⏳
blog.cat.ssl

2026-yildan SSL muddati 200 kun: nega sertifikatni avtomatlaştiriş şart

20.11.2026
← Barça maqolalar

Uzoq yillar davomida SSL sertifikatni bir yilga sotib olib, keyin uni yana bir yildan keyin eslaş odatiy holat edi. 2026-yildan bu amaliyot asta-sekin tugayapti. Brauzer işlab çiqaruvçilari va sertifikat markazlarini birlaştirgan CA/Browser Forum 2025-yilda oçiq sertifikatlarning maksimal amal qiliş muddatini bosqiçma-bosqiç qisqartiriş haqida qaror qabul qildi. Birinçi bosqiç 2026-yil 15-martdan kuçga kirdi: endi yangi berilgan sertifikat 200 kundan ortiq amal qila olmaydi.

Muddat qanday qisqaradi

Qaror bir martalik özgariş emas, balki bir neça yilga möljallangan jadvaldan iborat. Har bir bosqiçda sertifikatning eng uzoq muddati ham, domen egaligini tekşiriş natijasini qayta işlatiş mumkin bölgan muddat ham qisqaradi.

Sanadan boşlabSertifikatning maksimal muddatiDomen tekşiruvini qayta işlatiş
2026-yil 15-mart200 kun200 kun
2027-yil 15-mart100 kun100 kun
2029-yil 15-mart47 kun10 kun

Ya'ni 2029-yildan sertifikatni yiliga kamida sakkiz marta yangilaşga töğri keladi, domen egaligi esa deyarli har safar qaytadan tekşiriladi. Bu talablar sertifikatni sotgan markaz uçun majburiy, şuning uçun pullik sertifikat olganingizda ham ular sizga tegişli böladi. Aniq qoidalarni CA/Browser Forum'ning rasmiy hujjatlaridan va sertifikat markazining e'lonlaridan tekşirib turing.

Nega muddatlar qisqartirilmoqda

Asosiy sabab xavfsizlik. Agar sertifikatning yopiq kaliti sizib çiqsa yoki sertifikat xato bilan berilgan bölsa, uni bekor qiliş mexanizmlari amalda doim ham işonçli işlamaydi: brauzerlar bekor qilingan sertifikatlar röyxatini har doim tekşiravermaydi. Qisqa muddatli sertifikat esa, hatto bekor qilinmasa ham, tez orada öz-özidan yaroqsiz bölib qoladi. Bundan taşqari, domen boşqa egaga ötganda eski egasi qölidagi sertifikat ham uzoq vaqt amal qilmaydi.

Ikkinçi sabab tizimning moslaşuvçanligi. Kriptografik algoritmlarni almaştiriş kerak bölsa, masalan kelajakdagi kvant hisoblaş xavfiga qarşi yangi algoritmlarga ötişda, sertifikatlar tez-tez yangilanadigan ekotizim bunga ança tezroq moslaşadi. Qölda, yiliga bir marta yangilanadigan sertifikatlar esa har qanday özgarişni yillarga çözadi.

Qölda yangilaş nega endi işlamaydi

Toşkentdagi bir öquv markazini tasavvur qiling. Ularning sayti yildan-yilga bitta tartibda işlagan: buxgalter har yili sertifikat uçun tölov qiladi, dasturçi esa uni serverga qölda örnatadi. Bir yilda bu bitta vazifa edi, köpinça eslatma ham kerak bölmasdi. Muddat 200 kunga tuşgaç, bu iş yiliga ikki martaga yaqinlaşadi, 100 kunlik bosqiçda esa yiliga tört martadan köproq böladi. Har safar kimdir eslaşi, kalit yaratişi, faylni yuklaşi va veb-serverni qayta işga tuşirişi kerak. Bitta unutiş saytni brauzerda "Xavfsiz emas" ogohlantirişi bilan qoldiradi, onlayn röyxatdan ötiş töxtaydi.

Şuning uçun asosiy xulosa oddiy: sertifikatni yangilaş inson emas, dastur tomonidan bajarilişi kerak. Buning uçun ACME protokoli mavjud bölib, Let's Encrypt va boşqa köplab sertifikat markazlari uni qöllab-quvvatlaydi.

Hostingda avtomatlaştiriş qanday işlaydi

Virtual hostingda bu masala odatda panel tomonidan hal qilinadi. sayt.uz hostingida Let's Encrypt sertifikati bepul örnatiladi va muddati tugaşidan ança oldin avtomatik yangilanadi, mijozdan heç qanday qöşimça harakat talab qilinmaydi. Muhim şart bitta: domen töğri serverga işora qilişi kerak. Agar A yozuvi boşqa joyga özgartirilgan bölsa yoki sayt taşqi proksi ortida turgan bölsa, domen tekşiruvi ötmay qolişi va sertifikat yangilanmasligi mumkin.

Pullik sertifikatlar bilan vaziyat murakkabroq. Köp hollarda siz bir yil yoki undan köp muddatga obuna sotib olasiz, ammo sertifikatning özi qisqa muddatga beriladi va obuna davomida bir neça marta qayta çiqariladi. Har bir qayta çiqarişni örnatiş avtomatlaştirilmagan bölsa, qölda yangilaş muammosi qaytib keladi. Sertifikat markazi ACME orqali çiqarişni qöllab-quvvatlaydimi, buni sotib olişdan oldin aniqlang.

VPS'da avtomatik yangilanişni tekşiriş

Öz serveringizda Certbot işlatayotgan bölsangiz, u odatda systemd taymeri yoki cron orqali kuniga ikki marta yangilanişni tekşiradi. Buni quyidagiça köriş mumkin:

systemctl list-timers | grep certbot
sudo certbot renew --dry-run

Ikkinçi buyruq haqiqiy sertifikatni özgartirmasdan butun yangilaş jarayonini sinab köradi. Agar xato çiqsa, uni hozir tuzatiş sertifikat muddati tugaganda tuzatişdan ança oson. acme.sh işlatilsa, cron yozuvini crontab -l bilan tekşiring.

Yangilaniş işlagan bölsa ham, veb-server yangi sertifikatni öqişi kerak. Certbot'da buning uçun deploy hook işlatiladi:

sudo certbot renew --deploy-hook "systemctl reload nginx"

Saytdagi sertifikat muddatini köriş

Qaysi usul bilan bölmasin, haqiqiy natijani saytning özidan tekşiriş foydali. Quyidagi buyruq hozir brauzerga berilayotgan sertifikat qaçon tugaşini körsatadi:

echo | openssl s_client -connect example.uz:443 -servername example.uz 2>/dev/null | openssl x509 -noout -enddate

Agar bu sana bir neça hafta içida bölsa-yu, avtomatik yangilaniş allaqaçon işlaşi kerak bölgan bölsa, demak jarayonda muammo bor.

Hozirdan nimalarni qiliş kerak

Barça domenlaringiz va subdomenlaringiz röyxatini tuzing va har biri uçun sertifikat qanday yangilanişini aniqlang: panel orqali avtomatik, server skripti orqali yoki qölda. Qölda yangilanadiganlarini avtomatlaştirişga ötkazing. Sertifikat muddatini kuzatadigan taşqi monitoringni yoqing, şunda avtomatika işlamay qolsa, buni mijozlardan emas, ogohlantirişdan bilasiz. Agar hostingdagi sertifikat yangilanmayotganini sezsangiz, sayt.uz kabinetidagi texnik yordamga domen nomi bilan murojaat qiling.

Öxşaş maqolalar

📧 mail.domen.uz uçun SSL: Outlook sertifikat ogohlantirişini qanday yöqotiş ⏳ Let's Encrypt limitlari: "too many certificates" xatosi va uni hal qiliş 📜 Certificate Transparency: SSL sertifikatlarning oçiq jurnali qanday işlaydi 🏢 Içki (intranet) saytlar uçun SSL: ofis tizimlarini qanday himoyalaş
🌐 Til
🇺🇿 O⁠'zbek 🇺🇿 Özbek (yangi) ✓ 🇺🇿 Ўзбек 🇷🇺 Русский 🇬🇧 English