoring bir-ikki daqiqalik qisqa uzilişlarni umuman körmasligi mumkin.
Kafolatga kirmaydigan holatlar
Har qanday SLA'da istisnolar bölimi bor va eng köp tuşunmovçilik aynan şu yerdan çiqadi. Odatda quyidagi holatlar kafolat hisobiga kirmaydi:
- oldindan e'lon qilingan rejali texnik işlar;
- mijozning öz kodi, plaginlari yoki notöğri sozlamalari sabab bölgan xatolar;
- tarif limitlaridan oşib ketiş, masalan disk yoki jarayonlar soni tölib qolişi;
- domen muddati tugaşi yoki DNS yozuvlarini mijozning özi notöğri özgartirişi;
- katta hajmdagi hujumlar va fors-major holatlar.
Bu röyxat adolatsiz körinişi mumkin, lekin mantiqi bor: provayder özi nazorat qila oladigan narsalar uçun javob beradi. Masalan, WordPress saytida eskirgan plagin xatosi tufayli 500 xatosi çiqsa, server töliq işlayapti, muammo esa sayt kodida. Mijoz sifatida sizning vazifangiz istisnolar röyxati haddan taşqari keng emasligini tekşiriş. Agar şartnomada "provayderga boğliq bölmagan har qanday sabab" kabi noaniq ibora bölsa, bu kafolatni amalda heç narsaga aylantirişi mumkin.
Javob beriş vaqti va murojaat ustuvorligi
Uptime'dan taşqari, yaxşi SLA texnik yordamning javob beriş vaqtini ham belgilaydi. Bu yerda ikki tuşunçani farqlaş kerak: birinçi javob vaqti va muammoni hal qiliş vaqti. Birinçi javob murojaat qabul qilinganini va körib çiqilayotganini bildiradi, hal qiliş esa muammo murakkabligiga qarab ança uzoq davom etişi mumkin. Köp provayderlar murojaatlarni ustuvorlik böyiça ajratadi: butun sayt işlamasligi eng yuqori darajada, poçta sozlaş böyiça savol esa oddiy darajada körib çiqiladi.
Murojaatingiz tezroq körib çiqilişi uçun muammoni aniq tasvirlaş ham muhim. Domen nomi, xato çiqqan vaqt, xato matni va siz qanday tekşirganingiz haqida ma'lumot bersangiz, mutaxassis muammoni qayta tiklaşga vaqt sarflamaydi.
Kompensatsiya qanday hisoblanadi
Köpçilik kafolat buzilsa pul töliq qaytariladi deb öylaydi. Amalda hosting SLA'larida kompensatsiya odatda keyingi tölovlar uçun balansga kredit körinişida beriladi va oylik tölovning ma'lum uluşi bilan çeklanadi. Masalan, şartnomada uptime har 0,1% ga past bölsa, oylik tölovning ma'lum foizi kredit sifatida qaytariladi, deb yozilişi mumkin. Aniq foizlar va çegaralar har bir provayderda turliça, şuning uçun ularni şartnomaning özidan öqing.
Yana bir muhim jihat: kompensatsiya köpinça avtomatik emas. Mijoz uzilişdan keyin belgilangan muddat içida, masalan bir oy içida, murojaat qilişi kerak. Murojaatda uziliş sanasi, davomiyligi va iloji bölsa monitoring ma'lumotlari körsatiladi.
Öz monitoringingiz bölişi nega foydali
Samarqanddagi kiçik klinikani misol qilaylik: uning saytida onlayn qabulga yoziliş formasi bor. Bir kuni bemorlar formani yubora olmayotganini telefon orqali aytişadi, lekin uziliş qaçon boşlangani va qança davom etgani heç kimga noma'lum. Agar klinika oddiy taşqi monitoring xizmatini ulab qöygan bölsa, aniq vaqt oraliqlari va javob kodlari yozib borilgan bölardi. Bunday ma'lumot ham provayder bilan gaplaşişda, ham muammo sababini topişda juda asqotadi.
Monitoringni özingiz sozlaş qiyin emas. Eng oddiy tekşiruvni hatto cron orqali ham qiliş mumkin:
*/5 * * * * curl -s -o /dev/null -w "%{http_code} %{time_total}\n" https://example.uz/ >> ~/uptime.log
Bu buyruq har beş daqiqada saytning javob kodini va javob vaqtini faylga yozadi. Albatta, monitoring xuddi şu serverda turgan bölsa, server töliq öçganda u ham işlamaydi, şuning uçun taşqi xizmatdan foydalaniş işonçliroq.
SLA'ni öqişda tekşiriladigan savollar
Şartnomani imzolaşdan yoki tarifni tanlaşdan oldin quyidagi savollarga javob topişga harakat qiling. Uptime qaysi xizmatlar uçun va qanday ölçanadi? Rejali işlar haqida qança vaqt oldin xabar beriladi? Kompensatsiya qanday şaklda va qança muddat içida söralişi kerak? Zaxira nusxalar SLA'ga kiradimi yoki bu alohida xizmatmi? Bu savollarga javob bölmasa, ularni yozma ravişda söraş mutlaqo normal holat.
sayt.uz mijozlari bunday savollarni kabinetdagi texnik yordam orqali berişlari mumkin. Esda tuting: SLA uzilişlarni yöq qilmaydi, u faqat ular yuz berganda öyin qoidalarini belgilaydi. Saytingizning haqiqiy işonçliligi esa provayder kafolati, sizning zaxira nusxalaringiz va sayt kodining sifati birgalikda qanday işlaşiga boğliq.