📜
Хостинг

Хостинг SLA: кафолатлар, uptime фоизи ва компенсация қандай ишлайди

17.11.2026
← Барча мақолалар

Хостинг хизматини танлаётганда кўпчилик нарх, диск ҳажми ва тариф номига қарайди, лекин хизмат кўрсатиш даражаси ҳақидаги келишувни, яъни SLA'ни кам одам ўқийди. Ҳолбуки айнан шу ҳужжат сайт ишламай қолганда нима бўлишини белгилайди: провайдер нимани кафолатлайди, қанча вақт ичида жавоб беради ва кафолат бузилса мижозга нима қайтарилади. SLA'ни тушуниш узилиш юз берганда асабийлашиш ўрнига аниқ қадамлар қўйишга имкон беради.

Uptime фоизи аслида қанча вақтни билдиради

SLA'даги асосий рақам одатда uptime, яъни хизмат ишлаб турган вақт улуши бўлади. Фоизлар бир-бирига жуда яқин кўринади, аммо дақиқаларга айлантирилганда фарқ сезиларли бўлади. Ҳисоб оддий: 30 кунлик ойда 43 200 дақиқа бор, шундан рухсат этилган узилиш улушини ажратамиз.

Uptime30 кунлик ойда рухсат этилган узилишЙил давомида
99%тахминан 7 соат 12 дақиқатахминан 3,65 кун
99,5%тахминан 3 соат 36 дақиқатахминан 1,8 кун
99,9%тахминан 43 дақиқатахминан 8 соат 46 дақиқа
99,99%тахминан 4 дақиқатахминан 53 дақиқа

Кўриниб турибдики, 99% ва 99,9% ўртасидаги фарқ ўн баравар. Оддий визитка сайти учун ойига бир неча соатлик узилиш сезилмаслиги мумкин, лекин онлайн буюртма қабул қиладиган дўкон учун бу йўқотилган савдо демакдир. Шунинг учун рақамнинг ўзидан кўра, у қандай ўлчаниши муҳимроқ.

Uptime қандай ўлчанади

Шартномада uptime қайси нуқтадан ўлчаниши ёзилган бўлиши керак. Баъзи провайдерлар фақат сервернинг ўзи ёқилганини ҳисобга олади, бошқалари эса веб-сервер, база ва почта хизмати алоҳида ишлашини текширади. Сервер ёқилган, лекин база ишламаётган бўлса, мижоз нуқтаи назаридан сайт барибир очилмайди. Ўлчов оралиғи ҳам аҳамиятли: ҳар беш дақиқада текшириладиган мониторинг бир-икки дақиқалик қисқа узилишларни умуман кўрмаслиги мумкин.

Кафолатга кирмайдиган ҳолатлар

Ҳар қандай SLA'да истиснолар бўлими бор ва энг кўп тушунмовчилик айнан шу ердан чиқади. Одатда қуйидаги ҳолатлар кафолат ҳисобига кирмайди:

Бу рўйхат адолатсиз кўриниши мумкин, лекин мантиқи бор: провайдер ўзи назорат қила оладиган нарсалар учун жавоб беради. Масалан, WordPress сайтида эскирган плагин хатоси туфайли 500 хатоси чиқса, сервер тўлиқ ишлаяпти, муаммо эса сайт кодида. Мижоз сифатида сизнинг вазифангиз истиснолар рўйхати ҳаддан ташқари кенг эмаслигини текшириш. Агар шартномада "провайдерга боғлиқ бўлмаган ҳар қандай сабаб" каби ноаниқ ибора бўлса, бу кафолатни амалда ҳеч нарсага айлантириши мумкин.

Жавоб бериш вақти ва мурожаат устуворлиги

Uptime'дан ташқари, яхши SLA техник ёрдамнинг жавоб бериш вақтини ҳам белгилайди. Бу ерда икки тушунчани фарқлаш керак: биринчи жавоб вақти ва муаммони ҳал қилиш вақти. Биринчи жавоб мурожаат қабул қилинганини ва кўриб чиқилаётганини билдиради, ҳал қилиш эса муаммо мураккаблигига қараб анча узоқ давом этиши мумкин. Кўп провайдерлар мурожаатларни устуворлик бўйича ажратади: бутун сайт ишламаслиги энг юқори даражада, почта созлаш бўйича савол эса оддий даражада кўриб чиқилади.

Мурожаатингиз тезроқ кўриб чиқилиши учун муаммони аниқ тасвирлаш ҳам муҳим. Домен номи, хато чиққан вақт, хато матни ва сиз қандай текширганингиз ҳақида маълумот берсангиз, мутахассис муаммони қайта тиклашга вақт сарфламайди.

Компенсация қандай ҳисобланади

Кўпчилик кафолат бузилса пул тўлиқ қайтарилади деб ўйлайди. Амалда хостинг SLA'ларида компенсация одатда кейинги тўловлар учун балансга кредит кўринишида берилади ва ойлик тўловнинг маълум улуши билан чекланади. Масалан, шартномада uptime ҳар 0,1% га паст бўлса, ойлик тўловнинг маълум фоизи кредит сифатида қайтарилади, деб ёзилиши мумкин. Аниқ фоизлар ва чегаралар ҳар бир провайдерда турлича, шунинг учун уларни шартноманинг ўзидан ўқинг.

Яна бир муҳим жиҳат: компенсация кўпинча автоматик эмас. Мижоз узилишдан кейин белгиланган муддат ичида, масалан бир ой ичида, мурожаат қилиши керак. Мурожаатда узилиш санаси, давомийлиги ва иложи бўлса мониторинг маълумотлари кўрсатилади.

Ўз мониторингингиз бўлиши нега фойдали

Самарқанддаги кичик клиникани мисол қилайлик: унинг сайтида онлайн қабулга ёзилиш формаси бор. Бир куни беморлар формани юбора олмаётганини телефон орқали айтишади, лекин узилиш қачон бошлангани ва қанча давом этгани ҳеч кимга номаълум. Агар клиника оддий ташқи мониторинг хизматини улаб қўйган бўлса, аниқ вақт оралиқлари ва жавоб кодлари ёзиб борилган бўларди. Бундай маълумот ҳам провайдер билан гаплашишда, ҳам муаммо сабабини топишда жуда асқотади.

Мониторингни ўзингиз созлаш қийин эмас. Энг оддий текширувни ҳатто cron орқали ҳам қилиш мумкин:

*/5 * * * * curl -s -o /dev/null -w "%{http_code} %{time_total}\n" https://example.uz/ >> ~/uptime.log

Бу буйруқ ҳар беш дақиқада сайтнинг жавоб кодини ва жавоб вақтини файлга ёзади. Албатта, мониторинг худди шу серверда турган бўлса, сервер тўлиқ ўчганда у ҳам ишламайди, шунинг учун ташқи хизматдан фойдаланиш ишончлироқ.

SLA'ни ўқишда текшириладиган саволлар

Шартномани имзолашдан ёки тарифни танлашдан олдин қуйидаги саволларга жавоб топишга ҳаракат қилинг. Uptime қайси хизматлар учун ва қандай ўлчанади? Режали ишлар ҳақида қанча вақт олдин хабар берилади? Компенсация қандай шаклда ва қанча муддат ичида сўралиши керак? Захира нусхалар SLA'га кирадими ёки бу алоҳида хизматми? Бу саволларга жавоб бўлмаса, уларни ёзма равишда сўраш мутлақо нормал ҳолат.

sayt.uz мижозлари бундай саволларни кабинетдаги техник ёрдам орқали беришлари мумкин. Эсда тутинг: SLA узилишларни йўқ қилмайди, у фақат улар юз берганда ўйин қоидаларини белгилайди. Сайтингизнинг ҳақиқий ишончлилиги эса провайдер кафолати, сизнинг захира нусхаларингиз ва сайт кодининг сифати биргаликда қандай ишлашига боғлиқ.

Ўхшаш мақолалар

💾 VPS'да swap: керакми, қанча ва қандай созланади 🗂️ ISPmanager файл менежери билан ишлаш: юклаш, архив, таҳрир ва рухсатлар ⏱️ 504 Gateway Timeout: хато сабаби ва уни босқичма-босқич тузатиш 📚 OJS илмий журнал сайти учун хостинг: талаблар ва тўғри созлаш
🌐 Тил
🇺🇿 O'zbek 🇺🇿 Ўзбек ✓ 🇷🇺 Русский 🇬🇧 English