🔑
Hosting

Hostingda SSH kirishni yoqish va kalit bilan xavfsiz ulanish

16.11.2026
← Barcha maqolalar

SSH (Secure Shell) — serverga shifrlangan kanal orqali buyruq qatori bilan ulanish usuli. Veb-dasturchi uchun u fayl menejeridan ancha qulay: Composer bilan kutubxonalarni o'rnatish, Laravel migratsiyalarini ishga tushirish, WP-CLI bilan WordPress'ni boshqarish, katta arxivni bir soniyada ochish yoki loglarni real vaqtda kuzatish faqat terminal orqali qulay bajariladi. Ushbu maqolada hostingda SSH kirish borligini qanday tekshirish, kalit yaratish va parol o'rniga kalit bilan ulanishni ko'rib chiqamiz.

SSH kirish huquqi tarifga bog'liq

Shared hostingda SSH har doim ham avtomatik yoqilmaydi. Ko'p provayderlarda shell kirish faqat ma'lum tariflarda beriladi yoki alohida so'rov bilan yoqiladi, chunki terminal oddiy PHP saytiga qaraganda serverga ko'proq imkoniyat ochadi. ISPmanager panelida bu foydalanuvchi sozlamalaridagi "shell kirish" huquqi sifatida ko'rinadi. sayt.uz mijozlari o'z tarifida SSH bor-yo'qligini sayt.uz kabinetidan yoki texnik yordam orqali aniqlashlari mumkin.

Ulanish uchun sizga uchta ma'lumot kerak: server manzili (hosting ma'lumotlarida ko'rsatilgan server nomi yoki IP), foydalanuvchi nomi (odatda hosting logini) va port. Standart SSH porti 22, lekin ba'zi serverlarda boshqa port ishlatiladi, shuning uchun uni hosting ma'lumotlaridan tekshiring.

Birinchi ulanish: parol bilan

Linux va macOS'da terminal tayyor, Windows 10 va 11'da esa OpenSSH mijozi PowerShell'ga o'rnatilgan holda keladi. Birinchi marta parol bilan ulanib, kirish ishlayotganini tekshiring:

ssh -p 22 user123@server.misol.uz

Birinchi ulanishda tizim server barmoq izini (fingerprint) ko'rsatib, unga ishonasizmi deb so'raydi. yes deb javob bergandan keyin barmoq izi ~/.ssh/known_hosts fayliga yoziladi. Keyinchalik u o'zgarsa, SSH ogohlantirish beradi — bu serverni almashtirish yoki o'rtadagi hujum belgisi bo'lishi mumkin, shuning uchun bunday ogohlantirishni e'tiborsiz qoldirmang va avval texnik yordamdan aniqlang.

Nima uchun kalit paroldan yaxshiroq

Parol taxmin qilinishi, boshqa saytdan sizib chiqishi yoki fishing orqali o'g'irlanishi mumkin. SSH kaliti esa ikki qismdan iborat: maxfiy kalit faqat sizning kompyuteringizda qoladi, ochiq kalit esa serverga qo'yiladi. Ulanish paytida maxfiy kalit tarmoq orqali yuborilmaydi, server faqat sizda unga mos maxfiy kalit borligini kriptografik tekshiradi. Bundan tashqari, kalit bilan har safar parol yozish shart emas, bu esa skriptlar va avtomatik deploy uchun ham qulay.

1-qadam: kalit juftligini yaratish

Hozirgi tavsiya etilgan tur — ed25519. U qisqa, tez va zamonaviy serverlarning barchasida qo'llab-quvvatlanadi. Kompyuteringizda quyidagi buyruqni bajaring:

ssh-keygen -t ed25519 -C "ish-noutbuk"

Buyruq kalitni qayerga saqlashni so'raydi — standart joy ~/.ssh/id_ed25519. Keyin passphrase (kalit paroli) so'raladi. Uni bo'sh qoldirmang: agar noutbukingiz o'g'irlansa yoki fayl nusxalansa, passphrase maxfiy kalitni ishlatib bo'lmaydigan qiladi. Natijada ikki fayl paydo bo'ladi: id_ed25519 (maxfiy, hech kimga bermang) va id_ed25519.pub (ochiq, serverga qo'yiladi).

2-qadam: ochiq kalitni serverga qo'shish

Linux va macOS'da eng oson yo'l — ssh-copy-id. U parol bilan bir marta ulanib, ochiq kalitni kerakli faylga o'zi yozadi va ruxsatlarni to'g'rilaydi:

ssh-copy-id -i ~/.ssh/id_ed25519.pub -p 22 user123@server.misol.uz

Windows'da ssh-copy-id yo'q, shuning uchun kalitni qo'lda qo'shasiz. Avval id_ed25519.pub faylining bir qatorli mazmunini nusxalang, keyin serverga parol bilan kirib, quyidagilarni bajaring:

mkdir -p ~/.ssh
chmod 700 ~/.ssh
echo "ssh-ed25519 AAAA...qolgan-qism... ish-noutbuk" >> ~/.ssh/authorized_keys
chmod 600 ~/.ssh/authorized_keys

Ruxsatlar juda muhim. Agar ~/.ssh papkasi yoki authorized_keys fayli boshqalar yoza oladigan bo'lsa, SSH server xavfsizlik nuqtai nazaridan kalitni e'tiborsiz qoldiradi va yana parol so'raydi. Shuningdek, kalit bitta uzluksiz qatorda bo'lishi kerak — matn muharriri uni bir necha qatorga bo'lib yuborsa, u ishlamaydi.

3-qadam: kalit bilan ulanishni tekshirish

Endi qayta ulaning. Agar hammasi to'g'ri bo'lsa, server paroli o'rniga faqat kalit passphrase'i so'raladi. Muammo bo'lsa, -v bayrog'i qaysi kalitlar sinalayotganini va server nima deb javob berganini batafsil ko'rsatadi:

ssh -v -i ~/.ssh/id_ed25519 -p 22 user123@server.misol.uz

Har safar passphrase yozmaslik uchun ssh-agent dan foydalaning. U kalitni sessiya davomida xotirada saqlaydi: ssh-add ~/.ssh/id_ed25519 buyrug'idan keyin passphrase bir marta so'raladi. Windows'da "OpenSSH Authentication Agent" xizmatini yoqish kerak bo'lishi mumkin.

~/.ssh/config bilan qisqa buyruq

Bir nechta server bilan ishlasangiz, har safar port, login va kalit yo'lini yozish charchatadi. ~/.ssh/config fayliga taxallus qo'shing:

Host misol
    HostName server.misol.uz
    User user123
    Port 22
    IdentityFile ~/.ssh/id_ed25519
    ServerAliveInterval 60

Shundan keyin ulanish uchun ssh misol yozish kifoya. ServerAliveInterval esa har 60 soniyada kichik signal yuborib, uzoq vaqt harakatsiz turgan sessiya uzilib qolishining oldini oladi. Bu taxallus scp, rsync va SFTP mijozlarida ham ishlaydi.

Amaliy misol: restoran sayti uchun deploy

Toshkentdagi kichik veb-studiya restoran uchun Laravel'da menyu va bron sayti yaratdi. Avval har bir yangilanishda fayllar FTP orqali yuklanar, keyin vendor papkasi ham qo'lda ko'chirilar edi, bu esa yarim soatgacha vaqt olardi. Hostingda SSH yoqilib, dasturchi kaliti qo'shilgach, yangilanish bir necha buyruqqa qisqardi: git pull, composer install --no-dev va php artisan migrate --force. Har bir dasturchiga alohida kalit berilgani uchun loyihani tark etgan xodimning kirishi faqat uning qatorini authorized_keys dan o'chirish bilan yopildi, umumiy parolni almashtirishga hojat qolmadi.

Xavfsizlik bo'yicha qisqa eslatmalar

Agar kalit qo'shilgan bo'lsa-yu, server baribir parol so'rasa yoki "Permission denied (publickey)" chiqsa, avval ruxsatlarni va kalit qatorini tekshiring, keyin ssh -v chiqishi bilan texnik yordamga murojaat qiling.

O'xshash maqolalar

📦 Hosting tariflaridagi atamalar: disk, inode, CPU, RAM va jarayonlar soni 🛠️ MySQL jadval buzildi: tekshirish va tiklash 🧩 Saytda "krakozyabra" (buzilgan harflar): sabab va tuzatish 🛡️ Hosting ichidagi backup yetarlimi: 3-2-1 qoidasi amalda
🌐 Til
🇺🇿 O'zbek ✓ 🇺🇿 Ўзбек 🇷🇺 Русский 🇬🇧 English