🎓
Hosting

Moodle uçun hosting talablari: PHP, baza, disk va cron sozlamalari

18.11.2026
← Barça maqolalar

Moodle — maktablar, öquv markazlari, universitetlar va korporativ treninglar uçun eng köp işlatiladigan oçiq kodli öquv platformasi. U oddiy sayt emas: har bir talaba kirganda sessiya oçiladi, kurs materiallari yuklanadi, testlar real vaqtda saqlanadi va fon jarayonlari doimiy işlab turadi. Şuning uçun Moodle uçun hosting tanlaşda "PHP bor, MySQL bor" degan umumiy tekşiruv yetarli emas. Quyida platforma barqaror işlaşi uçun hosting qaysi talablarga javob berişi kerakligini bosqiçma-bosqiç körib çiqamiz.

PHP versiyasi va majburiy kengaytmalar

Har bir Moodle versiyasi özining minimal PHP talabiga ega va bu talab yangi relizlarda muntazam kötariladi. Hozirgi 4.x qatori PHP 8.1 va undan yuqori versiyalarni talab qiladi, keyingi asosiy versiyalar esa bundan ham yangi PHP söraşi mumkin. Şu sababli örnatişdan oldin rasmiy relizlar sahifasidagi talablar jadvalini körib çiqing va hostingda aynan şu versiya tanlanişi mumkinligiga işonç hosil qiling. PHP versiyasini işlab turgan saytda keskin almaştiriş ham xavfli: avval nusxa oling, keyin sinab köring.

Kengaytmalar ham muhim. Moodle örnatuvçisi ular yöq bölsa davom etmaydi yoki ogohlantiriş beradi. Odatda quyidagilar kerak böladi:

php.ini parametrlari: max_input_vars eng köp unutiladi

Moodle'ning sozlamalar sahifalari va katta testlar juda köp forma maydonlarini bir vaqtda yuboradi. PHP standart holatda 1000 tadan ortiq maydonni qabul qilmaydi va qolganini jimgina taşlab yuboradi, natijada sozlamalar saqlanmaydi yoki baholar jadvali çala yoziladi. Şuning uçun Moodle örnatuvçisi max_input_vars qiymati kamida 5000 bölişini talab qiladi. Fayl yuklaş çegaralari ham öqituvçilar video yoki katta PDF yuklaşiga mos bölişi kerak.

memory_limit = 256M
max_input_vars = 5000
upload_max_filesize = 64M
post_max_size = 64M
max_execution_time = 120
opcache.enable = 1

ISPmanager panelida bu qiymatlarning köpini sayt sozlamalaridagi PHP bölimidan özgartiriş mumkin. Agar biror parametr tarifda oçiq bölmasa, sayt.uz kabinetidan texnik yordamga murojaat qiliş yetarli. OPcache albatta yoqilgan bölişi kerak: usiz har bir sahifa oçilganda PHP kodi qaytadan kompilyatsiya qilinadi va sayt sezilarli sekinlaşadi.

Ma'lumotlar bazasi: MariaDB, MySQL yoki PostgreSQL

Moodle MariaDB, MySQL va PostgreSQL bilan rasmiy işlaydi. Umumiy hostinglarda odatda MySQL yoki MariaDB böladi va kiçik hamda örta platformalar uçun bu töliq yetarli. Muhim şart — baza utf8mb4 kodlaşda va InnoDB jadval turida yaratilişi kerak, aks holda emoji yoki ba'zi belgilar bilan yozilgan forum xabarlari saqlanmaydi. Bazaning minimal versiyasi ham Moodle versiyasiga boğliq, şuning uçun uni ham relizlar sahifasidan tekşiring.

Baza hajmi vaqt ötişi bilan tez ösadi, çunki loglar jadvali har bir harakatni yozib boradi. Bir neça yildan keyin log jadvali butun bazaning katta qismini egallaşi mumkin. Moodle sozlamalarida loglarni ma'lum muddatdan keyin avtomatik öçiriş imkoniyati bor va uni boşidanoq sozlab qöyiş maqsadga muvofiq.

moodledata papkasi va disk hajmi

Moodle fayllarni bazada emas, alohida moodledata papkasida saqlaydi: kurs materiallari, topşiriqlar, keşlar va vaqtinçalik fayllar şu yerda. Bu papka heç qaçon sayt ildizi içida, ya'ni brauzer orqali oçiladigan joyda bölmasligi kerak, aks holda talabalarning topşiriqlari begonalar qöliga tuşişi mumkin. Töğri joylaşuv config.php faylida körsatiladi:

$CFG->wwwroot  = 'https://lms.example.uz';
$CFG->dataroot = '/var/www/moodledata';
$CFG->dbtype   = 'mariadb';

Disk hajmini rejalaştirişda kurs zaxira nusxalarini ham hisobga oling. Moodle har hafta avtomatik zaxira olişi mumkin va video köp kurslarda bu nusxalar moodledata'ning özidan ham katta bölib ketadi. Masalan, Toşkentdagi 300 öquvçili xususiy maktab öqituvçilari har darsga qisqa video yuklasa, bir öquv yilida önlab gigabayt yiğilişi oson. Videolarni taşqi video xizmatida saqlab, kursga faqat joylaştiriş kodi bilan qöşiş diskni ança tejaydi.

Cron: har daqiqada işga tuşişi şart

Moodle'ning köp vazifalari fon rejimida bajariladi: forum xabarlarini poçtaga yuboriş, baholarni qayta hisoblaş, eskirgan sessiyalarni tozalaş, zaxira nusxalar va hisobotlar. Bularning barçasi cron orqali işlaydi va Moodle uni har daqiqada işga tuşirişni tavsiya qiladi. Cron sozlanmagan saytda öqituvçi "xabar ketmayapti" yoki "baho yangilanmadi" deb şikoyat qiladi, sabab esa köpinça şu.

* * * * * /usr/bin/php /var/www/example.uz/admin/cli/cron.php > /dev/null 2>&1

ISPmanager'da buni panelning rejalaştiruvçi (cron) bölimida qöşasiz. PHP yölini panel körsatgan versiyaga moslang, çunki serverda bir neçta PHP versiyasi bölişi mumkin va notöğri versiya bilan cron xato berib töxtaydi.

Test paytidagi yuklama: umumiy hosting qaçon yetmaydi

Moodle'ning eng oğir lahzasi — köp talaba bir vaqtda test topşirgan payt. Oddiy kunda platformaga yigirma-öttiz kişi kirib-çiqib turadi va umumiy hosting bemalol kötaradi. Ammo imtihon kuni ikki yuz talaba bir daqiqada testni oçib, har bir javobni saqlaganda PHP jarayonlari va baza ulanişlari keskin köpayadi. Agar bu umumiy hosting tarifining çeklovlaridan oşsa, sahifalar sekinlaşadi yoki talaba javobini saqlay olmay qoladi.

Amaliy yondaşuv quyidagiça: bitta maktab yoki öquv markazi, bir vaqtda önlab foydalanuvçi bölsa — yaxşi sozlangan umumiy hosting yetarli. Bir vaqtning özida yuzlab talaba test topşiradigan oliy ta'lim muassasasi yoki onlayn kurs platformasi uçun esa alohida resurslarga ega VPS ança işonçli. VPS'da PHP-FPM jarayonlar sonini, baza keşini va Redis kabi sessiya keşini özingiz sozlay olasiz. Imtihondan oldin bir neça öqituvçi bilan sinov testi ötkazib köriş ham muammolarni oldindan aniqlaydi.

Xavfsizlik va yangilanişlar

Moodle'da şaxsiy ma'lumotlar köp: talabalarning ismlari, baholari, ba'zan telefon raqamlari. Şuning uçun platforma faqat HTTPS orqali oçilişi kerak; Let's Encrypt sertifikati bunga yetarli va sayt.uz hostingida u bepul hamda avtomatik yangilanadi. Moodle xavfsizlik yangilanişlarini muntazam çiqaradi va ularni öz vaqtida örnatiş kerak. Yangilaşdan oldin kod papkasi, moodledata va bazaning töliq nusxasini oling, çunki muvaffaqiyatsiz yangilanişdan keyin qaytiş faqat şu nusxalar bilan mumkin. Işlatilmaydigan plaginlarni öçirib taşlaş ham hujum yuzasini kamaytiradi.

Öxşaş maqolalar

🛡️ OJS jurnal saytini botlardan himoyalaş: qidiruv, yuklama va loglar 🛠️ Texnik yordamga töğri murojaat: muammo tez hal bölişi uçun nima yoziş kerak 🧭 Vektor bazani öz serveringizda işlatiş: Qdrant va pgvector 🧭 Portainer: Docker konteynerlarini brauzer orqali boşqariş
🌐 Til
🇺🇿 O⁠'zbek 🇺🇿 Özbek (yangi) ✓ 🇺🇿 Ўзбек 🇷🇺 Русский 🇬🇧 English