📧
blog.cat.ssl

mail.domen.uz uçun SSL: Outlook sertifikat ogohlantirişini qanday yöqotiş

21.11.2026
← Barça maqolalar

Korporativ poçtani Outlook'ga ulagan köp foydalanuvçilar bir xil manzaraga duç keladi: har safar dastur oçilganda xavfsizlik sertifikati bilan boğliq ogohlantiriş oynasi çiqadi va sertifikatdagi nom sayt nomiga mos kelmasligi aytiladi. Xodimlar "Ha" tugmasini bosib işlaşda davom etadi, lekin oyna ertasi kuni yana paydo böladi. Bu ogohlantiriş poçta buzilganini anglatmaydi, ammo uni e'tiborsiz qoldiriş ham töğri emas. Uşbu maqolada bu xabar nima uçun çiqişini, uni qanday tekşirişni va mail.example.uz kabi nom uçun töğri sertifikatni qanday hal qilişni tuşuntiramiz.

Ogohlantiriş aslida nimani bildiradi

Poçta dasturi serverga IMAP, POP3 yoki SMTP orqali ulanganda, server unga öz SSL sertifikatini körsatadi. Outlook bu sertifikatdagi nomlarni siz sozlamalarda yozgan server manzili bilan soliştiradi. Agar siz mail.example.uz deb yozgan bölsangiz, lekin server boşqa nom, masalan, serverning öz texnik nomi uçun çiqarilgan sertifikatni körsatsa, Outlook nomlar mos emasligini aytadi. Şifrlaş baribir işlaydi, ammo dastur siz haqiqatan töğri serverga ulanganingizni tasdiqlay olmaydi.

Bunday holat köpinça umumiy poçta serverlarida yuz beradi. Bitta serverda yuzlab domenlarning poçtasi joylaşgan bölişi mumkin, va har bir mijoz mail. bilan boşlanuvçi öz subdomenini işlatadi. Agar server har bir şunday nom uçun alohida sertifikat körsatmasa, u faqat özining asosiy nomi uçun sertifikatni beradi, va natijada barça mijozlarda şu ogohlantiriş çiqadi.

Nega "Ha" tugmasini bosiş yeçim emas

Ogohlantirişni bir marta qabul qiliş qulay tuyuladi, lekin bu odatni xodimlarda şakllantiriş xavfli. Agar foydalanuvçilar sertifikat oynasini avtomatik ravişda yopişga örganib qolsa, kunlardan bir kun haqiqiy hujum, ya'ni trafikni öz serveri orqali ötkazuvçi tajovuzkor paydo bölganda ham ular xuddi şunday "Ha" ni bosadi. Bundan taşqari, ba'zi mobil poçta ilovalari va yangi Outlook versiyalari mos kelmaydigan sertifikat bilan ulanişni umuman rad etişi mumkin. Şuning uçun muammoni ildizidan hal qiliş kerak.

Muammoni tekşiriş: server qaysi sertifikatni körsatyapti

Avval nom qaysi IP manzilga işora qilayotganini va server qanday sertifikat qaytarayotganini aniqlang. Buning uçun openssl va dig buyruqlari yetarli. -servername parametri muhim: u serverga qaysi nom söralayotganini SNI orqali bildiradi, va töğri sozlangan server şu nomga mos sertifikatni qaytaradi.

# mail. subdomeni va MX yozuvi qayerga ishora qilmoqda
dig A mail.example.uz +short
dig MX example.uz +short

# IMAP (993) sertifikatidagi nomlar va muddat
openssl s_client -connect mail.example.uz:993 -servername mail.example.uz </dev/null 2>/dev/null \
  | openssl x509 -noout -subject -ext subjectAltName -dates

# SMTP yuborish porti (587, STARTTLS)
openssl s_client -starttls smtp -connect mail.example.uz:587 -servername mail.example.uz </dev/null

Natijadagi subjectAltName qatorida DNS:mail.example.uz bölmasa, muammo aynan şunda. Agar u yerda server nomi yoki localhost kabi narsa körinsa, server sizning nomingiz uçun alohida sertifikatga ega emas.

Birinçi yeçim: provayder bergan server nomini işlatiş

Eng tez va işonçli yöl, poçta dasturida mail.example.uz örniga xosting provayderi körsatgan server nomini yoziş. Bu nom uçun sertifikat provayder tomonidan allaqaçon çiqarilgan va avtomatik yangilanadi, şuning uçun ogohlantiriş darhol yöqoladi. Poçta manzilingiz baribir info@example.uz bölib qoladi, faqat ulaniş nuqtasi özgaradi. sayt.uz mijozlari poçta uçun töğri server nomini kabinetdan yoki texnik yordam orqali bilib olişlari mumkin.

Bu usulning kamçiligi şundaki, har bir xodimning qurilmasidagi sozlamani özgartiriş kerak böladi. Kiçik jamoada bu beş daqiqalik iş, ammo yuzlab qurilmali taşkilotda oldindan reja tuziş lozim.

Ikkinçi yeçim: mail.example.uz uçun alohida sertifikat

Agar brendlaş muhim bölsa yoki sozlamalarni özgartiriş qiyin bölsa, poçta serveri mail.example.uz nomi uçun öz sertifikatini körsatişi kerak. Buning uçun ikkita şart bajarilişi lozim. Birinçidan, mail.example.uz A yozuvi poçta serveriga işora qilişi kerak. Ikkinçidan, sertifikat markazi bu nomga egalikni tasdiqlay olişi kerak. Agar mail. subdomeni HTTP orqali ham poçta serveriga yetib borsa, oddiy HTTP tekşiruvi işlaydi. Agar sayt va poçta turli joylarda bölsa yoki 80-port yopiq bölsa, DNS-01 usuli qulayroq: markaz DNS zonasidagi maxsus TXT yozuvini tekşiradi va saytingizning A yozuviga umuman tegilmaydi.

# DNS-01 bilan sertifikat (TXT yozuvini qo'lda qo'shish)
certbot certonly --manual --preferred-challenges dns -d mail.example.uz

# Tekshiruvdan oldin TXT yozuvi tarqalganini ko'rish
dig TXT _acme-challenge.mail.example.uz +short

Qölda DNS-01 usuli har yangilaşda TXT yozuvini qayta qöşişni talab qiladi, şuning uçun doimiy işlatiş uçun DNS API orqali avtomatlaştirilgan mijoz kerak böladi. Umumiy xostingda bu iş odatda provayder tomonidan bajariladi.

Öz serveringiz bölsa, sertifikatni olgaç, uni poçta dasturiga SNI orqali ulaş kerak. Dovecot 2.3 da bu quyidagiça körinadi (2.4 versiyada parametr nomlari özgargan, rasmiy hujjatni tekşiring):

local_name mail.example.uz {
  ssl_cert = </etc/letsencrypt/live/mail.example.uz/fullchain.pem
  ssl_key = </etc/letsencrypt/live/mail.example.uz/privkey.pem
}

SMTP tomoni uçun ham xuddi şunday sozlama Exim yoki Postfix'da qilinadi, aks holda Outlook IMAP'da jim bölib, xat yuborişda ogohlantiriş çiqaraveradi.

Autodiscover: e'tibordan çetda qoladigan ikkinçi manba

Outlook hisobni sozlaşda va vaqti-vaqti bilan işlaş davomida autodiscover.example.uz hamda https://example.uz/autodiscover/autodiscover.xml manzillariga murojaat qiladi. Agar saytingiz sertifikati bu nomlarni qamramasa, ogohlantiriş poçta serveridan emas, aynan şu yerdan kelişi mumkin. Oynada körsatilgan nomga diqqat qiling: agar u autodiscover bilan boşlansa, demak muammo poçta serverida emas. Bunday holda autodiscover subdomeni uçun yozuvni olib taşlaş yoki unga töğri sertifikat beriş yordam beradi.

Amaliy misol: klinikadagi har kungi oyna

Samarqanddagi xususiy klinika misol.uz domenida ön ikki xodim uçun poçta işlatadi. Sayt boşqa konstruktorda joylaşgan, poçta esa xosting serverida. Har bir kompyuterdagi Outlook'da server sifatida mail.misol.uz yozilgan va har kuni ertalab sertifikat ogohlantirişi çiqadi. Tekşiruv şuni körsatdi: mail.misol.uz töğri serverga işora qiladi, lekin server faqat öz texnik nomi uçun sertifikat beradi. Administrator ikki yöldan birini tanladi: mail.misol.uz uçun DNS-01 orqali sertifikat çiqarildi va poçta serveriga ulandi, sayt yozuvlariga esa tegilmadi. Ertasi kundan boşlab oyna çiqmay qöydi va xodimlarga heç narsani qayta sozlaş kerak bölmadi.

Sertifikat muddatini kuzatib boring

Poçta sertifikati ham veb-sertifikat kabi muddatga ega, va Let's Encrypt sertifikatlari 90 kunda tugaydi. Yangilaş avtomatlaştirilmagan bölsa, uç oydan keyin xuddi şu ogohlantiriş yana, bu safar "muddati ötgan" degan matn bilan qaytadi. Yangilangandan keyin Dovecot va SMTP xizmatini qayta yuklaşni unutmang, çunki ular yangi faylni faqat qayta yuklanganda öqiydi. Muntazam tekşiriş uçun yuqoridagi openssl buyruğidagi -dates natijasiga qaraş kifoya.

Öxşaş maqolalar

⏳ Let's Encrypt limitlari: "too many certificates" xatosi va uni hal qiliş 📜 Certificate Transparency: SSL sertifikatlarning oçiq jurnali qanday işlaydi 🏢 Içki (intranet) saytlar uçun SSL: ofis tizimlarini qanday himoyalaş 🔐 Perfect Forward Secrecy nima va u saytingizni qanday himoya qiladi
🌐 Til
🇺🇿 O⁠'zbek 🇺🇿 Özbek (yangi) ✓ 🇺🇿 Ўзбек 🇷🇺 Русский 🇬🇧 English