🌐
Hosting

WordPress Multisite: hosting talablari va to'g'ri sozlash

17.11.2026
← Barcha maqolalar

WordPress Multisite bitta WordPress o'rnatmasi ichida bir nechta saytdan iborat tarmoq yaratish imkonini beradi. Barcha saytlar umumiy yadro, plaginlar va mavzulardan foydalanadi, lekin har birining o'z kontenti, foydalanuvchilari va sozlamalari bo'ladi. Bu yondashuv bir xil tuzilishdagi ko'plab saytlarni yuritadigan tashkilotlar uchun qulay: yangilanishlar bir joyda o'rnatiladi, yangi sayt esa bir necha daqiqada ochiladi. Biroq Multisite oddiy WordPress saytiga nisbatan hostingdan ko'proq narsa talab qiladi va bu talablarni oldindan bilish keyinchalik ko'chirish muammolarining oldini oladi.

Multisite qachon to'g'ri tanlov bo'ladi

Multisite saytlar bir-biriga o'xshash bo'lib, bitta jamoa tomonidan boshqarilganda o'zini oqlaydi. Masalan, filiallar, maktablar, fakultetlar yoki bir brend ostidagi bir nechta til versiyalari uchun bu juda qulay. Agar saytlar butunlay boshqa plaginlarni talab qilsa, turli egalarga tegishli bo'lsa yoki biri qolganlariga qaraganda ko'p marta ko'p trafik olsa, alohida WordPress o'rnatmalari yaxshiroq bo'lishi mumkin. Esda tutish kerak: tarmoqdagi barcha saytlar bitta ma'lumotlar bazasi va bitta fayl tizimini bo'lishadi, shuning uchun bitta plagindagi zaiflik yoki xato butun tarmoqqa ta'sir qiladi.

Misol: xususiy maktablar tarmog'i

Toshkentdagi xususiy maktablar tarmog'i o'zining o'n ikki filiali uchun alohida sayt ochmoqchi deylik. Har bir filialda o'z yangiliklari, dars jadvali va o'qituvchilar sahifasi bo'lishi kerak, lekin dizayn, logotip va asosiy bo'limlar bir xil qolishi lozim. Multisite bilan markaziy ofis bitta mavzu va plaginlar to'plamini boshqaradi, har bir filialning administratori esa faqat o'z saytini tahrirlaydi. Filial saytlari chilonzor.example.uz kabi subdomenlarda yoki example.uz/chilonzor/ kabi papkalarda joylashishi mumkin.

Subdomen yoki papka: hostingga ta'siri

Tarmoqni yaratishda bir marta tanlanadigan eng muhim qaror shu. Papka rejimida barcha saytlar asosiy domen ostida ishlaydi va qo'shimcha DNS yoki sertifikat talab qilinmaydi, bu oddiy hosting uchun eng oson yo'l. Subdomen rejimida esa har bir yangi sayt uchun DNS va veb-server darajasida wildcard, ya'ni *.example.uz ko'rinishidagi umumiy yozuv kerak bo'ladi, aks holda har bir subdomenni qo'lda qo'shishga to'g'ri keladi. Shuni ham bilish kerakki, mavjud va allaqachon kontentga ega saytni Multisite'ga aylantirganda WordPress papka rejimini doim ham taklif qilmaydi, chunki eski havolalar bilan to'qnashuv yuz berishi mumkin.

example.uz.      A    203.0.113.10
*.example.uz.    A    203.0.113.10

Subdomen rejimi uchun DNS'da yuqoridagi kabi ikki yozuv yetarli, yulduzcha yozuv barcha subdomenlarni bitta serverga yo'naltiradi. Domeningiz sayt.uz'da bo'lsa, bu yozuvlarni kabinetdagi DNS bo'limida qo'shish mumkin. Veb-server tomonida ham hosting ushbu domen uchun barcha subdomenlarni qabul qiladigan qilib sozlangan bo'lishi kerak, buni sayt.uz kabinetidan yoki texnik yordam orqali aniqlashtirish mumkin.

SSL sertifikat masalasi

Papka rejimida asosiy domenning oddiy sertifikati butun tarmoqni qoplaydi. Subdomen rejimida har bir subdomen uchun alohida sertifikat chiqarish yoki wildcard sertifikat olish kerak. Let's Encrypt wildcard sertifikatni faqat DNS orqali tasdiqlash, ya'ni DNS-01 usuli bilan beradi, bu esa DNS yozuvlarini avtomatik o'zgartira oladigan sozlamani talab qiladi. Agar tarmoqdagi saytlar soni kam va o'zgarmas bo'lsa, har biriga alohida bepul sertifikat chiqarish ham amaliy yechim. Har bir filialga o'z domenini, masalan misol.uz ni bog'lash ham mumkin, WordPress buni tarmoq boshqaruvidagi sayt tahririda qo'llab-quvvatlaydi, lekin u holda o'sha domen uchun ham sertifikat kerak bo'ladi.

Tarmoqni yoqish

Avval wp-config.php fayliga Multisite'ga ruxsat beruvchi qatorni qo'shing, so'ng admin paneldagi Asboblar bo'limida paydo bo'ladigan tarmoq sozlash sahifasini oching.

/* 'That's all, stop editing!' qatoridan oldin */
define( 'WP_ALLOW_MULTISITE', true );

Sozlash sahifasi sizga wp-config.php va .htaccess uchun aniq qatorlarni beradi, ularni o'zgartirmasdan nusxalash kerak. Subdomen rejimidagi wp-config.php qatorlari taxminan quyidagicha ko'rinadi, oxirgi qatorda esa tarmoq uchun xotira limiti oshirilgan.

define( 'MULTISITE', true );
define( 'SUBDOMAIN_INSTALL', true );
define( 'DOMAIN_CURRENT_SITE', 'example.uz' );
define( 'PATH_CURRENT_SITE', '/' );
define( 'SITE_ID_CURRENT_SITE', 1 );
define( 'BLOG_ID_CURRENT_SITE', 1 );
define( 'WP_MEMORY_LIMIT', '256M' );

Server terminaliga kirish bo'lsa, xuddi shu ishni WP-CLI orqali ham bajarish va yangi saytlarni buyruq bilan ochish mumkin.

wp core multisite-convert --subdomains
wp site create --slug=maktab5 --title="5-maktab" --email=admin@example.uz
wp site list --fields=blog_id,url

Xotira, kesh va disk bo'yicha talablar

WordPress Multisite uchun standart xotira limiti oddiy saytga nisbatan biroz yuqori belgilangan, lekin ko'p plaginli tarmoqda bu ham yetmasligi mumkin, shuning uchun hostingdagi PHP memory_limit qiymati WordPress'dagi limitdan kam bo'lmasligi kerak. Barcha saytlar bitta bazada joylashgani uchun har bir sayt o'z jadvallar to'plamini oladi va jadvallar soni saytlar soniga mutanosib ravishda ko'payadi. Bu holat ma'lumotlar bazasining tezligi va zaxira hajmiga ta'sir qiladi. Yuklangan fayllar wp-content/uploads/sites/ ichida har bir sayt uchun alohida papkada saqlanadi, shuning uchun disk hajmi va fayllar soni limitini ham hisobga oling. Sahifa keshi va OPcache tarmoqni sezilarli tezlashtiradi, faol saytlar ko'p bo'lsa, Redis asosidagi obyekt keshi ham foydali.

Zaxira va xavfsizlik

Multisite'da zaxira butun tarmoq uchun bitta: baza va wp-content papkasi birgalikda saqlanishi kerak. Bitta filial saytini alohida tiklash oddiy saytdagidek oson emas, chunki uning jadvallari va fayllarini umumiy zaxiradan ajratib olish kerak bo'ladi, shu sababli zaxira rejasini oldindan sinab ko'ring. Plaginlarni faqat tarmoq administratori o'rnatadi, bu xavfsizlik nuqtai nazaridan foydali, lekin har bir yangi plagin butun tarmoqqa ta'sir qilishini unutmang. Yangilanishlarni avval sinov nusxasida tekshirish o'n ikki saytni bir vaqtda ishdan chiqarish xavfini kamaytiradi.

O'xshash maqolalar

💾 VPS'da swap: kerakmi, qancha va qanday sozlanadi 🗂️ ISPmanager fayl menejeri bilan ishlash: yuklash, arxiv, tahrir va ruxsatlar ⏱️ 504 Gateway Timeout: xato sababi va uni bosqichma-bosqich tuzatish 📜 Hosting SLA: kafolatlar, uptime foizi va kompensatsiya qanday ishlaydi
🌐 Til
🇺🇿 O'zbek ✓ 🇺🇿 Ўзбек 🇷🇺 Русский 🇬🇧 English