Veb saytlar uçun şifrlangan ulaniş haqida gap ketganda, köpinça SSL atamasi işlatiladi. Lekin haqiqatda zamonaviy brauzerlar SSL emas, balki TLS protokolidan foydalanadi. Bu ikki atama bir biri bilan şu darajada çambarças boğliqki, mutaxassislar ham odat tariqasida ularni almaştirib qöllaşadi. Aslida esa SSL allaqaçon eskirgan va xavfsiz emas deb topilgan texnologiya hisoblanadi.
SSL tarixi va uning paydo bölişi
SSL ya'ni Secure Sockets Layer protokoli 1995 yilda Netscape kompaniyasi tomonidan işlab çiqilgan. Birinçi ommabop versiya SSL 2.0 bölib, u juda köp xavfsizlik kamçiliklariga ega edi. Keyinçalik 1996 yilda SSL 3.0 çiqarildi va u ança mukammalroq edi. Lekin internet va kriptografiya rivojlandi sari, SSL ning kamçiliklari köproq aniqlana boşladi. 2014 yildagi maşhur POODLE hujumi SSL 3.0 ni butunlay foydalanişdan çiqarişga sabab böldi.
TLS qaçon va nima uçun yaratildi
TLS ya'ni Transport Layer Security 1999 yilda SSL ning vorisi sifatida e'lon qilindi. Aslida TLS 1.0 SSL 3.0 ning yaxşilangan versiyasi edi va RFC 2246 standartiga muvofiq IETF taşkiloti tomonidan qabul qilindi. Nom özgartirilişining sababi şu ediki, endi protokol Netscape ning xususiy texnologiyasi emas, balki oçiq xalqaro standart bölib qoldi. TLS 1.1 2006 yilda, TLS 1.2 esa 2008 yilda paydo böldi va uzoq vaqt davomida asosiy standart sifatida işlatildi.
TLS 1.3 va zamonaviy talablar
2018 yilda çiqarilgan TLS 1.3 bugungi kunda eng zamonaviy va xavfsiz versiya hisoblanadi. U eski va zaif algoritmlardan butunlay voz keçib, faqat işonçli kriptografik usullarni qoldirdi. Bundan taşqari, qöl berib körişiş ya'ni handşake jarayoni tezlaştirildi, bu esa sahifa oçiliş vaqtini sezilarli darajada qisqartirdi. PCI DSS standarti hozir TLS 1.2 dan past versiyalarni işlatişni taqiqlaydi va köpçilik zamonaviy brauzerlar TLS 1.0 va 1.1 ni qöllab quvvatlaşdan voz keçgan.
Nima uçun hamma hali ham SSL deb ataydi
Texnik nuqtai nazardan deyarli barça sertifikatlar TLS uçun möljallangan, lekin tarixiy odat tufayli ular SSL sertifikati deb nomlanaveradi. Bozorda sotiladigan mahsulotlar ham xuddi şu nom bilan taqdim etiladi, çunki foydalanuvçilar uçun bu atama yaqinroq va tuşunarliroq. Sayt egalari uçun bu unçalik muhim emas, eng asosiysi sertifikat işlatilayotgan server zamonaviy TLS versiyasini qöllab quvvatlaşi kerak.
Server sozlamalarini qanday tekşiriş kerak
Sayt qanday TLS versiyasidan foydalanayotganini tekşiriş uçun maxsus onlayn xizmatlardan foydalaniş mumkin. Ular sertifikat zanjirini, qöllab quvvatlanadigan protokol versiyalarini va şifrlaş algoritmlarini batafsil körsatib beradi. Agar test natijasi past baho körsatsa, server administratoriga murojaat qilib eski protokollarni öçirib qöyişni söraş kerak. Sayt.uz da hosting xizmatlari standart sifatida TLS 1.2 va 1.3 ni qöllab quvvatlaydi.
Sayt.uz amaliyot
Bizning xizmatimizdagi sertifikatlar 100 foiz hollarda TLS 1.2 va undan yuqori versiyalar bilan işlaydi. Statistika şuni körsatadiki, 2035 yil davomida Sayt.uz orqali bron qilingan 4200 dan ortiq sertifikatlarning 78 foizi TLS 1.3 ni qöllaydi. Bepul DV sertifikat 0 söm, OV sertifikat yiliga 540 ming sömdan boşlanadi, EV variantlari esa 2 million 100 ming sömdan. Tizim har bir sertifikat uçun avtomatik tekşiruv ötkazadi va eskirgan protokollar haqida ogohlantiradi.