🔌
Hosting

MCP server yaratiş va serverga joylaş: Python misolida töliq yöl

18.11.2026
← Barça maqolalar

Model Context Protocol, qisqaça MCP, AI yordamçilarni taşqi ma'lumotlar va vositalar bilan boğlaş uçun yaratilgan oçiq standart. Uning yordamida til modeli sizning bazangizdan ma'lumot öqişi, içki tizimingizda amal bajarişi yoki hujjatlarni qidirişi mumkin, buning uçun har bir AI ilova bilan alohida integratsiya yoziş şart emas. MCP server şu vositalarni standart körinişda taqdim etadi, MCP'ni qöllab-quvvatlaydigan mijoz dasturlar esa ularga ulanadi. Uşbu maqolada oddiy MCP server yozib, uni internetdan işlaydigan qilib serverga joylaşni körib çiqamiz.

stdio va HTTP: server qayerda işlaşini tanlaş

MCP serverlar asosan ikki xil transport orqali işlaydi. stdio transportida server foydalanuvçi kompyuterida mijoz dastur tomonidan jarayon sifatida işga tuşiriladi va ular standart kiriş-çiqiş orqali gaplaşadi, bu şaxsiy foydalaniş uçun qulay. Streamable HTTP transportida esa server alohida maşinada doimiy işlaydi va mijozlar unga tarmoq orqali ulanadi. Agar vositadan butun jamoa yoki bir neçta AI ilova foydalanişi kerak bölsa, ikkinçi variant töğri tanlov böladi va aynan şu holat uçun server, domen va SSL kerak böladi.

Misol: elektronika dökoni uçun qoldiq tekşiruvçi vosita

Toşkentdagi elektronika dökoni sotuvçilari AI yordamçidan "Bu noutbuk omborda bormi va narxi qança?" deb söraşni xohlaydi deylik. Buning uçun MCP server bitta vositani taqdim etadi: u mahsulot artikulini qabul qilib, MySQL bazasidan qoldiq va narxni öqiydi. Model vositaning tavsifini körib, qaçon uni çaqiriş kerakligini özi hal qiladi. Bunday server juda kam resurs talab qiladi, kiçik VPS yoki allaqaçon işlab turgan serveringiz bunga bemalol yetadi.

Muhitni tayyorlaş va serverni yoziş

Rasmiy Python SDK tarkibidagi FastMCP sinfi server yozişni juda soddalaştiradi. Avval alohida papka va virtual muhit yaratib, kerakli paketlarni örnating.

sudo apt install python3-venv
sudo mkdir -p /opt/dokon-mcp && cd /opt/dokon-mcp
python3 -m venv venv
./venv/bin/pip install "mcp[cli]" pymysql

Endi server.py faylini yarating. Funksiyaning docstring matni model uçun vosita tavsifi bölib xizmat qiladi, şuning uçun uni aniq va tuşunarli yozing. Parametr turlari ham muhim: SDK ular asosida modelga qanday argument yuboriş kerakligini tuşuntiruvçi sxema yaratadi.

from mcp.server.fastmcp import FastMCP
import os, pymysql

mcp = FastMCP("dokon", host="127.0.0.1", port=8000)

def db():
    return pymysql.connect(host="localhost", user="mcp_reader",
                           password=os.environ["DB_PASS"], database="dokon")

@mcp.tool()
def mahsulot_qoldigi(sku: str) -> str:
    """Mahsulotning ombordagi qoldig'i va narxini qaytaradi."""
    with db() as conn, conn.cursor() as cur:
        cur.execute("SELECT nomi, qoldiq, narx FROM mahsulotlar WHERE sku=%s", (sku,))
        row = cur.fetchone()
    if not row:
        return "Bunday mahsulot topilmadi"
    return f"{row[0]}: {row[1]} dona, narxi {row[2]} so'm"

if __name__ == "__main__":
    mcp.run(transport="streamable-http")

Bazaga ulaniş uçun faqat kerakli jadvalni öqiy oladigan alohida foydalanuvçi yarating. Şunda model qanday sörov yubormasin, server ma'lumotni özgartira olmaydi.

CREATE USER 'mcp_reader'@'localhost' IDENTIFIED BY 'UZUN_PAROL';
GRANT SELECT ON dokon.mahsulotlar TO 'mcp_reader'@'localhost';

Parolni /opt/dokon-mcp/.env fayliga DB_PASS=... körinişida yozing va faylga faqat xizmat foydalanuvçisi öqiy oladigan huquq bering.

systemd bilan doimiy işlaşni ta'minlaş

Server terminal yopilganda ham, VPS qayta yuklanganda ham işlab turişi uçun uni systemd xizmati qilib sozlang. Buning uçun avval sudo useradd -r -s /usr/sbin/nologin mcp bilan tizim foydalanuvçisi yarating, söng quyidagi faylni /etc/systemd/system/dokon-mcp.service sifatida saqlang va sudo systemctl enable --now dokon-mcp buyruği bilan yoqing.

[Unit]
Description=Dokon MCP server
After=network.target mysql.service

[Service]
User=mcp
WorkingDirectory=/opt/dokon-mcp
EnvironmentFile=/opt/dokon-mcp/.env
ExecStart=/opt/dokon-mcp/venv/bin/python server.py
Restart=always

[Install]
WantedBy=multi-user.target

Nginx, SSL va token bilan himoya

FastMCP serveri faqat içki manzilda tinglaydi, taşqariga esa Nginx orqali çiqariladi. Avval domeningizning DNS yozuvlarida, masalan sayt.uz kabinetida, mcp.example.uz uçun VPS IP manziliga A yozuv yarating va Certbot bilan SSL sertifikat oling. MCP vositalari içki ma'lumotlarga yöl oçgani uçun endpoint'ni heç qaçon himoyasiz qoldirmang. Eng oddiy usul Nginx darajasida Bearer token tekşiriş, murakkabroq loyihalarda esa MCP spetsifikatsiyasida tasvirlangan OAuth asosidagi avtorizatsiyani körib çiqing.

location /mcp {
    if ($http_authorization != "Bearer UZUN_MAXFIY_TOKEN") {
        return 401;
    }
    proxy_pass http://127.0.0.1:8000/mcp;
    proxy_http_version 1.1;
    proxy_buffering off;
    proxy_read_timeout 300s;
}

Javob SSE oqimi körinişida kelişi mumkinligi sababli buferlaş öçirilgan. Bu yerda Host sarlavhasi atayin qayta yozilmagan: SDK'ning yangi versiyalarida mahalliy serverga kelayotgan sörovning xost nomi tekşirilişi mumkin, agar şunga öxşaş xato çiqsa, SDK hujjatidagi ruxsat etilgan xostlar sozlamasini köring.

Serverni tekşiriş va mijozga ulaş

Işlayotganini biliş uçun MCP protokolining birinçi qadami bölgan initialize sörovini yuboring. Töğri javobda server nomi va imkoniyatlari qaytadi.

curl -X POST https://mcp.example.uz/mcp \
  -H "Authorization: Bearer UZUN_MAXFIY_TOKEN" \
  -H "Content-Type: application/json" \
  -H "Accept: application/json, text/event-stream" \
  -d '{"jsonrpc":"2.0","id":1,"method":"initialize","params":{"protocolVersion":"2025-03-26","capabilities":{},"clientInfo":{"name":"test","version":"1.0"}}}'

Vizual tekşiruv uçun rasmiy MCP Inspector vositasi qulay, uni npx @modelcontextprotocol/inspector buyruği bilan işga tuşirib, server manzili va tokenni kiritasiz. Şundan söng manzilni remote MCP serverlarni qöllab-quvvatlaydigan AI mijozingizga qöşiş mumkin. Işga tuşirgandan keyin loglarni journalctl -u dokon-mcp -f orqali kuzatib boring: qaysi vosita qança çaqirilayotgani va qanday xatolar çiqayotgani keyingi yaxşilaşlar uçun eng foydali ma'lumot.

Öxşaş maqolalar

🛡️ OJS jurnal saytini botlardan himoyalaş: qidiruv, yuklama va loglar 🛠️ Texnik yordamga töğri murojaat: muammo tez hal bölişi uçun nima yoziş kerak 🧭 Vektor bazani öz serveringizda işlatiş: Qdrant va pgvector 🧭 Portainer: Docker konteynerlarini brauzer orqali boşqariş
🌐 Til
🇺🇿 O⁠'zbek 🇺🇿 Özbek (yangi) ✓ 🇺🇿 Ўзбек 🇷🇺 Русский 🇬🇧 English