🔌
Хостинг

MCP сервер яратиш ва серверга жойлаш: Python мисолида тўлиқ йўл

18.11.2026
← Барча мақолалар

Model Context Protocol, қисқача MCP, AI ёрдамчиларни ташқи маълумотлар ва воситалар билан боғлаш учун яратилган очиқ стандарт. Унинг ёрдамида тил модели сизнинг базангиздан маълумот ўқиши, ички тизимингизда амал бажариши ёки ҳужжатларни қидириши мумкин, бунинг учун ҳар бир AI илова билан алоҳида интеграция ёзиш шарт эмас. MCP сервер шу воситаларни стандарт кўринишда тақдим этади, MCP'ни қўллаб-қувватлайдиган мижоз дастурлар эса уларга уланади. Ушбу мақолада оддий MCP сервер ёзиб, уни интернетдан ишлайдиган қилиб серверга жойлашни кўриб чиқамиз.

stdio ва HTTP: сервер қаерда ишлашини танлаш

MCP серверлар асосан икки хил транспорт орқали ишлайди. stdio транспортида сервер фойдаланувчи компьютерида мижоз дастур томонидан жараён сифатида ишга туширилади ва улар стандарт кириш-чиқиш орқали гаплашади, бу шахсий фойдаланиш учун қулай. Streamable HTTP транспортида эса сервер алоҳида машинада доимий ишлайди ва мижозлар унга тармоқ орқали уланади. Агар воситадан бутун жамоа ёки бир нечта AI илова фойдаланиши керак бўлса, иккинчи вариант тўғри танлов бўлади ва айнан шу ҳолат учун сервер, домен ва SSL керак бўлади.

Мисол: электроника дўкони учун қолдиқ текширувчи восита

Тошкентдаги электроника дўкони сотувчилари AI ёрдамчидан "Бу ноутбук омборда борми ва нархи қанча?" деб сўрашни хоҳлайди дейлик. Бунинг учун MCP сервер битта воситани тақдим этади: у маҳсулот артикулини қабул қилиб, MySQL базасидан қолдиқ ва нархни ўқийди. Модель воситанинг тавсифини кўриб, қачон уни чақириш кераклигини ўзи ҳал қилади. Бундай сервер жуда кам ресурс талаб қилади, кичик VPS ёки аллақачон ишлаб турган серверингиз бунга бемалол етади.

Муҳитни тайёрлаш ва серверни ёзиш

Расмий Python SDK таркибидаги FastMCP синфи сервер ёзишни жуда соддалаштиради. Аввал алоҳида папка ва виртуал муҳит яратиб, керакли пакетларни ўрнатинг.

sudo apt install python3-venv
sudo mkdir -p /opt/dokon-mcp && cd /opt/dokon-mcp
python3 -m venv venv
./venv/bin/pip install "mcp[cli]" pymysql

Энди server.py файлини яратинг. Функциянинг docstring матни модель учун восита тавсифи бўлиб хизмат қилади, шунинг учун уни аниқ ва тушунарли ёзинг. Параметр турлари ҳам муҳим: SDK улар асосида моделга қандай аргумент юбориш кераклигини тушунтирувчи схема яратади.

from mcp.server.fastmcp import FastMCP
import os, pymysql

mcp = FastMCP("dokon", host="127.0.0.1", port=8000)

def db():
    return pymysql.connect(host="localhost", user="mcp_reader",
                           password=os.environ["DB_PASS"], database="dokon")

@mcp.tool()
def mahsulot_qoldigi(sku: str) -> str:
    """Mahsulotning ombordagi qoldig'i va narxini qaytaradi."""
    with db() as conn, conn.cursor() as cur:
        cur.execute("SELECT nomi, qoldiq, narx FROM mahsulotlar WHERE sku=%s", (sku,))
        row = cur.fetchone()
    if not row:
        return "Bunday mahsulot topilmadi"
    return f"{row[0]}: {row[1]} dona, narxi {row[2]} so'm"

if __name__ == "__main__":
    mcp.run(transport="streamable-http")

Базага уланиш учун фақат керакли жадвални ўқий оладиган алоҳида фойдаланувчи яратинг. Шунда модель қандай сўров юбормасин, сервер маълумотни ўзгартира олмайди.

CREATE USER 'mcp_reader'@'localhost' IDENTIFIED BY 'UZUN_PAROL';
GRANT SELECT ON dokon.mahsulotlar TO 'mcp_reader'@'localhost';

Паролни /opt/dokon-mcp/.env файлига DB_PASS=... кўринишида ёзинг ва файлга фақат хизмат фойдаланувчиси ўқий оладиган ҳуқуқ беринг.

systemd билан доимий ишлашни таъминлаш

Сервер терминал ёпилганда ҳам, VPS қайта юкланганда ҳам ишлаб туриши учун уни systemd хизмати қилиб созланг. Бунинг учун аввал sudo useradd -r -s /usr/sbin/nologin mcp билан тизим фойдаланувчиси яратинг, сўнг қуйидаги файлни /etc/systemd/system/dokon-mcp.service сифатида сақланг ва sudo systemctl enable --now dokon-mcp буйруғи билан ёқинг.

[Unit]
Description=Dokon MCP server
After=network.target mysql.service

[Service]
User=mcp
WorkingDirectory=/opt/dokon-mcp
EnvironmentFile=/opt/dokon-mcp/.env
ExecStart=/opt/dokon-mcp/venv/bin/python server.py
Restart=always

[Install]
WantedBy=multi-user.target

Nginx, SSL ва токен билан ҳимоя

FastMCP сервери фақат ички манзилда тинглайди, ташқарига эса Nginx орқали чиқарилади. Аввал доменингизнинг DNS ёзувларида, масалан sayt.uz кабинетида, mcp.example.uz учун VPS IP манзилига A ёзув яратинг ва Certbot билан SSL сертификат олинг. MCP воситалари ички маълумотларга йўл очгани учун endpoint'ни ҳеч қачон ҳимоясиз қолдирманг. Энг оддий усул Nginx даражасида Bearer токен текшириш, мураккаброқ лойиҳаларда эса MCP спецификациясида тасвирланган OAuth асосидаги авторизацияни кўриб чиқинг.

location /mcp {
    if ($http_authorization != "Bearer UZUN_MAXFIY_TOKEN") {
        return 401;
    }
    proxy_pass http://127.0.0.1:8000/mcp;
    proxy_http_version 1.1;
    proxy_buffering off;
    proxy_read_timeout 300s;
}

Жавоб SSE оқими кўринишида келиши мумкинлиги сабабли буферлаш ўчирилган. Бу ерда Host сарлавҳаси атайин қайта ёзилмаган: SDK'нинг янги версияларида маҳаллий серверга келаётган сўровнинг хост номи текширилиши мумкин, агар шунга ўхшаш хато чиқса, SDK ҳужжатидаги рухсат этилган хостлар созламасини кўринг.

Серверни текшириш ва мижозга улаш

Ишлаётганини билиш учун MCP протоколининг биринчи қадами бўлган initialize сўровини юборинг. Тўғри жавобда сервер номи ва имкониятлари қайтади.

curl -X POST https://mcp.example.uz/mcp \
  -H "Authorization: Bearer UZUN_MAXFIY_TOKEN" \
  -H "Content-Type: application/json" \
  -H "Accept: application/json, text/event-stream" \
  -d '{"jsonrpc":"2.0","id":1,"method":"initialize","params":{"protocolVersion":"2025-03-26","capabilities":{},"clientInfo":{"name":"test","version":"1.0"}}}'

Визуал текширув учун расмий MCP Inspector воситаси қулай, уни npx @modelcontextprotocol/inspector буйруғи билан ишга тушириб, сервер манзили ва токенни киритасиз. Шундан сўнг манзилни remote MCP серверларни қўллаб-қувватлайдиган AI мижозингизга қўшиш мумкин. Ишга туширгандан кейин логларни journalctl -u dokon-mcp -f орқали кузатиб боринг: қайси восита қанча чақирилаётгани ва қандай хатолар чиқаётгани кейинги яхшилашлар учун энг фойдали маълумот.

Ўхшаш мақолалар

🧭 Вектор базани ўз серверингизда ишлатиш: Qdrant ва pgvector 🧭 Portainer: Docker контейнерларини браузер орқали бошқариш 💾 ISPmanager'да захира нусхадан сайтни ва базани тиклаш 🤝 Ўзбекистонда реселлер хостинг: мижозлар сайтларини тартибли жойлаш
🌐 Тил
🇺🇿 O'zbek 🇺🇿 Ўзбек ✓ 🇷🇺 Русский 🇬🇧 English