SPF yozuvi domeningiz nomidan qaysi serverlar xat yuborishi mumkinligini e'lon qiladi. Yozuv oddiy ko'rinadi, lekin uning ichida bitta jiddiy cheklov bor: SPF tekshiruvi davomida qabul qiluvchi server ko'pi bilan 10 ta qo'shimcha DNS so'rov bajaradi. Bu chegaradan oshsa, natija permerror bo'ladi, ya'ni SPF umuman ishlamay qoladi. Muammo shundaki, bu xato sekin to'planadi: har safar yangi CRM, tarqatma yoki yordam xizmati ulanganda yozuvga yana bitta include qo'shiladi va bir kuni xatlar spamga tusha boshlaydi.
Qaysi mexanizmlar so'rov hisoblanadi
SPF standarti (RFC 7208) DNS so'rov talab qiladigan mexanizmlarni aniq sanab o'tadi. Ular include, a, mx, ptr, exists mexanizmlari va redirect modifikatoridir. ip4, ip6 va all esa hech qanday so'rov talab qilmaydi, chunki ular ichida tayyor manzil yoki yakuniy qoida turadi. Eng muhimi, hisob ichma-ich davom etadi: siz qo'shgan har bir include o'z navbatida yana bir nechta include yoki mx ga ega bo'lishi mumkin va ularning barchasi umumiy 10 ta limitga kiradi.
| Mexanizm | Limitga kiradimi | Izoh |
|---|---|---|
ip4, ip6 | Yo'q | Tayyor manzil yoki tarmoq |
a, mx | Ha | mx har bir MX nomini ham qo'shimcha hal qiladi |
include | Ha | Ichidagi barcha so'rovlar ham hisoblanadi |
ptr | Ha | Standart uni ishlatmaslikni tavsiya qiladi |
redirect, exists | Ha | Kam ishlatiladi |
Bundan tashqari, standart natija bermaydigan, ya'ni bo'sh javob qaytaradigan so'rovlarni ham cheklashni tavsiya qiladi: bunday "bo'sh" so'rovlar ikkitadan oshsa, ko'p tekshiruvchilar ham xato qaytaradi. Shuning uchun o'chirilgan xizmatning eski include ini yozuvda qoldirish ikki tomonlama zarar.
Muammo qanday ko'rinishda chiqadi
Limit oshganda tashqi belgilar har xil bo'ladi. Ba'zi qabul qiluvchilar xatni spamga yuboradi, boshqalari esa DMARC siyosati qat'iy bo'lsa uni rad etadi. Xat sarlavhasidagi Authentication-Results qatorida spf=permerror yozuvini ko'rasiz. DMARC hisobotlarida ham SPF natijasi xuddi shunday chiqadi. Ko'pincha egalar buni sezmaydi, chunki DKIM to'g'ri ishlasa, DMARC baribir o'tadi. Lekin DKIM imzosi yo'q yoki buzilgan tizimlar uchun SPF yagona himoya bo'lib qoladi va u ishlamay qolganda xatlar yo'qoladi.
Yozuvni qo'lda tekshirish
Avval domenning joriy SPF yozuvini oling, keyin har bir include ni alohida ochib, ichida nechta so'rov borligini sanang. Bu ish biroz zerikarli, lekin buyruqlar oddiy:
dig +short TXT example.uz | grep spf1
"v=spf1 a mx include:_spf.crm-xizmat.com include:spf.tarqatma.net include:_spf.helpdesk.io ~all"
dig +short TXT _spf.crm-xizmat.com
dig +short TXT spf.tarqatma.net
Agar ichki yozuvlarda yana include bo'lsa, ularni ham oching. Qo'lda sanash qiyin bo'lsa, internetdagi bepul SPF tekshiruv vositalari butun daraxtni ochib, umumiy so'rovlar sonini ko'rsatadi. Domen uchun faqat bitta v=spf1 yozuvi bo'lishi kerakligini ham tekshiring: ikkita SPF yozuvi bo'lsa, natija yana permerror bo'ladi.
Limitdan chiqishning to'g'ri yo'llari
Keraksiz mexanizmlarni olib tashlash
Birinchi qadam har doim tozalash. Ko'p yozuvlarda bir necha yil oldin ishlatilgan va allaqachon to'xtatilgan xizmatlarning include lari qolib ketgan bo'ladi. Shuningdek, a va mx mexanizmlari ko'pincha odat bo'yicha qo'shiladi. Agar sayt va pochta bitta serverda bo'lsa va server manzili o'zgarmasa, ikkalasini bitta ip4 bilan almashtirish ikki so'rovni tejaydi. MX serverlaringiz faqat xat qabul qilsa va yubormasa, mx umuman kerak emas.
Yuboruvchilarni subdomenlarga ajratish
Ommaviy tarqatmalarni asosiy domendan emas, masalan news.example.uz dan yuborish mumkin. SPF tekshiruvi konvert yuboruvchi (Return-Path) domeni bo'yicha bajariladi, shuning uchun subdomen o'zining alohida SPF yozuviga va o'zining 10 ta limitiga ega bo'ladi. Ko'pchilik tarqatma xizmatlari buni "maxsus qaytish domeni" sozlamasi orqali qo'llab-quvvatlaydi. Bu usul asosiy domen yozuvini qisqa va tushunarli saqlaydi.
Yassilash (flattening) va uning xavfi
Yassilash degani include o'rniga xizmatning hozirgi IP manzillarini to'g'ridan-to'g'ri ip4 va ip6 sifatida yozish. Bu so'rovlar sonini keskin kamaytiradi, lekin xizmat o'z manzillarini o'zgartirganda yozuvingiz eskiradi va xatlar yana tushib qola boshlaydi. Shuning uchun qo'lda yassilash faqat manzillari barqaror bo'lgan o'z serverlaringiz uchun ma'qul. Yirik bulut xizmatlari uchun esa manzillarni muntazam yangilab turuvchi avtomatik vositalardan foydalanish yoki subdomen usulini tanlash xavfsizroq.
Misol: Toshkentdagi logistika kompaniyasi
Toshkentdagi logistika kompaniyasi korporativ pochtani bulut ofis xizmatida yuritadi, saytidagi buyurtma formalarini hosting serveridan yuboradi, mijozlar bilan CRM orqali yozishadi, oylik yangiliklarni tarqatma xizmatidan jo'natadi va yordam tiketlari uchun alohida helpdesk ishlatadi. Uning SPF yozuvida a, mx va beshta include bor. Tekshiruv vositasi umumiy 13 ta so'rov ko'rsatadi. Administrator quyidagi o'zgarishlarni qiladi: a va mx o'rniga server IP'si yoziladi, ikki yil oldin to'xtatilgan eski tarqatma xizmatining include i o'chiriladi, yangiliklar esa news subdomeniga ko'chiriladi.
# oldin: 13 ta so'rov, permerror
v=spf1 a mx include:spf.ofis-bulut.com include:_spf.crm-xizmat.com include:spf.eski-tarqatma.net include:spf.tarqatma.net include:_spf.helpdesk.io ~all
# keyin: asosiy domen
v=spf1 ip4:203.0.113.25 include:spf.ofis-bulut.com include:_spf.crm-xizmat.com include:_spf.helpdesk.io ~all
# news.example.uz uchun alohida yozuv
v=spf1 include:spf.tarqatma.net ~all
Natijada asosiy domenda so'rovlar soni limit ichiga tushadi va keyingi xizmatlar uchun ham zaxira qoladi. Misoldagi IP manzil hujjatlar uchun ajratilgan namunaviy manzil, o'zingizning haqiqiy server manzilingizni yozing.
Yozuvni kelajakda tartibda saqlash
SPF yozuvini o'zgartirgan har bir odam yangi xizmat qo'shishdan oldin umumiy so'rovlar sonini tekshirishi kerak. Buni ichki qoida qilib qo'yish foydali: yozuvning har bir qismi qaysi xizmatga tegishli ekanini alohida hujjatda qayd eting. Xizmatdan voz kechilganda uning yozuvi ham o'sha kuni olib tashlansin. Yozuv oxirida ~all yoki -all turganiga ham e'tibor bering, +all esa har qanday serverga ruxsat beradi va uni hech qachon ishlatmang.
sayt.uz kabinetidagi DNS bo'limida TXT yozuvlarni tahrirlash mumkin, lekin limitni hisoblash yozuvning mazmuniga bog'liq, shuning uchun o'zgartirishdan keyin tekshiruv vositasi bilan natijani albatta qayta ko'ring.