Server xavfsizligi haqidagi deyarli har bir maqolada "SSH portini 22 dan boshqasiga o'zgartiring" degan maslahat uchraydi. Bu tavsiyaga amal qilganlar ko'pincha ertasi kuni loglarda hujumlar keskin kamayganini ko'rib, serverni himoyalab qo'ydim deb o'ylaydi. Haqiqatda esa port almashtirish butunlay boshqa narsani beradi: u shovqinni kamaytiradi, lekin himoya qatlami hisoblanmaydi. Ushbu maqolada bu chora nimaga yaraydi, nimaga yaramaydi va uni qanday qilib xatosiz bajarish mumkinligini ko'rib chiqamiz.
Port o'zgartirish aslida nimani o'zgartiradi
Internetdagi avtomatik botlarning katta qismi faqat standart 22-portni tekshiradi, chunki ular uchun bu eng arzon yo'l. Siz SSH'ni, masalan, 2222 yoki 49222 portiga ko'chirsangiz, bunday botlar sizning serveringizni umuman ko'rmaydi va auth.log faylidagi minglab "Failed password" qatorlari bir necha donagacha tushib qoladi. Bu loglarni o'qishni osonlashtiradi, disk va protsessorga tushadigan kichik yukni kamaytiradi, haqiqiy shubhali urinishlarni sezishni yengillashtiradi.
Biroq maqsadli hujumchi uchun nostandart port to'siq emas. Masscan yoki Nmap kabi vositalar bir IP manzildagi barcha 65535 portni qisqa vaqtda tekshirib chiqadi, Shodan kabi qidiruv tizimlari esa internetdagi xizmatlarni doimiy ravishda skanerlab, qaysi portda SSH ishlayotganini indekslab boradi. SSH xizmati ulanish paytida o'zini SSH-2.0-OpenSSH_... degan satr bilan tanishtiradi, shuning uchun uni boshqa portda ham tanib olish juda oson. Demak, port almashtirish yashirish emas, balki faqat eng dangasa botlardan qochishdir.
Haqiqiy himoya nimadan iborat
SSH xavfsizligini port raqami emas, autentifikatsiya usuli belgilaydi. Agar parol bilan kirish o'chirilgan va faqat kalit bilan kirish mumkin bo'lsa, 22-portdagi minglab urinishlar ham hech qanday natija bermaydi. Shu sababli to'g'ri tartib quyidagicha: avval kalitga o'tish va parolni o'chirish, keyin root kirishini cheklash, so'ngra Fail2ban yoki firewall bilan ortiqcha urinishlarni bloklash. Port o'zgartirish bu ro'yxatda eng oxirida turadigan, ixtiyoriy qulaylik.
- Albatta kerak: SSH kalitlari,
PasswordAuthentication no, tizimni muntazam yangilash. - Juda foydali: faqat ma'lum IP manzillardan kirishga ruxsat berish, Fail2ban, alohida foydalanuvchi va
sudo. - Ixtiyoriy: nostandart port, bu asosan loglarni tozaroq qiladi.
Misol: Samarqanddagi klinika serveri
Samarqanddagi xususiy klinika onlayn navbat tizimini VPS'da yuritadi deylik. Administrator har kuni ertalab loglarni ko'radi va 22-portga kelgan minglab urinishlar orasida muhim xabarlarni topa olmaydi. U portni 2222 ga o'zgartiradi va loglar sezilarli darajada tozalanadi. Lekin oradan bir oy o'tib, klinika xodimining kompyuteridan o'g'irlangan parol bilan kimdir yangi portga to'g'ridan-to'g'ri kiradi, chunki serverda parol bilan kirish hali ham yoqilgan edi. Bu holat port almashtirish yolg'iz o'zi yetarli emasligini aniq ko'rsatadi: hujumchi portni o'g'irlangan ma'lumotlar bilan birga oson aniqlagan.
Portni to'g'ri o'zgartirish tartibi
Agar baribir portni o'zgartirishga qaror qilsangiz, eng muhimi o'zingizni serverdan qulflab qo'ymaslikdir. Avval firewall'da yangi portni oching, keyin SSH sozlamasini o'zgartiring va joriy sessiyani yopmasdan yangi port orqali ulanishni tekshiring. Ubuntu'da UFW ishlatilsa, tartib quyidagicha:
sudo ufw allow 2222/tcp
echo "Port 2222" | sudo tee /etc/ssh/sshd_config.d/10-port.conf
sudo sshd -t
sudo systemctl restart ssh
ss -tlnp | grep ssh
AlmaLinux yoki Rocky Linux kabi tizimlarda firewalld va SELinux ham hisobga olinishi kerak. SELinux yoqilgan bo'lsa, u SSH'ga faqat ruxsat etilgan portlarda ishlashga imkon beradi, shuning uchun yangi portni unga ham ro'yxatdan o'tkazish shart:
sudo semanage port -a -t ssh_port_t -p tcp 2222
sudo firewall-cmd --permanent --add-port=2222/tcp
sudo firewall-cmd --reload
sudo systemctl restart sshd
Yangi Ubuntu versiyalarida SSH ko'pincha ssh.socket orqali ishga tushadi va bunda port tinglashni socket bo'limi boshqaradi. Agar ss -tlnp natijasida hali ham eski port ko'rinsa, sudo systemctl daemon-reload va sudo systemctl restart ssh.socket buyruqlarini bajaring hamda o'z versiyangiz uchun rasmiy Ubuntu hujjatlarini tekshiring. Yangi port ishlayotganiga ishonch hosil qilgandan keyingina firewall'dagi 22-port qoidasini olib tashlang.
Port raqamini tanlash va mijoz tomonda sozlash
Port tanlashda boshqa xizmatlar bilan to'qnashmaydigan raqamni oling. 1024 dan kichik portlarni faqat root huquqidagi jarayon ochishi mumkin, shuning uchun ba'zi mutaxassislar SSH'ni shu oraliqdagi bo'sh portda qoldirishni ma'qul ko'radi: agar sshd biror sabab bilan to'xtab qolsa, serverdagi oddiy foydalanuvchi o'sha portda soxta xizmat ocha olmaydi. Yuqori portlarda bunday cheklov yo'q, lekin ko'p foydalanuvchili bo'lmagan VPS uchun bu xavf kam.
Har safar -p 2222 yozmaslik uchun kompyuteringizdagi ~/.ssh/config fayliga qisqa yozuv qo'shing. Shunda ssh klinika buyrug'ining o'zi yetarli bo'ladi, SFTP dasturlari ham shu sozlamani ishlatadi:
Host klinika
HostName example.uz
User deploy
Port 2222
IdentityFile ~/.ssh/id_ed25519
Port o'zgartirish qachon ma'noga ega emas
Oddiy virtual hostingda SSH porti xizmat ko'rsatuvchi tomonidan belgilanadi va uni o'zingiz o'zgartira olmaysiz, bu normal holat. Bunday hostingda e'tiboringizni kuchli parol, iloji bo'lsa kalit bilan kirish va kompyuteringiz xavfsizligiga qarating. sayt.uz hostingida SSH yoki SFTP ma'lumotlari bo'yicha savol bo'lsa, kabinet yoki texnik yordam orqali aniqlash mumkin. VPS'da esa tanlov sizda: port almashtirish zarar qilmaydi, faqat uni haqiqiy himoya choralarining o'rniga emas, ularning ustiga qo'shiladigan kichik qulaylik deb biling.