🔐
Domen

MTA-STS va TLS-RPT: poçta şifrlanişini majburlaş

06.11.2026
← Barça maqolalar

Poçta serverlari bir-biriga xat uzatganda odatda STARTTLS orqali şifrlangan ulaniş örnatişga harakat qiladi. Lekin bu şifrlaş ixtiyoriy: agar ulaniş örtasida turgan kimdir STARTTLS taklifini olib taşlasa yoki soxta sertifikat körsatsa, yuboruvçi server köpinça xatni şifrsiz yuboraveradi. Natijada şartnomalar, hisob-fakturalar va şaxsiy ma'lumotlar oçiq matnda uzatilişi mumkin. MTA-STS standarti bu böşliqni yopadi: u yuboruvçi serverlarga domeningizga xatni faqat haqiqiy sertifikatli şifrlangan ulaniş orqali yetkaziş kerakligini aytadi. TLS-RPT esa bu jarayonda yuz bergan muammolar haqida sizga hisobot yuboradi.

MTA-STS qanday işlaydi

MTA-STS ikki qismdan iborat. Birinçisi DNS'dagi kiçik TXT yozuv bölib, u domenda siyosat borligini va uning joriy versiyasini bildiradi. Ikkinçisi HTTPS orqali joylaştirilgan siyosat fayli bölib, unda qaysi MX serverlar qabul qilinişi va siyosat qançalik qat'iy ekanligi yoziladi. Yuboruvçi server avval DNS yozuvini köradi, keyin siyosat faylini yuklab oladi va uni ma'lum muddat keşda saqlaydi. Şundan keyin u domeningizga xat yuborişda MX serverning sertifikati haqiqiy va nomi mos ekanini tekşiradi.

Siyosat faylining aynan HTTPS orqali olinişi muhim. DNS javobini soxtalaştiriş nisbatan oson, lekin haqiqiy sertifikat bilan himoyalangan veb-sahifani soxtalaştiriş ança qiyin. Şu sababli MTA-STS DNSSEC talab qilmaydi va köpçilik domenlar uçun amalda joriy etiş mumkin bölgan himoya hisoblanadi.

Boşlaşdan oldin MX serverlarni tekşiriş

MTA-STS faqat MX serverlaringiz töğri sertifikatga ega bölgandagina işlaydi. Sertifikat işonçli markaz tomonidan berilgan, muddati ötmagan va MX yozuvidagi nomga mos bölişi kerak. Öz-özidan imzolangan sertifikat yoki boşqa nomga berilgan sertifikat bilan enforce rejimini yoqsangiz, xatlar yetkazilmay qoladi. Tekşiriş uçun avval MX yozuvlarini oling, keyin har bir server bilan STARTTLS ulanişini sinab köring:

dig +short MX example.uz
openssl s_client -starttls smtp -connect mail.example.uz:25 -servername mail.example.uz </dev/null 2>/dev/null | openssl x509 -noout -subject -issuer -dates

Natijada sertifikat kimga berilgani, uni kim çiqargani va amal qiliş muddati körinadi. Agar poçtangiz hosting provayderi serverlarida joylaşgan bölsa, MX nomi va sertifikat holatini provayderdan aniqlang, çunki siyosat faylida aynan öşa nom körsatiladi. Ba'zi tarmoqlarda çiquvçi 25-port yopiq böladi, bunday holda tekşiruvni server yoki boşqa tarmoqdan bajaring.

Siyosat faylini joylaştiriş

Siyosat fayli mta-sts subdomenida, aniq belgilangan yölda turişi şart: https://mta-sts.example.uz/.well-known/mta-sts.txt. Buning uçun subdomen uçun DNS yozuvi va haqiqiy SSL sertifikati kerak. Fayl mazmuni oddiy matn bölib, har bir qatorda bitta parametr yoziladi:

version: STSv1
mode: testing
mx: mail.example.uz
mx: mail2.example.uz
max_age: 604800

mode uç qiymatga ega: testing rejimida yuboruvçilar muammoni faqat hisobotda bildiradi va xatni baribir yetkazadi, enforce rejimida şifrlaş talablari bajarilmasa xat yuborilmaydi, none esa siyosatni bekor qiliş uçun işlatiladi. max_age soniyalarda yoziladi va siyosat qança vaqt keşda saqlanişini belgilaydi, yuqoridagi qiymat bir haftaga teng. Agar MX nomlari umumiy domen ostida bölsa, mx: *.example.uz kabi yulduzça şablonidan ham foydalaniş mumkin.

Agar subdomen Nginx serverida xizmat qilsa, faylni beriş uçun quyidagi blok yetarli:

server {
    listen 443 ssl;
    server_name mta-sts.example.uz;
    ssl_certificate     /etc/letsencrypt/live/mta-sts.example.uz/fullchain.pem;
    ssl_certificate_key /etc/letsencrypt/live/mta-sts.example.uz/privkey.pem;

    location = /.well-known/mta-sts.txt {
        default_type text/plain;
        alias /var/www/mta-sts/mta-sts.txt;
    }
}

Oddiy hostingda esa mta-sts subdomenini alohida sayt sifatida yaratib, uning papkasida .well-known katalogini oçiş va faylni u yerga joylaştiriş kifoya.

DNS yozuvlari: MTA-STS va TLS-RPT

Fayl tayyor bölgaç, ikkita TXT yozuv qöşiladi. Birinçisi MTA-STS siyosati borligini e'lon qiladi va unda id qiymati turadi. Bu qiymat siyosat versiyasining belgisi: faylni har safar özgartirganingizda id ni ham yangilaşingiz kerak, aks holda yuboruvçilar eski keşlangan siyosatdan foydalanişda davom etadi. Odatda id sifatida sana va vaqt yoziladi. Ikkinçi yozuv TLS-RPT uçun bölib, hisobotlar qaysi manzilga yuborilişini körsatadi.

_mta-sts.example.uz.    IN  TXT  "v=STSv1; id=20261104T090000"
_smtp._tls.example.uz.  IN  TXT  "v=TLSRPTv1; rua=mailto:tls-reports@example.uz"

Hammasini quyidagi buyruqlar bilan tekşiring. Siyosat fayli töğri oçilişi va DNS yozuvlari körinişi kerak:

curl -s https://mta-sts.example.uz/.well-known/mta-sts.txt
dig +short TXT _mta-sts.example.uz
dig +short TXT _smtp._tls.example.uz

TLS-RPT hisobotlarini öqiş

TLS-RPT'ni qöllab-quvvatlovçi provayderlar odatda kuniga bir marta JSON formatidagi hisobot yuboradi. Unda sizning domeningizga neçta muvaffaqiyatli şifrlangan seans örnatilgani va neçtasi muvaffaqiyatsiz bölgani, muvaffaqiyatsizlik sababi bilan birga körsatiladi. Sabablar orasida sertifikat muddati ötgani, nom mos kelmagani yoki STARTTLS umuman taklif qilinmagani bölişi mumkin. testing rejimida aynan şu hisobotlar sizga enforce ga ötiş xavfsizmi yoki yöqligini körsatadi. Bir-ikki hafta davomida xatoliklar bölmasa, siyosat faylida rejimni özgartirib, id ni yangilaş mumkin.

Misol: Toşkentdagi auditorlik firmasi

Toşkentdagi auditorlik firmasi mijozlaridan moliyaviy hisobotlar va şartnomalarni elektron poçta orqali qabul qiladi. Firma rahbariyati bu ma'lumotlar uzatiş paytida şifrlanmay qolişi mumkinligidan xavotirda. Administrator avval MX serverda haqiqiy sertifikat borligini tekşiradi, keyin mta-sts subdomenini yaratadi, siyosat faylini testing rejimida joylaştiradi va ikkala TXT yozuvni qöşadi. Ikki hafta davomida kelgan TLS-RPT hisobotlarida muvaffaqiyatsiz seanslar yöq. Şundan keyin rejim enforce ga özgartiriladi, id yangilanadi va endi siyosatni qöllab-quvvatlovçi provayderlar firmaga xatni faqat himoyalangan ulaniş orqali yetkazadi.

Ehtiyot böliş kerak bölgan holatlar

Eng köp uçraydigan xato bu MX serverni almaştirganda siyosat faylini yangilaşni unutişdir. Agar yangi MX nomi faylda bölmasa va rejim enforce bölsa, yuboruvçilar xatni yetkaza olmaydi. Şuning uçun poçtani boşqa serverga köçirişdan oldin yangi nomni faylga qöşing, id ni yangilang va keş muddati ötişini kuting. Ikkinçi xato mta-sts subdomenidagi sertifikat muddati ötib ketişi: bunda yangi siyosat yuklab olinmaydi. Avtomatik yangilanadigan sertifikat bu muammoni oldini oladi. sayt.uz hostingida subdomenlar uçun bepul Let's Encrypt sertifikati avtomatik yangilanadi, şuning uçun mta-sts subdomeni sertifikati haqida alohida qayğuriş şart emas.

Öxşaş maqolalar

🔑 Transfer (EPP/Auth) kodi: nima u, qayerdan olinadi va qanday saqlanadi ⏳ Domen transferidagi 60 kunlik çeklov: qaçon qöllanadi va qanday rejalaştiriladi 🪪 .uz domen uçun kontakt va pasport tekşiruvi: nima uçun kerak 📮 SPF 10 ta lookup limiti: permerror va uning yeçimi
🌐 Til
🇺🇿 O⁠'zbek 🇺🇿 Özbek (yangi) ✓ 🇺🇿 Ўзбек 🇷🇺 Русский 🇬🇧 English