Deyarli har qanday dinamik sayt ma'lumotlarini bazada saqlaydi: WordPress maqolalari, internet dökondagi tovarlar, buyurtmalar, foydalanuvçilar röyxati va sozlamalar şu yerda turadi. Fayllarni hostingga yuklaş sayt işlaşi uçun yetarli emas, unga yana böş baza va şu bazaga kiriş huquqiga ega foydalanuvçi kerak böladi. ISPmanager panelida bu ikki narsa bitta oynada yaratiladi, lekin qaysi maydon nimani anglatişini bilmasangiz, keyinçalik sayt ulanmay qolişi yoki matnlar söroq belgilariga aylanib ketişi mumkin. Quyida jarayonni boşidan oxirigaça körib çiqamiz.
Baza, foydalanuvçi va parol: uçtasi qanday boğlanadi
Ma'lumotlar bazasi bu jadvallar töplami, foydalanuvçi esa şu jadvallarga kiriş uçun işlatiladigan login. Sayt bazaga töğridan-töğri ulanmaydi, u doim foydalanuvçi nomi va parol orqali kiradi, şuning uçun konfiguratsiya faylida törtta qiymat böladi: server manzili, baza nomi, foydalanuvçi nomi va parol. Bitta foydalanuvçiga bir neçta baza beriş mumkin, lekin xavfsizlik nuqtai nazaridan har bir sayt uçun alohida foydalanuvçi oçgan ma'qul. Şunda bitta saytdagi zaiflik orqali boşqa saytning ma'lumotlariga yetib bölmaydi.
Şuni ham yodda tutingki, bazadagi foydalanuvçi hosting akkauntingizning logini emas. Panelga kiriş paroli va baza paroli alohida bölişi kerak, aks holda konfiguratsiya fayli sizib çiqsa, butun hosting akkaunti xavf ostida qoladi.
ISPmanager'da yangi baza yaratiş
sayt.uz kabinetidagi hosting sahifasidan ISPmanager paneliga kiring. Çap menyuda "Ma'lumotlar bazalari" bölimini toping (panel tili rus yoki ingliz bölsa, Базы данных yoki Databases deb yozilgan böladi) va yangi yaratiş tugmasini bosing. Oçilgan oynada quyidagi maydonlar bor:
- Nomi — bazaning nomi, faqat lotin harflari, raqamlar va pastki çiziq işlatiladi, masalan
shop_db. Ba'zi sozlamalarda panel nomning boşiga akkaunt prefiksini avtomatik qöşadi, yakuniy nomni röyxatdan tekşiring. - Baza serveri — odatda MySQL yoki MariaDB, bitta variant bölsa uni özgartirmang.
- Kodlaş —
utf8mb4ni tanlang. U özbek, rus va boşqa tillardagi barça belgilarni, şu jumladan emojini ham töğri saqlaydi. - Foydalanuvçi — "yangi foydalanuvçi yaratiş" variantini tanlab, nom bering, masalan
shop_user. - Parol — panel taklif qiladigan tasodifiy parolni oling yoki kamida 16 belgili murakkab parol kiriting va uni xavfsiz joyga yozib qöying.
- Masofaviy kiriş — agar bunday belgi bölsa, ehtiyoj bölmasa yoqmang, baza faqat server içidan işlatilgani xavfsizroq.
Saqlaş tugmasini bosgandan söng baza röyxatda paydo böladi, uning qatorida egasi bölgan foydalanuvçi ham körsatiladi. Agar keyinroq parolni unutib qöysangiz, xuddi şu bölimdagi foydalanuvçilar röyxatidan parolni yangisiga almaştiriş mumkin, faqat şundan keyin sayt konfiguratsiyasidagi parolni ham yangilaşni unutmang.
Saytni bazaga ulaş: WordPress va Laravel misolida
Tasavvur qiling, Toşkentdagi kiçik kiyim dökoni öz saytini misol.uz domenida WordPress'da işga tuşirmoqçi. Fayllar yuklangan, baza shop_db va foydalanuvçi shop_user yaratilgan. Endi wp-config.php faylidagi quyidagi qatorlar töldiriladi:
define( 'DB_NAME', 'shop_db' );
define( 'DB_USER', 'shop_user' );
define( 'DB_PASSWORD', 'bu-yerga-murakkab-parol' );
define( 'DB_HOST', 'localhost' );
define( 'DB_CHARSET', 'utf8mb4' );
Server manzili sifatida odatda localhost yoziladi, çunki sayt va baza bitta serverda joylaşgan. Agar ulanişda xato çiqsa, panelda baza serveri qaysi manzil bilan körsatilganini tekşiring yoki texnik yordamdan aniqlang. Laravel yoki boşqa freymvorkda ham xuddi şu qiymatlar .env fayliga yoziladi:
DB_CONNECTION=mysql
DB_HOST=localhost
DB_PORT=3306
DB_DATABASE=shop_db
DB_USERNAME=shop_user
DB_PASSWORD=bu-yerga-murakkab-parol
Bu fayllar içida parol oçiq turgani uçun ularning brauzer orqali oçilmasligiga işonç hosil qiling. Laravel loyihasida saytning ildiz papkasi public katalogiga qaratilgan bölişi kerak, şunda .env veb orqali körinmaydi.
Eski saytni köçiriş: phpMyAdmin orqali dump yuklaş
Agar sayt boşqa hostingdan köçirilayotgan bölsa, böş bazaga eski ma'lumotlarni yuklaş kerak. ISPmanager'dagi bazalar röyxatida bazani tanlab, phpMyAdmin'ni oçiş tugmasini bosing. phpMyAdmin'da çapdagi röyxatdan kerakli bazani tanlang, Import yorliğiga öting, .sql yoki .sql.gz faylni tanlab, yuklaşni boşlang. Fayl juda katta bölsa, brauzer orqali yuklaş vaqt yoki hajm çekloviga urilişi mumkin, bunday holda dumpni qismlarga böliş yoki texnik yordamdan import qilib berişni söraş qulayroq.
Agar hosting tarifingizda SSH kiriş bölsa, katta dumpni buyruq satridan yuklaş ança işonçli:
mysql -u shop_user -p shop_db < backup.sql
# siqilgan fayl uchun:
gunzip < backup.sql.gz | mysql -u shop_user -p shop_db
Buyruq parolni söraydi, uni kiritganingizdan keyin import boşlanadi. Eski saytdan dump olinayotganda ham kodlaş utf8mb4 bölişiga e'tibor bering, aks holda kirill harflari buzilib çiqişi mumkin.
Keng uçraydigan xatolar va ularning sababi
Error establishing a database connection yoki Access denied for user xabari deyarli har doim konfiguratsiyadagi qiymatlardan birining notöğriligini bildiradi. Köpinça panel nomga prefiks qöşgani e'tiborsiz qoladi: siz shop_db deb yozgansiz, lekin aslida baza boşqa töliq nom bilan yaratilgan. Ikkinçi keng tarqalgan sabab parol nusxalanganda oxiriga böş joy qöşilib ketişi. Har ikkala holatda ham ISPmanager'dagi röyxatdan aniq nomlarni nusxalab, parolni qayta örnatiş muammoni hal qiladi.
Agar saytdagi özbekça yoki rusça matnlar "????" körinişida çiqsa, baza yoki jadvallar eski latin1 kodlaşda yaratilgan böladi. Yangi saytda bunga yöl qöymaslik uçun bazani boşidanoq utf8mb4 bilan yarating. Too many connections xatosi esa odatda sayt kodida ulanişlar yopilmasligi yoki saytga bot hujumi bölayotganini anglatadi, bu holatda xato jurnallariga qaraş va kerak bölsa texnik yordamga murojaat qiliş kerak.
Bazalarni tartibda saqlaş böyiça maslahatlar
Har bir sayt uçun alohida baza va alohida foydalanuvçi oçing, nomlarni ma'noli qilib qöying, masalan klinika_db va maktab_db, şunda bir yildan keyin ham qaysi baza nimaga tegişli ekanini adaşmaysiz. Işlatilmay qolgan eski bazalarni öçirişdan oldin phpMyAdmin'dagi Export orqali nusxasini kompyuteringizga saqlab oling. Muhim özgarişlardan oldin, masalan plaginlarni yangilaş yoki saytni qayta dizayn qilişdan avval ham bazani eksport qilib qöyiş odat bölsin. Savollar tuğilsa, sayt.uz kabinetidagi tiket orqali texnik yordamga yozişingiz mumkin.