🌐
Хостинг

WordPress Multisite: хостинг талаблари ва тўғри созлаш

17.11.2026
← Барча мақолалар

WordPress Multisite битта WordPress ўрнатмаси ичида бир нечта сайтдан иборат тармоқ яратиш имконини беради. Барча сайтлар умумий ядро, плагинлар ва мавзулардан фойдаланади, лекин ҳар бирининг ўз контенти, фойдаланувчилари ва созламалари бўлади. Бу ёндашув бир хил тузилишдаги кўплаб сайтларни юритадиган ташкилотлар учун қулай: янгиланишлар бир жойда ўрнатилади, янги сайт эса бир неча дақиқада очилади. Бироқ Multisite оддий WordPress сайтига нисбатан хостингдан кўпроқ нарса талаб қилади ва бу талабларни олдиндан билиш кейинчалик кўчириш муаммоларининг олдини олади.

Multisite қачон тўғри танлов бўлади

Multisite сайтлар бир-бирига ўхшаш бўлиб, битта жамоа томонидан бошқарилганда ўзини оқлайди. Масалан, филиаллар, мактаблар, факультетлар ёки бир бренд остидаги бир нечта тил версиялари учун бу жуда қулай. Агар сайтлар бутунлай бошқа плагинларни талаб қилса, турли эгаларга тегишли бўлса ёки бири қолганларига қараганда кўп марта кўп трафик олса, алоҳида WordPress ўрнатмалари яхшироқ бўлиши мумкин. Эсда тутиш керак: тармоқдаги барча сайтлар битта маълумотлар базаси ва битта файл тизимини бўлишади, шунинг учун битта плагиндаги заифлик ёки хато бутун тармоққа таъсир қилади.

Мисол: хусусий мактаблар тармоғи

Тошкентдаги хусусий мактаблар тармоғи ўзининг ўн икки филиали учун алоҳида сайт очмоқчи дейлик. Ҳар бир филиалда ўз янгиликлари, дарс жадвали ва ўқитувчилар саҳифаси бўлиши керак, лекин дизайн, логотип ва асосий бўлимлар бир хил қолиши лозим. Multisite билан марказий офис битта мавзу ва плагинлар тўпламини бошқаради, ҳар бир филиалнинг администратори эса фақат ўз сайтини таҳрирлайди. Филиал сайтлари chilonzor.example.uz каби субдоменларда ёки example.uz/chilonzor/ каби папкаларда жойлашиши мумкин.

Субдомен ёки папка: хостингга таъсири

Тармоқни яратишда бир марта танланадиган энг муҳим қарор шу. Папка режимида барча сайтлар асосий домен остида ишлайди ва қўшимча DNS ёки сертификат талаб қилинмайди, бу оддий хостинг учун энг осон йўл. Субдомен режимида эса ҳар бир янги сайт учун DNS ва веб-сервер даражасида wildcard, яъни *.example.uz кўринишидаги умумий ёзув керак бўлади, акс ҳолда ҳар бир субдоменни қўлда қўшишга тўғри келади. Шуни ҳам билиш керакки, мавжуд ва аллақачон контентга эга сайтни Multisite'га айлантирганда WordPress папка режимини доим ҳам таклиф қилмайди, чунки эски ҳаволалар билан тўқнашув юз бериши мумкин.

example.uz.      A    203.0.113.10
*.example.uz.    A    203.0.113.10

Субдомен режими учун DNS'да юқоридаги каби икки ёзув етарли, юлдузча ёзув барча субдоменларни битта серверга йўналтиради. Доменингиз sayt.uz'да бўлса, бу ёзувларни кабинетдаги DNS бўлимида қўшиш мумкин. Веб-сервер томонида ҳам хостинг ушбу домен учун барча субдоменларни қабул қиладиган қилиб созланган бўлиши керак, буни sayt.uz кабинетидан ёки техник ёрдам орқали аниқлаштириш мумкин.

SSL сертификат масаласи

Папка режимида асосий доменнинг оддий сертификати бутун тармоқни қоплайди. Субдомен режимида ҳар бир субдомен учун алоҳида сертификат чиқариш ёки wildcard сертификат олиш керак. Let's Encrypt wildcard сертификатни фақат DNS орқали тасдиқлаш, яъни DNS-01 усули билан беради, бу эса DNS ёзувларини автоматик ўзгартира оладиган созламани талаб қилади. Агар тармоқдаги сайтлар сони кам ва ўзгармас бўлса, ҳар бирига алоҳида бепул сертификат чиқариш ҳам амалий ечим. Ҳар бир филиалга ўз доменини, масалан misol.uz ни боғлаш ҳам мумкин, WordPress буни тармоқ бошқарувидаги сайт таҳририда қўллаб-қувватлайди, лекин у ҳолда ўша домен учун ҳам сертификат керак бўлади.

Тармоқни ёқиш

Аввал wp-config.php файлига Multisite'га рухсат берувчи қаторни қўшинг, сўнг admin панелдаги Асбоблар бўлимида пайдо бўладиган тармоқ созлаш саҳифасини очинг.

/* 'That's all, stop editing!' qatoridan oldin */
define( 'WP_ALLOW_MULTISITE', true );

Созлаш саҳифаси сизга wp-config.php ва .htaccess учун аниқ қаторларни беради, уларни ўзгартирмасдан нусхалаш керак. Субдомен режимидаги wp-config.php қаторлари тахминан қуйидагича кўринади, охирги қаторда эса тармоқ учун хотира лимити оширилган.

define( 'MULTISITE', true );
define( 'SUBDOMAIN_INSTALL', true );
define( 'DOMAIN_CURRENT_SITE', 'example.uz' );
define( 'PATH_CURRENT_SITE', '/' );
define( 'SITE_ID_CURRENT_SITE', 1 );
define( 'BLOG_ID_CURRENT_SITE', 1 );
define( 'WP_MEMORY_LIMIT', '256M' );

Сервер терминалига кириш бўлса, худди шу ишни WP-CLI орқали ҳам бажариш ва янги сайтларни буйруқ билан очиш мумкин.

wp core multisite-convert --subdomains
wp site create --slug=maktab5 --title="5-maktab" --email=admin@example.uz
wp site list --fields=blog_id,url

Хотира, кеш ва диск бўйича талаблар

WordPress Multisite учун стандарт хотира лимити оддий сайтга нисбатан бироз юқори белгиланган, лекин кўп плагинли тармоқда бу ҳам етмаслиги мумкин, шунинг учун хостингдаги PHP memory_limit қиймати WordPress'даги лимитдан кам бўлмаслиги керак. Барча сайтлар битта базада жойлашгани учун ҳар бир сайт ўз жадваллар тўпламини олади ва жадваллар сони сайтлар сонига мутаносиб равишда кўпаяди. Бу ҳолат маълумотлар базасининг тезлиги ва захира ҳажмига таъсир қилади. Юкланган файллар wp-content/uploads/sites/ ичида ҳар бир сайт учун алоҳида папкада сақланади, шунинг учун диск ҳажми ва файллар сони лимитини ҳам ҳисобга олинг. Саҳифа кеши ва OPcache тармоқни сезиларли тезлаштиради, фаол сайтлар кўп бўлса, Redis асосидаги объект кеши ҳам фойдали.

Захира ва хавфсизлик

Multisite'да захира бутун тармоқ учун битта: база ва wp-content папкаси биргаликда сақланиши керак. Битта филиал сайтини алоҳида тиклаш оддий сайтдагидек осон эмас, чунки унинг жадваллари ва файлларини умумий захирадан ажратиб олиш керак бўлади, шу сабабли захира режасини олдиндан синаб кўринг. Плагинларни фақат тармоқ администратори ўрнатади, бу хавфсизлик нуқтаи назаридан фойдали, лекин ҳар бир янги плагин бутун тармоққа таъсир қилишини унутманг. Янгиланишларни аввал синов нусхасида текшириш ўн икки сайтни бир вақтда ишдан чиқариш хавфини камайтиради.

Ўхшаш мақолалар

💾 VPS'да swap: керакми, қанча ва қандай созланади 🗂️ ISPmanager файл менежери билан ишлаш: юклаш, архив, таҳрир ва рухсатлар ⏱️ 504 Gateway Timeout: хато сабаби ва уни босқичма-босқич тузатиш 📜 Хостинг SLA: кафолатлар, uptime фоизи ва компенсация қандай ишлайди
🌐 Тил
🇺🇿 O'zbek 🇺🇿 Ўзбек ✓ 🇷🇺 Русский 🇬🇧 English