📮
Домен

SPF 10 та lookup лимити: permerror ва унинг ечими

16.11.2026
← Барча мақолалар

SPF ёзуви доменингиз номидан қайси серверлар хат юбориши мумкинлигини эълон қилади. Ёзув оддий кўринади, лекин унинг ичида битта жиддий чеклов бор: SPF текшируви давомида қабул қилувчи сервер кўпи билан 10 та қўшимча DNS сўров бажаради. Бу чегарадан ошса, натижа permerror бўлади, яъни SPF умуман ишламай қолади. Муаммо шундаки, бу хато секин тўпланади: ҳар сафар янги CRM, тарқатма ёки ёрдам хизмати уланганда ёзувга яна битта include қўшилади ва бир куни хатлар спамга туша бошлайди.

Қайси механизмлар сўров ҳисобланади

SPF стандарти (RFC 7208) DNS сўров талаб қиладиган механизмларни аниқ санаб ўтади. Улар include, a, mx, ptr, exists механизмлари ва redirect модификаторидир. ip4, ip6 ва all эса ҳеч қандай сўров талаб қилмайди, чунки улар ичида тайёр манзил ёки якуний қоида туради. Энг муҳими, ҳисоб ичма-ич давом этади: сиз қўшган ҳар бир include ўз навбатида яна бир нечта include ёки mx га эга бўлиши мумкин ва уларнинг барчаси умумий 10 та лимитга киради.

МеханизмЛимитга кирадимиИзоҳ
ip4, ip6ЙўқТайёр манзил ёки тармоқ
a, mxҲаmx ҳар бир MX номини ҳам қўшимча ҳал қилади
includeҲаИчидаги барча сўровлар ҳам ҳисобланади
ptrҲаСтандарт уни ишлатмасликни тавсия қилади
redirect, existsҲаКам ишлатилади

Бундан ташқари, стандарт натижа бермайдиган, яъни бўш жавоб қайтарадиган сўровларни ҳам чеклашни тавсия қилади: бундай "бўш" сўровлар иккитадан ошса, кўп текширувчилар ҳам хато қайтаради. Шунинг учун ўчирилган хизматнинг эски include ини ёзувда қолдириш икки томонлама зарар.

Муаммо қандай кўринишда чиқади

Лимит ошганда ташқи белгилар ҳар хил бўлади. Баъзи қабул қилувчилар хатни спамга юборади, бошқалари эса DMARC сиёсати қатъий бўлса уни рад этади. Хат сарлавҳасидаги Authentication-Results қаторида spf=permerror ёзувини кўрасиз. DMARC ҳисоботларида ҳам SPF натижаси худди шундай чиқади. Кўпинча эгалар буни сезмайди, чунки DKIM тўғри ишласа, DMARC барибир ўтади. Лекин DKIM имзоси йўқ ёки бузилган тизимлар учун SPF ягона ҳимоя бўлиб қолади ва у ишламай қолганда хатлар йўқолади.

Ёзувни қўлда текшириш

Аввал доменнинг жорий SPF ёзувини олинг, кейин ҳар бир include ни алоҳида очиб, ичида нечта сўров борлигини сананг. Бу иш бироз зерикарли, лекин буйруқлар оддий:

dig +short TXT example.uz | grep spf1
"v=spf1 a mx include:_spf.crm-xizmat.com include:spf.tarqatma.net include:_spf.helpdesk.io ~all"

dig +short TXT _spf.crm-xizmat.com
dig +short TXT spf.tarqatma.net

Агар ички ёзувларда яна include бўлса, уларни ҳам очинг. Қўлда санаш қийин бўлса, интернетдаги бепул SPF текширув воситалари бутун дарахтни очиб, умумий сўровлар сонини кўрсатади. Домен учун фақат битта v=spf1 ёзуви бўлиши кераклигини ҳам текширинг: иккита SPF ёзуви бўлса, натижа яна permerror бўлади.

Лимитдан чиқишнинг тўғри йўллари

Кераксиз механизмларни олиб ташлаш

Биринчи қадам ҳар доим тозалаш. Кўп ёзувларда бир неча йил олдин ишлатилган ва аллақачон тўхтатилган хизматларнинг include лари қолиб кетган бўлади. Шунингдек, a ва mx механизмлари кўпинча одат бўйича қўшилади. Агар сайт ва почта битта серверда бўлса ва сервер манзили ўзгармаса, иккаласини битта ip4 билан алмаштириш икки сўровни тежайди. MX серверларингиз фақат хат қабул қилса ва юбормаса, mx умуман керак эмас.

Юборувчиларни субдоменларга ажратиш

Оммавий тарқатмаларни асосий домендан эмас, масалан news.example.uz дан юбориш мумкин. SPF текшируви конверт юборувчи (Return-Path) домени бўйича бажарилади, шунинг учун субдомен ўзининг алоҳида SPF ёзувига ва ўзининг 10 та лимитига эга бўлади. Кўпчилик тарқатма хизматлари буни "махсус қайтиш домени" созламаси орқали қўллаб-қувватлайди. Бу усул асосий домен ёзувини қисқа ва тушунарли сақлайди.

Яссилаш (flattening) ва унинг хавфи

Яссилаш дегани include ўрнига хизматнинг ҳозирги IP манзилларини тўғридан-тўғри ip4 ва ip6 сифатида ёзиш. Бу сўровлар сонини кескин камайтиради, лекин хизмат ўз манзилларини ўзгартирганда ёзувингиз эскиради ва хатлар яна тушиб қола бошлайди. Шунинг учун қўлда яссилаш фақат манзиллари барқарор бўлган ўз серверларингиз учун маъқул. Йирик булут хизматлари учун эса манзилларни мунтазам янгилаб турувчи автоматик воситалардан фойдаланиш ёки субдомен усулини танлаш хавфсизроқ.

Мисол: Тошкентдаги логистика компанияси

Тошкентдаги логистика компанияси корпоратив почтани булут офис хизматида юритади, сайтидаги буюртма формаларини хостинг серверидан юборади, мижозлар билан CRM орқали ёзишади, ойлик янгиликларни тарқатма хизматидан жўнатади ва ёрдам тикетлари учун алоҳида хелпдеск ишлатади. Унинг SPF ёзувида a, mx ва бешта include бор. Текширув воситаси умумий 13 та сўров кўрсатади. Администратор қуйидаги ўзгаришларни қилади: a ва mx ўрнига сервер IP'си ёзилади, икки йил олдин тўхтатилган эски тарқатма хизматининг include и ўчирилади, янгиликлар эса news субдоменига кўчирилади.

# oldin: 13 ta so'rov, permerror
v=spf1 a mx include:spf.ofis-bulut.com include:_spf.crm-xizmat.com include:spf.eski-tarqatma.net include:spf.tarqatma.net include:_spf.helpdesk.io ~all

# keyin: asosiy domen
v=spf1 ip4:203.0.113.25 include:spf.ofis-bulut.com include:_spf.crm-xizmat.com include:_spf.helpdesk.io ~all

# news.example.uz uchun alohida yozuv
v=spf1 include:spf.tarqatma.net ~all

Натижада асосий доменда сўровлар сони лимит ичига тушади ва кейинги хизматлар учун ҳам захира қолади. Мисолдаги IP манзил ҳужжатлар учун ажратилган намунавий манзил, ўзингизнинг ҳақиқий сервер манзилингизни ёзинг.

Ёзувни келажакда тартибда сақлаш

SPF ёзувини ўзгартирган ҳар бир одам янги хизмат қўшишдан олдин умумий сўровлар сонини текшириши керак. Буни ички қоида қилиб қўйиш фойдали: ёзувнинг ҳар бир қисми қайси хизматга тегишли эканини алоҳида ҳужжатда қайд этинг. Хизматдан воз кечилганда унинг ёзуви ҳам ўша куни олиб ташлансин. Ёзув охирида ~all ёки -all турганига ҳам эътибор беринг, +all эса ҳар қандай серверга рухсат беради ва уни ҳеч қачон ишлатманг.

sayt.uz кабинетидаги DNS бўлимида TXT ёзувларни таҳрирлаш мумкин, лекин лимитни ҳисоблаш ёзувнинг мазмунига боғлиқ, шунинг учун ўзгартиришдан кейин текширув воситаси билан натижани албатта қайта кўринг.

Ўхшаш мақолалар

⏳ Домен трансферидаги 60 кунлик чеклов: қачон қўлланади ва қандай режалаштирилади 🪪 .uz домен учун контакт ва паспорт текшируви: нима учун керак 🌱 Янги домен Google'да қачон чиқа бошлайди: индексация ва "sandbox" ҳақида 🔐 Домен аккаунти ўғирланиши: олдини олиш чоралари ва хавфли одатлар
🌐 Тил
🇺🇿 O'zbek 🇺🇿 Ўзбек ✓ 🇷🇺 Русский 🇬🇧 English