Server xavfsizligi haqidagi deyarli har bir maqolada "SSH portini 22 dan boşqasiga özgartiring" degan maslahat uçraydi. Bu tavsiyaga amal qilganlar köpinça ertasi kuni loglarda hujumlar keskin kamayganini körib, serverni himoyalab qöydim deb öylaydi. Haqiqatda esa port almaştiriş butunlay boşqa narsani beradi: u şovqinni kamaytiradi, lekin himoya qatlami hisoblanmaydi. Uşbu maqolada bu çora nimaga yaraydi, nimaga yaramaydi va uni qanday qilib xatosiz bajariş mumkinligini körib çiqamiz.
Port özgartiriş aslida nimani özgartiradi
Internetdagi avtomatik botlarning katta qismi faqat standart 22-portni tekşiradi, çunki ular uçun bu eng arzon yöl. Siz SŞ'ni, masalan, 2222 yoki 49222 portiga köçirsangiz, bunday botlar sizning serveringizni umuman körmaydi va auth.log faylidagi minglab "Failed password" qatorlari bir neça donagaça tuşib qoladi. Bu loglarni öqişni osonlaştiradi, disk va protsessorga tuşadigan kiçik yukni kamaytiradi, haqiqiy şubhali urinişlarni sezişni yengillaştiradi.
Biroq maqsadli hujumçi uçun nostandart port tösiq emas. Masscan yoki Nmap kabi vositalar bir IP manzildagi barça 65535 portni qisqa vaqtda tekşirib çiqadi, Şodan kabi qidiruv tizimlari esa internetdagi xizmatlarni doimiy ravişda skanerlab, qaysi portda SSH işlayotganini indekslab boradi. SSH xizmati ulaniş paytida özini SSH-2.0-OpenSSH_... degan satr bilan taniştiradi, şuning uçun uni boşqa portda ham tanib oliş juda oson. Demak, port almaştiriş yaşiriş emas, balki faqat eng dangasa botlardan qoçişdir.
Haqiqiy himoya nimadan iborat
SSH xavfsizligini port raqami emas, autentifikatsiya usuli belgilaydi. Agar parol bilan kiriş öçirilgan va faqat kalit bilan kiriş mumkin bölsa, 22-portdagi minglab urinişlar ham heç qanday natija bermaydi. Şu sababli töğri tartib quyidagiça: avval kalitga ötiş va parolni öçiriş, keyin root kirişini çeklaş, söngra Fail2ban yoki firewall bilan ortiqça urinişlarni bloklaş. Port özgartiriş bu röyxatda eng oxirida turadigan, ixtiyoriy qulaylik.
- Albatta kerak: SSH kalitlari,
PasswordAuthentication no, tizimni muntazam yangilaş. - Juda foydali: faqat ma'lum IP manzillardan kirişga ruxsat beriş, Fail2ban, alohida foydalanuvçi va
sudo. - Ixtiyoriy: nostandart port, bu asosan loglarni tozaroq qiladi.
Misol: Samarqanddagi klinika serveri
Samarqanddagi xususiy klinika onlayn navbat tizimini VPS'da yuritadi deylik. Administrator har kuni ertalab loglarni köradi va 22-portga kelgan minglab urinişlar orasida muhim xabarlarni topa olmaydi. U portni 2222 ga özgartiradi va loglar sezilarli darajada tozalanadi. Lekin oradan bir oy ötib, klinika xodimining kompyuteridan öğirlangan parol bilan kimdir yangi portga töğridan-töğri kiradi, çunki serverda parol bilan kiriş hali ham yoqilgan edi. Bu holat port almaştiriş yolğiz özi yetarli emasligini aniq körsatadi: hujumçi portni öğirlangan ma'lumotlar bilan birga oson aniqlagan.
Portni töğri özgartiriş tartibi
Agar baribir portni özgartirişga qaror qilsangiz, eng muhimi özingizni serverdan qulflab qöymaslikdir. Avval firewall'da yangi portni oçing, keyin SSH sozlamasini özgartiring va joriy sessiyani yopmasdan yangi port orqali ulanişni tekşiring. Ubuntu'da UFW işlatilsa, tartib quyidagiça:
sudo ufw allow 2222/tcp
echo "Port 2222" | sudo tee /etc/ssh/sshd_config.d/10-port.conf
sudo sshd -t
sudo systemctl restart ssh
ss -tlnp | grep ssh
AlmaLinux yoki Rocky Linux kabi tizimlarda firewalld va SELinux ham hisobga olinişi kerak. SELinux yoqilgan bölsa, u SŞ'ga faqat ruxsat etilgan portlarda işlaşga imkon beradi, şuning uçun yangi portni unga ham röyxatdan ötkaziş şart:
sudo semanage port -a -t ssh_port_t -p tcp 2222
sudo firewall-cmd --permanent --add-port=2222/tcp
sudo firewall-cmd --reload
sudo systemctl restart sshd
Yangi Ubuntu versiyalarida SSH köpinça ssh.socket orqali işga tuşadi va bunda port tinglaşni socket bölimi boşqaradi. Agar ss -tlnp natijasida hali ham eski port körinsa, sudo systemctl daemon-reload va sudo systemctl restart ssh.socket buyruqlarini bajaring hamda öz versiyangiz uçun rasmiy Ubuntu hujjatlarini tekşiring. Yangi port işlayotganiga işonç hosil qilgandan keyingina firewall'dagi 22-port qoidasini olib taşlang.
Port raqamini tanlaş va mijoz tomonda sozlaş
Port tanlaşda boşqa xizmatlar bilan töqnaşmaydigan raqamni oling. 1024 dan kiçik portlarni faqat root huquqidagi jarayon oçişi mumkin, şuning uçun ba'zi mutaxassislar SŞ'ni şu oraliqdagi böş portda qoldirişni ma'qul köradi: agar sşd biror sabab bilan töxtab qolsa, serverdagi oddiy foydalanuvçi öşa portda soxta xizmat oça olmaydi. Yuqori portlarda bunday çeklov yöq, lekin köp foydalanuvçili bölmagan VPS uçun bu xavf kam.
Har safar -p 2222 yozmaslik uçun kompyuteringizdagi ~/.ssh/config fayliga qisqa yozuv qöşing. Şunda ssh klinika buyruğining özi yetarli böladi, SFTP dasturlari ham şu sozlamani işlatadi:
Host klinika
HostName example.uz
User deploy
Port 2222
IdentityFile ~/.ssh/id_ed25519
Port özgartiriş qaçon ma'noga ega emas
Oddiy virtual hostingda SSH porti xizmat körsatuvçi tomonidan belgilanadi va uni özingiz özgartira olmaysiz, bu normal holat. Bunday hostingda e'tiboringizni kuçli parol, iloji bölsa kalit bilan kiriş va kompyuteringiz xavfsizligiga qarating. sayt.uz hostingida SSH yoki SFTP ma'lumotlari böyiça savol bölsa, kabinet yoki texnik yordam orqali aniqlaş mumkin. VPS'da esa tanlov sizda: port almaştiriş zarar qilmaydi, faqat uni haqiqiy himoya çoralarining örniga emas, ularning ustiga qöşiladigan kiçik qulaylik deb biling.