WordPress Multisite bitta WordPress örnatmasi içida bir neçta saytdan iborat tarmoq yaratiş imkonini beradi. Barça saytlar umumiy yadro, plaginlar va mavzulardan foydalanadi, lekin har birining öz kontenti, foydalanuvçilari va sozlamalari böladi. Bu yondaşuv bir xil tuzilişdagi köplab saytlarni yuritadigan taşkilotlar uçun qulay: yangilanişlar bir joyda örnatiladi, yangi sayt esa bir neça daqiqada oçiladi. Biroq Multisite oddiy WordPress saytiga nisbatan hostingdan köproq narsa talab qiladi va bu talablarni oldindan biliş keyinçalik köçiriş muammolarining oldini oladi.
Multisite qaçon töğri tanlov böladi
Multisite saytlar bir-biriga öxşaş bölib, bitta jamoa tomonidan boşqarilganda özini oqlaydi. Masalan, filiallar, maktablar, fakultetlar yoki bir brend ostidagi bir neçta til versiyalari uçun bu juda qulay. Agar saytlar butunlay boşqa plaginlarni talab qilsa, turli egalarga tegişli bölsa yoki biri qolganlariga qaraganda köp marta köp trafik olsa, alohida WordPress örnatmalari yaxşiroq bölişi mumkin. Esda tutiş kerak: tarmoqdagi barça saytlar bitta ma'lumotlar bazasi va bitta fayl tizimini bölişadi, şuning uçun bitta plagindagi zaiflik yoki xato butun tarmoqqa ta'sir qiladi.
Misol: xususiy maktablar tarmoği
Toşkentdagi xususiy maktablar tarmoği özining ön ikki filiali uçun alohida sayt oçmoqçi deylik. Har bir filialda öz yangiliklari, dars jadvali va öqituvçilar sahifasi bölişi kerak, lekin dizayn, logotip va asosiy bölimlar bir xil qolişi lozim. Multisite bilan markaziy ofis bitta mavzu va plaginlar töplamini boşqaradi, har bir filialning administratori esa faqat öz saytini tahrirlaydi. Filial saytlari chilonzor.example.uz kabi subdomenlarda yoki example.uz/chilonzor/ kabi papkalarda joylaşişi mumkin.
Subdomen yoki papka: hostingga ta'siri
Tarmoqni yaratişda bir marta tanlanadigan eng muhim qaror şu. Papka rejimida barça saytlar asosiy domen ostida işlaydi va qöşimça DNS yoki sertifikat talab qilinmaydi, bu oddiy hosting uçun eng oson yöl. Subdomen rejimida esa har bir yangi sayt uçun DNS va veb-server darajasida wildcard, ya'ni *.example.uz körinişidagi umumiy yozuv kerak böladi, aks holda har bir subdomenni qölda qöşişga töğri keladi. Şuni ham biliş kerakki, mavjud va allaqaçon kontentga ega saytni Multisite'ga aylantirganda WordPress papka rejimini doim ham taklif qilmaydi, çunki eski havolalar bilan töqnaşuv yuz berişi mumkin.
example.uz. A 203.0.113.10
*.example.uz. A 203.0.113.10
Subdomen rejimi uçun DNS'da yuqoridagi kabi ikki yozuv yetarli, yulduzça yozuv barça subdomenlarni bitta serverga yönaltiradi. Domeningiz sayt.uz'da bölsa, bu yozuvlarni kabinetdagi DNS bölimida qöşiş mumkin. Veb-server tomonida ham hosting uşbu domen uçun barça subdomenlarni qabul qiladigan qilib sozlangan bölişi kerak, buni sayt.uz kabinetidan yoki texnik yordam orqali aniqlaştiriş mumkin.
SSL sertifikat masalasi
Papka rejimida asosiy domenning oddiy sertifikati butun tarmoqni qoplaydi. Subdomen rejimida har bir subdomen uçun alohida sertifikat çiqariş yoki wildcard sertifikat oliş kerak. Let's Encrypt wildcard sertifikatni faqat DNS orqali tasdiqlaş, ya'ni DNS-01 usuli bilan beradi, bu esa DNS yozuvlarini avtomatik özgartira oladigan sozlamani talab qiladi. Agar tarmoqdagi saytlar soni kam va özgarmas bölsa, har biriga alohida bepul sertifikat çiqariş ham amaliy yeçim. Har bir filialga öz domenini, masalan misol.uz ni boğlaş ham mumkin, WordPress buni tarmoq boşqaruvidagi sayt tahririda qöllab-quvvatlaydi, lekin u holda öşa domen uçun ham sertifikat kerak böladi.
Tarmoqni yoqiş
Avval wp-config.php fayliga Multisite'ga ruxsat beruvçi qatorni qöşing, söng admin paneldagi Asboblar bölimida paydo böladigan tarmoq sozlaş sahifasini oçing.
/* 'That's all, stop editing!' qatoridan oldin */
define( 'WP_ALLOW_MULTISITE', true );
Sozlaş sahifasi sizga wp-config.php va .htaccess uçun aniq qatorlarni beradi, ularni özgartirmasdan nusxalaş kerak. Subdomen rejimidagi wp-config.php qatorlari taxminan quyidagiça körinadi, oxirgi qatorda esa tarmoq uçun xotira limiti oşirilgan.
define( 'MULTISITE', true );
define( 'SUBDOMAIN_INSTALL', true );
define( 'DOMAIN_CURRENT_SITE', 'example.uz' );
define( 'PATH_CURRENT_SITE', '/' );
define( 'SITE_ID_CURRENT_SITE', 1 );
define( 'BLOG_ID_CURRENT_SITE', 1 );
define( 'WP_MEMORY_LIMIT', '256M' );
Server terminaliga kiriş bölsa, xuddi şu işni WP-CLI orqali ham bajariş va yangi saytlarni buyruq bilan oçiş mumkin.
wp core multisite-convert --subdomains
wp site create --slug=maktab5 --title="5-maktab" --email=admin@example.uz
wp site list --fields=blog_id,url
Xotira, keş va disk böyiça talablar
WordPress Multisite uçun standart xotira limiti oddiy saytga nisbatan biroz yuqori belgilangan, lekin köp plaginli tarmoqda bu ham yetmasligi mumkin, şuning uçun hostingdagi PHP memory_limit qiymati WordPress'dagi limitdan kam bölmasligi kerak. Barça saytlar bitta bazada joylaşgani uçun har bir sayt öz jadvallar töplamini oladi va jadvallar soni saytlar soniga mutanosib ravişda köpayadi. Bu holat ma'lumotlar bazasining tezligi va zaxira hajmiga ta'sir qiladi. Yuklangan fayllar wp-content/uploads/sites/ içida har bir sayt uçun alohida papkada saqlanadi, şuning uçun disk hajmi va fayllar soni limitini ham hisobga oling. Sahifa keşi va OPcache tarmoqni sezilarli tezlaştiradi, faol saytlar köp bölsa, Redis asosidagi obyekt keşi ham foydali.
Zaxira va xavfsizlik
Multisite'da zaxira butun tarmoq uçun bitta: baza va wp-content papkasi birgalikda saqlanişi kerak. Bitta filial saytini alohida tiklaş oddiy saytdagidek oson emas, çunki uning jadvallari va fayllarini umumiy zaxiradan ajratib oliş kerak böladi, şu sababli zaxira rejasini oldindan sinab köring. Plaginlarni faqat tarmoq administratori örnatadi, bu xavfsizlik nuqtai nazaridan foydali, lekin har bir yangi plagin butun tarmoqqa ta'sir qilişini unutmang. Yangilanişlarni avval sinov nusxasida tekşiriş ön ikki saytni bir vaqtda işdan çiqariş xavfini kamaytiradi.