Kunlarning birida sayt ochilmay qoladi yoki faqat ayrim sahifalar xato beradi, logda esa "jadval buzilgan va tiklanishi kerak" degan mazmundagi yozuv paydo bo'ladi. MySQL jadvallari kamdan-kam buziladi, lekin bu sodir bo'lganda vahima qilmasdan, to'g'ri tartibda harakat qilish muhim. Noto'g'ri qadam ma'lumotni butunlay yo'qotishga olib kelishi mumkin, to'g'ri tartib esa ko'p hollarda jadvalni bir necha daqiqada tiklaydi. Bu maqolada buzilishni qanday aniqlash, uni tekshirish va saqlash mexanizmiga qarab qanday tiklashni ko'rib chiqamiz.
Jadval nega buziladi
Ko'pincha buzilish MySQL jadvalga yozib turgan paytda jarayon kutilmaganda to'xtashidan kelib chiqadi. Elektr uzilishi, server xotirasi tugab, MySQL jarayonining tizim tomonidan majburan to'xtatilishi, disk yoki hosting kvotasining to'lib qolishi eng keng tarqalgan sabablardir. Kamroq holatlarda nosoz disk yoki fayl tizimi xatolari ham sabab bo'ladi.
Saqlash mexanizmi bu yerda katta rol o'ynaydi. Eski MyISAM jadvallarida tranzaksiya jurnali yo'q, shuning uchun yozish o'rtasida uzilish jadval yoki uning indeks faylini osongina buzadi. InnoDB esa o'zgarishlarni avval jurnalga yozadi va qayta ishga tushganda avtomatik tiklanishni bajaradi, shu sababli u ancha barqaror. Shunga qaramay, disk darajasidagi jiddiy nosozlikda InnoDB ham zarar ko'rishi mumkin.
Buzilish belgilari
MyISAM jadvali buzilganda xato xabari odatda jadval nomi bilan birga aniq ko'rsatiladi. Sayt umumiy baza xatosi sahifasini ko'rsatsa ham, PHP xato logida yoki MySQL logida quyidagiga o'xshash qatorlar topiladi:
Table './shop_db/sessions' is marked as crashed and should be repaired
Incorrect key file for table 'sessions'; try to repair it
InnoDB muammolari boshqacha ko'rinadi: MySQL xizmati umuman ishga tushmasligi, ishga tushib tez-tez qayta yuklanishi yoki logda sahifa buzilganligi haqida xabarlar chiqishi mumkin. Bunday holatda birinchi navbatda MySQL'ning o'z xato logini ko'rib chiqish kerak, chunki u qaysi jadval yoki fayl bilan muammo borligini ko'rsatadi.
Birinchi qadam: zaxira nusxa
Har qanday tiklash amalidan oldin mavjud holatning nusxasini oling, hatto u buzilgan bo'lsa ham. Tiklash jarayoni ba'zan jadvaldagi buzilgan qatorlarni tashlab yuboradi va keyinchalik ularni qaytarish uchun asl nusxa kerak bo'lishi mumkin. Agar baza hali ishlayotgan bo'lsa, oddiy dump yetarli, MySQL ishga tushmasa, VPS serverda ma'lumotlar papkasini xizmat to'xtatilgan holatda to'liq nusxalash kerak:
mysqldump -u shop_user -p shop_db > shop_db_before_repair.sql
# MySQL ishga tushmasa (VPS, root huquqi bilan):
sudo systemctl stop mysql
sudo cp -a /var/lib/mysql /var/lib/mysql_backup_20261104
Jadvalni tekshirish
Qaysi jadvallar buzilganini aniqlash uchun CHECK TABLE buyrug'i ishlatiladi. U MyISAM va InnoDB jadvallari uchun ham ishlaydi va natijada har bir jadval holatini ko'rsatadi. Butun bazani bir yo'la tekshirish uchun esa mysqlcheck yordamchi dasturi qulay:
CHECK TABLE sessions, orders;
mysqlcheck -u shop_user -p --check shop_db
Natijada Msg_text ustunida OK yozilgan bo'lsa, jadval sog'lom. error yoki Corrupt belgisi esa tiklash kerakligini bildiradi. phpMyAdmin'da ham jadvallarni belgilab, pastdagi menyudan tekshirish va tiklash amallarini tanlash mumkin.
MyISAM jadvalini tiklash
MyISAM jadvallari uchun REPAIR TABLE buyrug'i mavjud va ko'p holatda muammoni darhol hal qiladi. Butun bazadagi buzilgan jadvallarni avtomatik tiklash uchun mysqlcheck bilan --auto-repair parametri ishlatiladi:
REPAIR TABLE sessions;
mysqlcheck -u shop_user -p --auto-repair --check shop_db
Tiklash muvaffaqiyatli bo'lgach, bunday holat takrorlanmasligi uchun jadvalni InnoDB'ga o'tkazishni ko'rib chiqing. ALTER TABLE sessions ENGINE=InnoDB; buyrug'i jadvalni yangi mexanizmda qayta quradi. Katta jadvalda bu biroz vaqt oladi, shuning uchun uni tashrifchilar kam paytda bajargan ma'qul.
InnoDB jadvali bilan ishlash
InnoDB REPAIR TABLE buyrug'ini qo'llab-quvvatlamaydi, uni ishlatsangiz saqlash mexanizmi tiklashni qo'llamasligi haqida xabar olasiz. Engil holatlarda jadvalni qayta qurish yordam beradi: ALTER TABLE orders ENGINE=InnoDB; jadvalni nusxalab, yangidan yaratadi. Agar MySQL buzilgan InnoDB sahifalari sababli umuman ishga tushmasa, VPS serverda favqulodda rejim ishlatiladi:
# /etc/mysql/my.cnf yoki /etc/my.cnf, [mysqld] bo'limi
[mysqld]
innodb_force_recovery = 1
Bu rejimda MySQL ishga tushadi va ma'lumotlarni dump qilib olish imkoni paydo bo'ladi. 1 dan boshlang va faqat MySQL ishga tushmasa qiymatni bosqichma-bosqich oshiring, chunki yuqori qiymatlar xavfliroq va 4 dan boshlab ma'lumot fayllariga qaytarib bo'lmaydigan zarar yetishi mumkin. Dump olingach, bazani yangidan yaratib, dumpni import qilasiz va innodb_force_recovery qatorini olib tashlab, MySQL'ni oddiy rejimda qayta ishga tushirasiz.
Amaliy misol: yangiliklar saytida kvota to'lgan kun
Farg'onadagi mintaqaviy yangiliklar saytining misol.uz hosting kvotasi zaxira arxivlari sababli to'lib qoldi. Shu paytda sayt MyISAM formatidagi sessiyalar jadvaliga yozishda davom etayotgan edi va ertalab sahifalar o'rniga baza xatosi chiqa boshladi. Logda sessions jadvali buzilgani haqida xabar topildi.
Avval eski arxivlar o'chirilib, diskda joy bo'shatildi, chunki joy bo'lmasa tiklash ham ishlamaydi. So'ng bazaning dumpi olindi, phpMyAdmin orqali jadval tekshirildi va REPAIR TABLE bilan tiklandi. Sayt bir necha daqiqada ishga tushdi, shundan keyin barcha MyISAM jadvallari InnoDB'ga o'tkazildi. sayt.uz hostingida bunday holatda o'zingiz tiklay olmasangiz, buzilgan jadval nomini ko'rsatib kabinet orqali tiket ochishingiz mumkin.
Kelajakda oldini olish
Buzilishning oldini olishning eng ishonchli yo'li jadvallarni InnoDB'da saqlash, diskda doimo bo'sh joy qoldirish va muntazam zaxira nusxa olishdir. Kvota to'lishiga yaqinlashganda ogohlantirishlarni kuzatib boring, zaxira arxivlarini sayt papkasida emas, alohida joyda saqlang. Shunda kutilmagan uzilish bo'lsa ham, ma'lumotlar xavf ostida qolmaydi va tiklash uchun tayyor nusxa doim qo'l ostida bo'ladi.