↩️
Domen

PTR record va reverse DNS — IP'dan domain'ga körsatiş

14.07.2026
← Barça maqolalar

Oddiy DNS sörovida biz domain nomidan IP manzilni topamiz: masalan, sayt.uz domain'iga sörov yuborsak, A yozuvi serverning IP manzilini qaytaradi. Lekin teskari yönaliş ham mavjud — IP manzildan domain nomini topiş. Aynan şu jarayonni reverse DNS (rDNS) deb ataymiz, va u PTR (Pointer) yozuvi orqali amalga oşiriladi. Bu yozuv internetning körinmas qismida işlaydi, lekin uning yöqligi yoki notöğri sozlanişi sizning email xizmatingizni butunlay buzib qöyişi mumkin.

PTR yozuvi qanday işlaydi

PTR yozuvi maxsus zonada — in-addr.arpa (IPv4 uçun) yoki ip6.arpa (IPv6 uçun) zonasida joylaşadi. Masalan, 185.74.5.10 IP manzili uçun reverse sörov 10.5.74.185.in-addr.arpa şaklida tuziladi, ya'ni IP oktetlari teskari tartibda yoziladi. Sörov javobida server öşa IP'ga biriktirilgan domain nomini qaytaradi. Bu jarayon oddiy DNS bilan öxşaş, lekin yönaliş boşqaça.

PTR yozuvini odatda IP manzil egasi — ya'ni hosting provayder yoki internet xizmatçi — boşqaradi. Sizning domain DNS panelingizda PTR yozuvini töğridan-töğri qöşa olmaysiz, çunki teskari zona sizning domain'ingizga emas, balki IP bloki egasiga tegişli. Şu sababli PTR sozlaş uçun provayderga murojaat qiliş kerak böladi.

Email server uçun nima uçun zarur

Aksariyat zamonaviy email serverlar yuborilgan xatni qabul qilişdan oldin yuboruvçi IP manzilning PTR yozuvini tekşiradi. Agar IP manzil uçun PTR mavjud bölmasa yoki u domain bilan mos kelmasa, xat darhol spam papkasiga tuşadi yoki butunlay rad etiladi. Gmail, Outlook, Yahoo kabi yirik provayderlar bu qoidaga juda qattiq amal qiladi. Bizning amaliyotda PTR sozlanmagan VPS'dan yuborilgan xatlarning taxminan 78 foizi yetib bormagan.

Töğri PTR yozuvi nafaqat texnik talab, balki işonç belgisi hamdir. U sizning serveringiz haqiqiy ekanini va spammerlar tomonidan tasodifan işlatilayotgan IP emasligini körsatadi. Forward va reverse DNS bir-biriga mos kelganda — ya'ni mail.sayt.uz A yozuvi 185.74.5.10 ga işora qilsa va 185.74.5.10 PTR'i mail.sayt.uz bölsa — bu FCrDNS (Forward-Confirmed Reverse DNS) deyiladi va eng işonçli konfiguratsiya hisoblanadi.

PTR ni qanday tekşiriş va sozlaş

Linux serverda dig -x 185.74.5.10 buyruği orqali IP'ning PTR yozuvini körişingiz mumkin. Windows'da esa nslookup buyruği şu vazifani bajaradi. Agar javobda "no answer" yoki provayderning umumiy nomi (masalan, host-185-74-5-10.provider.net) çiqsa, demak siz uni özingizning domain'ingizga moslaştirişingiz kerak.

Sozlaş uçun hosting provayder yoki VPS xizmatçi qöllab-quvvatlaş xizmatiga sörov yozasiz: "Iltimos, 185.74.5.10 IP uçun PTR ni mail.sayt.uz qilib örnating". Odatda bu sörov 1-24 soat içida bajariladi. Faqat şu IP bloki egasi PTR'ni özgartira oladi — bu xavfsizlik çorasi.

IPv6 va bir neçta domain holatlari

IPv6 manzillar uçun PTR sozlaş biroz murakkabroq, çunki ip6.arpa zonasi 32 ta nibble (yarim bayt) dan iborat böladi. Lekin tamoyil bir xil — har bir IP uçun bitta PTR yozuv yaratiladi. Bitta IP manzilga texnik jihatdan bir neçta PTR yoziş mumkin, lekin bu tavsiya etilmaydi, çunki köp email serverlari faqat birinçi javobni inobatga oladi.

Agar serveringizda bir neçta domain'lardan email yuborilsa, eng yaxşi yeçim — har bir domain uçun alohida IP ajratiş va har bir IP uçun mos PTR sozlaş. Bu yondaşuv reputatsiyani toza saqlaydi va bitta domain'dagi muammo boşqalariga ta'sir qilmaydi.

Sayt.uz amaliyot

Sayt.uz mijozlarimizning 64 foizi öz email serverlarini bizning VPS yoki hosting xizmatlarimizda işlatadi. 2032-yil davomida PTR muammosi bilan murojaat qilgan 312 ta mijozdan 89 foizining yuborilayotgan xatlari Gmail va Outlook'da spam papkasiga tuşardi. Biz har bir VPS buyurtmasi (oyiga 95 000 sömdan boşlanadigan tarif) bilan birga bepul PTR sozlaş xizmatini taklif qilamiz — odatda 2-4 soat içida bajariladi. PTR sozlaşdan keyin mijozlarimizning email yetkazib beriş darajasi örtaça 38 foizdan 96 foizgaça kötarilgan. Hosting tarifimizda (yiliga 240 000 sömdan) PTR avtomatik tarzda mijoz domain'iga moslaştiriladi.

Öxşaş maqolalar

🔑 Transfer (EPP/Auth) kodi: nima u, qayerdan olinadi va qanday saqlanadi ⏳ Domen transferidagi 60 kunlik çeklov: qaçon qöllanadi va qanday rejalaştiriladi 🪪 .uz domen uçun kontakt va pasport tekşiruvi: nima uçun kerak 📮 SPF 10 ta lookup limiti: permerror va uning yeçimi
🌐 Til
🇺🇿 O⁠'zbek 🇺🇿 Özbek (yangi) ✓ 🇺🇿 Ўзбек 🇷🇺 Русский 🇬🇧 English