🎓
Хостинг

Moodle учун хостинг талаблари: PHP, база, диск ва cron созламалари

18.11.2026
← Барча мақолалар

Moodle — мактаблар, ўқув марказлари, университетлар ва корпоратив тренинглар учун энг кўп ишлатиладиган очиқ кодли ўқув платформаси. У оддий сайт эмас: ҳар бир талаба кирганда сессия очилади, курс материаллари юкланади, тестлар реал вақтда сақланади ва фон жараёнлари доимий ишлаб туради. Шунинг учун Moodle учун хостинг танлашда "PHP бор, MySQL бор" деган умумий текширув етарли эмас. Қуйида платформа барқарор ишлаши учун хостинг қайси талабларга жавоб бериши кераклигини босқичма-босқич кўриб чиқамиз.

PHP версияси ва мажбурий кенгайтмалар

Ҳар бир Moodle версияси ўзининг минимал PHP талабига эга ва бу талаб янги релизларда мунтазам кўтарилади. Ҳозирги 4.x қатори PHP 8.1 ва ундан юқори версияларни талаб қилади, кейинги асосий версиялар эса бундан ҳам янги PHP сўраши мумкин. Шу сабабли ўрнатишдан олдин расмий релизлар саҳифасидаги талаблар жадвалини кўриб чиқинг ва хостингда айнан шу версия танланиши мумкинлигига ишонч ҳосил қилинг. PHP версиясини ишлаб турган сайтда кескин алмаштириш ҳам хавфли: аввал нусха олинг, кейин синаб кўринг.

Кенгайтмалар ҳам муҳим. Moodle ўрнатувчиси улар йўқ бўлса давом этмайди ёки огоҳлантириш беради. Одатда қуйидагилар керак бўлади:

php.ini параметрлари: max_input_vars энг кўп унутилади

Moodle'нинг созламалар саҳифалари ва катта тестлар жуда кўп форма майдонларини бир вақтда юборади. PHP стандарт ҳолатда 1000 тадан ортиқ майдонни қабул қилмайди ва қолганини жимгина ташлаб юборади, натижада созламалар сақланмайди ёки баҳолар жадвали чала ёзилади. Шунинг учун Moodle ўрнатувчиси max_input_vars қиймати камида 5000 бўлишини талаб қилади. Файл юклаш чегаралари ҳам ўқитувчилар видео ёки катта PDF юклашига мос бўлиши керак.

memory_limit = 256M
max_input_vars = 5000
upload_max_filesize = 64M
post_max_size = 64M
max_execution_time = 120
opcache.enable = 1

ISPmanager панелида бу қийматларнинг кўпини сайт созламаларидаги PHP бўлимидан ўзгартириш мумкин. Агар бирор параметр тарифда очиқ бўлмаса, sayt.uz кабинетидан техник ёрдамга мурожаат қилиш етарли. OPcache албатта ёқилган бўлиши керак: усиз ҳар бир саҳифа очилганда PHP коди қайтадан компиляция қилинади ва сайт сезиларли секинлашади.

Маълумотлар базаси: MariaDB, MySQL ёки PostgreSQL

Moodle MariaDB, MySQL ва PostgreSQL билан расмий ишлайди. Умумий хостингларда одатда MySQL ёки MariaDB бўлади ва кичик ҳамда ўрта платформалар учун бу тўлиқ етарли. Муҳим шарт — база utf8mb4 кодлашда ва InnoDB жадвал турида яратилиши керак, акс ҳолда эмоджи ёки баъзи белгилар билан ёзилган форум хабарлари сақланмайди. Базанинг минимал версияси ҳам Moodle версиясига боғлиқ, шунинг учун уни ҳам релизлар саҳифасидан текширинг.

База ҳажми вақт ўтиши билан тез ўсади, чунки логлар жадвали ҳар бир ҳаракатни ёзиб боради. Бир неча йилдан кейин лог жадвали бутун базанинг катта қисмини эгаллаши мумкин. Moodle созламаларида логларни маълум муддатдан кейин автоматик ўчириш имконияти бор ва уни бошиданоқ созлаб қўйиш мақсадга мувофиқ.

moodledata папкаси ва диск ҳажми

Moodle файлларни базада эмас, алоҳида moodledata папкасида сақлайди: курс материаллари, топшириқлар, кешлар ва вақтинчалик файллар шу ерда. Бу папка ҳеч қачон сайт илдизи ичида, яъни браузер орқали очиладиган жойда бўлмаслиги керак, акс ҳолда талабаларнинг топшириқлари бегоналар қўлига тушиши мумкин. Тўғри жойлашув config.php файлида кўрсатилади:

$CFG->wwwroot  = 'https://lms.example.uz';
$CFG->dataroot = '/var/www/moodledata';
$CFG->dbtype   = 'mariadb';

Диск ҳажмини режалаштиришда курс захира нусхаларини ҳам ҳисобга олинг. Moodle ҳар ҳафта автоматик захира олиши мумкин ва видео кўп курсларда бу нусхалар moodledata'нинг ўзидан ҳам катта бўлиб кетади. Масалан, Тошкентдаги 300 ўқувчили хусусий мактаб ўқитувчилари ҳар дарсга қисқа видео юкласа, бир ўқув йилида ўнлаб гигабайт йиғилиши осон. Видеоларни ташқи видео хизматида сақлаб, курсга фақат жойлаштириш коди билан қўшиш дискни анча тежайди.

Cron: ҳар дақиқада ишга тушиши шарт

Moodle'нинг кўп вазифалари фон режимида бажарилади: форум хабарларини почтага юбориш, баҳоларни қайта ҳисоблаш, эскирган сессияларни тозалаш, захира нусхалар ва ҳисоботлар. Буларнинг барчаси cron орқали ишлайди ва Moodle уни ҳар дақиқада ишга туширишни тавсия қилади. Cron созланмаган сайтда ўқитувчи "хабар кетмаяпти" ёки "баҳо янгиланмади" деб шикоят қилади, сабаб эса кўпинча шу.

* * * * * /usr/bin/php /var/www/example.uz/admin/cli/cron.php > /dev/null 2>&1

ISPmanager'да буни панелнинг режалаштирувчи (cron) бўлимида қўшасиз. PHP йўлини панел кўрсатган версияга мосланг, чунки серверда бир нечта PHP версияси бўлиши мумкин ва нотўғри версия билан cron хато бериб тўхтайди.

Тест пайтидаги юклама: умумий хостинг қачон етмайди

Moodle'нинг энг оғир лаҳзаси — кўп талаба бир вақтда тест топширган пайт. Оддий кунда платформага йигирма-ўттиз киши кириб-чиқиб туради ва умумий хостинг бемалол кўтаради. Аммо имтиҳон куни икки юз талаба бир дақиқада тестни очиб, ҳар бир жавобни сақлаганда PHP жараёнлари ва база уланишлари кескин кўпаяди. Агар бу умумий хостинг тарифининг чекловларидан ошса, саҳифалар секинлашади ёки талаба жавобини сақлай олмай қолади.

Амалий ёндашув қуйидагича: битта мактаб ёки ўқув маркази, бир вақтда ўнлаб фойдаланувчи бўлса — яхши созланган умумий хостинг етарли. Бир вақтнинг ўзида юзлаб талаба тест топширадиган олий таълим муассасаси ёки онлайн курс платформаси учун эса алоҳида ресурсларга эга VPS анча ишончли. VPS'да PHP-FPM жараёнлар сонини, база кешини ва Redis каби сессия кешини ўзингиз созлай оласиз. Имтиҳондан олдин бир неча ўқитувчи билан синов тести ўтказиб кўриш ҳам муаммоларни олдиндан аниқлайди.

Хавфсизлик ва янгиланишлар

Moodle'да шахсий маълумотлар кўп: талабаларнинг исмлари, баҳолари, баъзан телефон рақамлари. Шунинг учун платформа фақат HTTPS орқали очилиши керак; Let's Encrypt сертификати бунга етарли ва sayt.uz хостингида у бепул ҳамда автоматик янгиланади. Moodle хавфсизлик янгиланишларини мунтазам чиқаради ва уларни ўз вақтида ўрнатиш керак. Янгилашдан олдин код папкаси, moodledata ва базанинг тўлиқ нусхасини олинг, чунки муваффақиятсиз янгиланишдан кейин қайтиш фақат шу нусхалар билан мумкин. Ишлатилмайдиган плагинларни ўчириб ташлаш ҳам ҳужум юзасини камайтиради.

Ўхшаш мақолалар

🧭 Вектор базани ўз серверингизда ишлатиш: Qdrant ва pgvector 🧭 Portainer: Docker контейнерларини браузер орқали бошқариш 💾 ISPmanager'да захира нусхадан сайтни ва базани тиклаш 🤝 Ўзбекистонда реселлер хостинг: мижозлар сайтларини тартибли жойлаш
🌐 Тил
🇺🇿 O'zbek 🇺🇿 Ўзбек ✓ 🇷🇺 Русский 🇬🇧 English