WordPress saytining kirish sahifasi wp-login.php manzilida joylashgan va bu hammaga ma'lum. Shu sababli botlar har kuni minglab saytlarga kirib, login va parol juftliklarini birma-bir sinab ko'radi. Bunday hujum parol tanlash, ya'ni brute-force deb ataladi. Ko'pchilik sayt egalari bu haqda faqat sayt sekinlashganda yoki xosting resurslar chegarasidan oshganini xabar qilganda biladi. Vaholanki, oddiy sozlamalar bilan bu hujumlarni deyarli foydasiz qilish mumkin.
Hujum qanday ishlaydi va nima uchun xavfli
Botlar odatda ikki xil usuldan foydalanadi. Birinchisida eng ko'p uchraydigan parollar ro'yxati, masalan 123456 yoki admin2024, ketma-ket sinab ko'riladi. Ikkinchisi esa boshqa saytlardan sizib chiqqan login va parollarni ishlatadi: agar administrator o'z parolini bir necha joyda qo'llagan bo'lsa, bot birinchi urinishdayoq kirishi mumkin. Ikkala holatda ham hujum to'liq avtomatlashtirilgan va to'xtovsiz davom etadi.
Muvaffaqiyatli kirish oqibati jiddiy: hujumchi soxta administratorlar yaratadi, zararli plaginlar o'rnatadi, sahifalarga yashirin havolalar joylaydi yoki tashrifchilarni boshqa saytlarga yo'naltiradi. Hatto kirish muvaffaqiyatsiz bo'lsa ham, har bir urinish PHP va ma'lumotlar bazasida ish bajaradi. Minglab so'rovlar serverni band qiladi va oddiy tashrifchilar uchun sayt sekin ochiladi.
Misol: Andijondagi mebel do'koni
Andijondagi mebel do'koni WooCommerce asosidagi misol.uz saytida mahsulotlarni sotadi. Bir hafta davomida sayt kechqurunlari juda sekin ochila boshlaydi, xosting esa resurslardan ortiqcha foydalanilgani haqida ogohlantiradi. Loglarni ko'rib chiqqan dasturchi wp-login.php ga bir necha yuz manzildan soatiga minglab POST so'rovlar kelayotganini aniqlaydi. Eng yomoni, sayt administratorining login nomi oddiygina admin bo'lib chiqadi, bu esa hujumchiga vazifaning yarmini tayyor holda beradi.
Dasturchi administrator nomini o'zgartirdi, kirish urinishlarini cheklovchi plagin o'rnatdi va wp-login.php ga qo'shimcha server paroli qo'ydi. Shundan keyin kirish urinishlari PHP'ga yetib bormay to'xtadi va sayt tezligi avvalgi holatiga qaytdi.
Hujum borligini loglardan aniqlash
Agar server loglariga kirish imkoningiz bo'lsa, quyidagi buyruq wp-login.php ga eng ko'p so'rov yuborgan IP manzillarni ko'rsatadi:
grep "POST /wp-login.php" access.log | awk '{print $1}' | sort | uniq -c | sort -rn | head -20
Oddiy saytda bir kunda bir necha o'nta kirish bo'ladi. Agar natijada bitta manzildan yuzlab yoki minglab so'rov ko'rinsa, sayt hujum ostida. Shuni ham yodda tutingki, zamonaviy botlar ko'pincha minglab turli manzillardan bittadan-ikkitadan urinish qiladi, shuning uchun faqat IP manzillarni bloklash yetarli emas, umumiy himoya choralari ham kerak.
Administrator hisoblarini tartibga keltirish
Birinchi navbatda admin, administrator yoki domen nomiga o'xshash login nomlaridan voz keching. WordPress interfeysi login nomini o'zgartirishga ruxsat bermaydi, shuning uchun yangi administrator yaratib, eskisini o'chirish kerak. WP-CLI orqali buni bir necha buyruq bilan qilish mumkin:
wp user list --fields=ID,user_login,roles
wp user create bosh_menejer menejer@example.uz --role=administrator
wp user delete 1 --reassign=2
Oxirgi buyruqdagi 1 eski hisobning ID raqami, 2 esa yangi hisobniki bo'lib, eski hisobga tegishli barcha maqolalar yangi foydalanuvchiga o'tkaziladi. Raqamlarni wp user list natijasiga qarab almashtiring. Har bir administrator uchun kamida 14 belgili, boshqa joyda ishlatilmagan parol o'rnating va ikki bosqichli tasdiqlash plaginini yoqing.
Login nomlari boshqa yo'llar bilan ham oshkor bo'lishi mumkin. Masalan, /?author=1 manzili ko'pincha muallif sahifasiga yo'naltiradi va manzil satrida login nomi ko'rinadi. Apache'da buni quyidagi qoida bilan yopish mumkin, ikkinchi qator esa boshqaruv panelidagi muallif filtri ishlashda davom etishini ta'minlaydi:
RewriteEngine On
RewriteCond %{REQUEST_URI} !^/wp-admin
RewriteCond %{QUERY_STRING} (^|&)author=[0-9]+ [NC]
RewriteRule ^ - [F]
Kirish urinishlarini cheklash
Kirish urinishlarini cheklovchi plaginlar bir necha noto'g'ri paroldan keyin manzilni ma'lum vaqtga bloklaydi. Bu bitta manzildan keladigan hujumni darhol to'xtatadi va sozlash uchun bir necha daqiqa yetadi. Ammo plagin PHP darajasida ishlaydi, ya'ni har bir so'rov baribir WordPress'ni yuklaydi. Shuning uchun katta hujumlarda server darajasidagi himoya samaraliroq.
Agar sayt Nginx'da ishlasa va konfiguratsiyaga kirish imkoningiz bo'lsa, so'rovlar tezligini cheklash mumkin. Birinchi qator http bo'limiga, location bloki esa sayt sozlamasiga yoziladi:
limit_req_zone $binary_remote_addr zone=wplogin:10m rate=5r/m;
location = /wp-login.php {
limit_req zone=wplogin burst=3 nodelay;
# bu yerda saytdagi odatiy PHP qayta ishlash ko'rsatmalari
}
Bu sozlama bir manzildan daqiqasiga beshtadan ortiq kirish so'roviga ruxsat bermaydi, ortiqchasiga esa server xato javobini qaytaradi. VPS'da qo'shimcha ravishda fail2ban kabi vosita loglarni kuzatib, hujumchi manzillarni xavfsizlik devorida bloklashi mumkin.
wp-login.php ga qo'shimcha server paroli
Eng samarali usullardan biri kirish sahifasini HTTP Basic autentifikatsiyasi bilan yopishdir. Bunda brauzer WordPress sahifasi ochilishidan oldin alohida login va parol so'raydi, botlarning so'rovlari esa PHP'ga umuman yetib bormaydi. Avval parol faylini htpasswd -c ~/.htpasswds/wp.htpasswd ishchi buyrug'i bilan yarating, so'ngra sayt ildizidagi .htaccess ga quyidagini qo'shing:
<Files "wp-login.php">
AuthType Basic
AuthName "Restricted"
AuthUserFile /home/user/.htpasswds/wp.htpasswd
Require valid-user
</Files>
Agar saytingizda mijozlar ham aynan wp-login.php orqali ro'yxatdan o'tsa yoki kirsa, bu usul ularga noqulaylik tug'diradi. Bunday holatda server parolini qo'llamasdan, urinishlarni cheklash va ikki bosqichli tasdiqlashga tayanish to'g'riroq. Bundan tashqari, parol tanlash hujumlari faqat kirish sahifasi orqali emas, balki xmlrpc.php orqali ham amalga oshiriladi, shuning uchun uni ham alohida ko'rib chiqish kerak.
sayt.uz xostingida .htaccess va parol fayllarini kabinetdan ochiladigan ISPmanager panelidagi fayl menejeri orqali tahrirlash mumkin. Agar sayt hujum ostida qolib, resurslar yetishmay qolsa, kabinet orqali texnik yordamga murojaat qiling.