Oddiy holatda har bir subdomen uçun DNS'da alohida yozuv qöşiladi: www, shop, mail va hokazo. Wildcard, ya'ni yulduzçali yozuv esa bitta qator bilan zonada aniq yozilmagan barça nomlarga javob beradi. Masalan, *.example.uz uçun A yozuvi qöyilsa, abc.example.uz, test.example.uz va hatto xato terilgan wwww.example.uz ham şu serverga yönaltiriladi. Bu juda qulay vosita, ammo uning qoidalarini va yon ta'sirlarini bilmasdan işlatiş saytga ham, poçtaga ham muammo keltirişi mumkin.
Yulduzça qanday mos keladi
Wildcard yozuvi zonada aniq mavjud bölmagan nomlar uçungina işlaydi. Agar shop.example.uz uçun alohida yozuv bölsa, unga yulduzça ta'sir qilmaydi. Muhim nozik jihat şundaki, nomda istalgan turdagi yozuv bölsa, masalan faqat TXT yozuvi, bu nom "mavjud" hisoblanadi va uning uçun A sörovi wildcard javobini olmaydi, balki böş javob qaytadi. Şuningdek, yulduzça domenning öziga, ya'ni example.uz apeksiga ta'sir qilmaydi, u uçun alohida yozuv kerak.
example.uz. 3600 IN A 203.0.113.10
*.example.uz. 3600 IN A 203.0.113.10
shop.example.uz. 3600 IN A 203.0.113.20
Köpçilik bilmaydigan yana bir qoida bor: yulduzça faqat bir daraja uçun emas, çuqurroq nomlar uçun ham işlaşi mumkin. a.b.example.uz söralganda, agar zonada b.example.uz nomi umuman bölmasa, javob *.example.uz yozuvidan olinadi. Lekin b.example.uz mavjud bölsa, uning ostidagi nomlar uçun yuqoridagi yulduzça işlamaydi va kerak bölsa *.b.example.uz alohida yoziladi. Tekşiriş oson:
dig +short A tasodifiy-nom.example.uz
dig +short A a.b.example.uz
dig +short A shop.example.uz
Qayerda haqiqatan foydali
Eng klassik holat köp mijozli xizmatlardir. Masalan, Toşkentdagi startap kiçik dökonlar uçun onlayn vitrina platformasini işga tuşirdi va har bir dökon dokon-nomi.misol.uz körinişidagi manzil oladi. Har yangi mijoz uçun DNS yozuvi qöşiş örniga, bitta wildcard yozuvi barça subdomenlarni ilova serveriga yönaltiradi, ilova esa sörovdagi Host sarlavhasiga qarab kerakli dökonni körsatadi. Yangi dökon röyxatdan ötgan zahoti uning manzili işlay boşlaydi.
Ikkinçi holat işlab çiqiş va test muhitlari. Dasturçilar har bir özgariş yoki branch uçun feature-123.dev.example.uz kabi vaqtinçalik manzil yaratadi va ularni har safar DNS'ga qöşib ötirmaydi. Bu holda wildcard odatda alohida test subdomeni ostida, masalan *.dev.example.uz körinişida qöyiladi, asosiy zonaga emas.
Veb-serverda ham bu nomlarni qabul qiliş kerak. Nginx'da server_name yulduzçani yoki muntazam ifodani qabul qiladi, ikkinçisi subdomen nomini özgaruvçiga ajratib oliş imkonini beradi:
server {
listen 443 ssl;
server_name ~^(?<tenant>[a-z0-9-]+)\.misol\.uz$;
root /var/www/platform/public;
location / {
fastcgi_param TENANT $tenant;
# ...
}
}
Wildcard yozuvining xavflari
Birinçi xavf SEO bilan boğliq. Agar wildcard asosiy saytga yönaltirilsa va server har qanday nomga bir xil sahifani qaytarsa, istalgan-soz.example.uz körinişidagi çeksiz takroriy sahifalar paydo böladi. Qidiruv tizimlari ularni topib qolsa, takroriy kontent muammosi yuzaga keladi. Yeçim oddiy: noma'lum subdomenlar uçun server 404 qaytarişi yoki asosiy domenga 301 yönaltirişi kerak.
Ikkinçi xavf işonç va fişing bilan boğliq. Wildcard bölsa, login-bank.example.uz kabi har qanday nom sizning serveringizga oçiladi. Agar ilovada foydalanuvçi kiritgan ma'lumotni sahifada aks ettiradigan zaiflik bölsa, hujumçi işonçli körinadigan subdomen bilan havola tarqatişi mumkin. Uçinçi xavf xatolarni yaşirişdir: xato yozilgan api2.example.uz manzili "domen topilmadi" xatosini bermaydi, balki notöğri serverga tuşadi va muammo keç aniqlanadi.
Törtinçi xavf poçta va xizmat yozuvlari bilan boğliq. Wildcard MX yozuvi mavjud bölmagan subdomenlarga yuborilgan xatlarni ham qabul qilişga urinadi va spam oqimini oşiradi. Wildcard TXT yozuvi esa SPF va boşqa tekşiruvlarni çalkaştirib yuborişi mumkin. Şuning uçun poçta bilan boğliq yozuvlarda yulduzçadan qoçiş tavsiya etiladi. Bundan taşqari, *.example.uz CNAME orqali taşqi xizmatga yönaltirilgan bölsa va u xizmat hisobi yopilsa, istalgan subdomenni boşqa odam egallab oliş xavfi paydo böladi.
Wildcard SSL sertifikati
DNS'dagi yulduzça va SSL sertifikatidagi yulduzça alohida narsalar. *.example.uz sertifikati faqat bir darajadagi subdomenlarni qamraydi: shop.example.uz uçun işlaydi, lekin a.b.example.uz uçun ham, domenning özi uçun ham işlamaydi, şuning uçun odatda sertifikatga ikkala nom qöşiladi. Let's Encrypt wildcard sertifikatni faqat DNS-01 tekşiruvi orqali beradi: siz zonaga _acme-challenge nomli TXT yozuvi qöyişingiz kerak.
certbot certonly --manual --preferred-challenges dns \
-d example.uz -d '*.example.uz'
Qölda rejimda sertifikatni yangilaş ham qölda bajariladi, şuning uçun amalda DNS provayderining API'si bilan işlaydigan plagin yoki avtomatlaştirilgan tizim işlatiladi. sayt.uz xostingidagi bepul Let's Encrypt sertifikatlari avtomatik yangilanadi; wildcard sertifikat kerak bölsa, imkoniyatni kabinetdan yoki texnik yordam orqali aniqlang.
Xavfsiz işlatiş böyiça amaliy qoidalar
- Wildcard'ni iloji boriça tor joyga qöying:
*.example.uzörniga*.app.example.uzyoki*.dev.example.uz. - Muhim subdomenlar, masalan
www,mailvaapiuçun doim aniq yozuv qöşing. - Veb-server noma'lum nomlarga 404 yoki asosiy domenga yönaltiriş bilan javob bersin.
- MX va TXT yozuvlarida yulduzçani işlatmang.
Wildcard yozuvini sayt.uz kabinetidagi DNS bölimida nom maydoniga * yoziş orqali qöşiş mumkin. Qöşgandan keyin bir neçta tasodifiy nomni dig bilan tekşirib, ular kutilgan manzilga va kutilgan sahifaga olib borayotganiga işonç hosil qiling.