🕶️
Domen

WHOIS maxfiyligi: domen egasining ma'lumotlarini qanday yashirish mumkin

15.11.2026
← Barcha maqolalar

Domen ro'yxatdan o'tkazilganda registrator egasining ismi, manzili, telefon raqami va elektron pochtasini so'raydi. Bu ma'lumotlar domen reyestrida saqlanadi va uzoq yillar davomida WHOIS deb ataladigan ochiq xizmat orqali istalgan odamga ko'rsatib kelingan. Natijada yangi domen sotib olgan kishi bir necha kun ichida spam xatlar, "domeningizni uzaytiring" degan soxta hisob-fakturalar va notanish raqamlardan qo'ng'iroqlar ola boshlagan. WHOIS maxfiyligi aynan shu muammoga javob: u domen egasining shaxsiy ma'lumotlarini ochiq ko'rinishdan yashiradi, lekin domenning texnik ishlashiga hech qanday ta'sir qilmaydi.

WHOIS yozuvida aslida nima ko'rinadi

WHOIS so'rovi domen haqida ikki xil ma'lumot qaytaradi. Birinchisi texnik qism: domen qachon ro'yxatdan o'tgani, qachon tugashi, qaysi registratorda turgani, holat bayroqlari va nom serverlari. Ikkinchisi kontakt qismi: egasi (registrant), administrativ va texnik kontaktlar. Maxfiylik faqat ikkinchi qismga tegishli, chunki texnik ma'lumotlar internetning ishlashi uchun ochiq bo'lishi shart. Masalan, nom serverlari yashirilsa, boshqa tarmoqlar domeningizni qayerdan qidirishni bilmay qoladi.

Terminalda bu ma'lumotni o'zingiz ham tekshirishingiz mumkin. Linux yoki macOS'da whois buyrug'i, zamonaviy tizimlarda esa RDAP protokoli orqali so'rov yuboriladi:

whois example.com
curl -s https://rdap.org/domain/example.com | python3 -m json.tool

Agar maxfiylik yoqilgan bo'lsa, natijada ism o'rniga "REDACTED FOR PRIVACY" yoki "Data Protected" kabi yozuv, email o'rniga esa vositachi manzil yoki aloqa formasi ko'rinadi.

GDPR va RDAP nimani o'zgartirdi

2018-yilda Yevropa Ittifoqida GDPR (shaxsiy ma'lumotlarni himoya qilish umumiy reglamenti) kuchga kirgach, registratorlar Yevropa fuqarolarining ma'lumotlarini ochiq WHOIS'da ko'rsatishni davom ettira olmay qoldi. ICANN xalqaro domenlar (.com, .net, .org va boshqalar) uchun vaqtinchalik qoidalar qabul qildi va ko'plab registratorlar shaxsiy kontakt ma'lumotlarini sukut bo'yicha yashira boshladi. Shu bois bugun ko'p .com domenlar uchun WHOIS'da egasining ismi umuman ko'rinmaydi, faqat tashkilot nomi va mamlakat qolishi mumkin.

Keyingi bosqich RDAP protokoli bo'ldi. Eski WHOIS oddiy matn qaytaradi va kim so'rayotganini farqlay olmaydi, RDAP esa tuzilgan JSON javob beradi hamda so'rovchining huquqiga qarab turli darajadagi ma'lumot ko'rsatishga imkon yaratadi. ICANN xalqaro domenlar uchun RDAP'ni asosiy standart sifatida belgilagan, shuning uchun yangi vositalar asta-sekin aynan shu protokolga o'tmoqda. Mamlakat domenlari (.uz, .ru, .de va boshqalar) esa o'z reyestrining qoidalariga bo'ysunadi va ularda nima ko'rinishi har bir zonada alohida belgilanadi.

Maxfiylik xizmati qanday ishlaydi

Maxfiylik yoqilganda registrator reyestrga yoki ochiq WHOIS chiqishiga sizning ma'lumotlaringiz o'rniga vositachi ma'lumotlarini beradi. Haqiqiy ma'lumotlar o'chirilmaydi: ular registratorning bazasida saqlanib qoladi va domen sizga tegishli ekanini tasdiqlash, transfer qilish yoki nizoni hal qilish kerak bo'lganda ishlatiladi. Sizga yozmoqchi bo'lgan odam esa vositachi email yoki forma orqali xabar yuboradi, registrator uni haqiqiy pochtangizga yo'naltiradi. Shu tarzda chinakam muhim xatlar, masalan, savdo taklifi yoki huquqiy ogohlantirish, sizga yetib boradi, lekin manzilingiz ommaga oshkor bo'lmaydi.

Bir narsani yodda tuting: maxfiylik ma'lumotlarni registratordan yoki huquqni muhofaza qiluvchi organlardan yashirmaydi. Agar domen orqali firibgarlik qilinsa yoki tovar belgisi buzilsa, vakolatli tashkilotlar qonuniy so'rov asosida haqiqiy egani bilib olishi mumkin. Demak, bu xizmat sizni spam va keraksiz e'tibordan himoya qiladi, ammo javobgarlikdan ozod qilmaydi.

Qachon yashirish kerak, qachon ochiq qoldirish foydali

Jismoniy shaxs sifatida domen olgan har bir kishi uchun maxfiylik deyarli har doim to'g'ri tanlov. Toshkentlik fotograf o'z portfoliosi uchun misol.uz kabi domen olgan bo'lsa, uning uy manzili va shaxsiy telefoni WHOIS'da turishiga hech qanday sabab yo'q. Bloger, frilanser yoki onlayn kurs muallifi ham xuddi shunday: ochiq ma'lumot ular uchun foyda emas, faqat xavf keltiradi.

Kompaniyalar uchun vaziyat biroz boshqacha. Klinika yoki o'quv markazi domenini MCHJ nomiga ro'yxatdan o'tkazsa, tashkilot nomining WHOIS'da ko'rinishi ishonchni oshirishi mumkin: hamkor yoki mijoz domen haqiqatan shu tashkilotga tegishli ekanini tekshira oladi. Bunday holatda ko'pincha eng yaxshi yechim o'rtacha yo'l bo'ladi: tashkilot nomi ochiq qoladi, lekin shaxsiy telefon o'rniga umumiy ofis raqami, xodimning shaxsiy pochtasi o'rniga esa domains@example.uz kabi umumiy manzil ko'rsatiladi. Bunday manzil xodim ishdan ketganda ham kompaniya qo'lida qoladi.

Maxfiylik ishlamaydigan yoki cheklangan holatlar

Hamma domen zonalari maxfiylik xizmatiga ruxsat bermaydi. Ba'zi mamlakat domenlarida reyestr o'zi qaysi maydonlar ko'rinishini belgilaydi, ba'zilarida esa vositachi ma'lumotlarini kiritish umuman taqiqlangan. Bundan tashqari, ayrim zonalar egasining haqiqiy ma'lumotlarini va hatto hujjat tasdiqini talab qiladi, chunki domen mamlakat qonunchiligi bilan bog'liq. Shuning uchun maxfiylikni yoqishdan oldin aynan sizning domen zonangizda bu xizmat mavjudligini tekshirib ko'ring.

Yana bir muhim jihat transfer bilan bog'liq. Domenni boshqa registratorga o'tkazayotganda ba'zan tasdiqlash xati WHOIS'dagi email manziliga yuboriladi. Agar maxfiylik yoqilgan bo'lsa va vositachi manzil xatlarni yo'naltirmasa, transfer to'xtab qolishi mumkin. Shuning uchun transferdan oldin maxfiylikni vaqtincha o'chirish yoki kontakt emailingiz to'g'ri ishlayotganini tekshirish tavsiya etiladi.

Haqiqiy ma'lumotni yashirish va soxta ma'lumot kiritish o'rtasidagi farq

Ba'zi foydalanuvchilar maxfiylik o'rniga ro'yxatdan o'tishda o'ylab topilgan ism va noto'g'ri telefon yozib qo'yadi. Bu jiddiy xato. Domen egasi kim ekani faqat shu ma'lumotlar orqali isbotlanadi, va kun kelib parolni tiklash, transfer qilish yoki domen ustidan nizo chiqsa, soxta ma'lumot sizning eng katta muammoingizga aylanadi. Bundan tashqari, ko'plab registratorlar va reyestrlar noto'g'ri kontakt ma'lumotlari aniqlansa, domenni to'xtatib qo'yish huquqiga ega. To'g'ri yo'l bitta: ma'lumotlarni aniq va to'liq kiritish, so'ng ularni ochiq ko'rinishdan maxfiylik xizmati yordamida yashirish.

Maxfiylikni yoqish va tekshirish tartibi

sayt.uz mijozlari bu sozlamani kabinetdagi domen sahifasidan boshqaradi: domen tanlanadi, WHOIS maxfiyligi bo'limida holat yoqiladi va o'zgarish saqlanadi. Agar biror zona uchun bu imkoniyat ko'rinmasa, demak shu zona qoidalari uni cheklaydi yoki uni texnik yordam orqali aniqlashtirish kerak. Yoqganingizdan so'ng natijani albatta tekshiring, chunki WHOIS serverlari ma'lumotni darhol emas, biroz vaqt o'tib yangilashi mumkin.

  1. Kabinetda kontakt ma'lumotlaringiz to'g'ri va dolzarb ekanini tekshiring.
  2. Domen sahifasida WHOIS maxfiyligini yoqing.
  3. Bir necha soatdan keyin whois yoki RDAP orqali natijani ko'ring.
  4. Transfer rejalashtirsangiz, uni boshlashdan oldin maxfiylik va email holatini qayta ko'rib chiqing.

Shuni ham unutmang: maxfiylik faqat kelajakdagi so'rovlarni himoya qiladi. Agar domeningiz ilgari ochiq ma'lumotlar bilan turgan bo'lsa, ular arxiv xizmatlarida saqlanib qolgan bo'lishi mumkin. Shu sababli yangi domen olayotganda maxfiylikni birinchi kundanoq yoqish eng oqilona yo'l hisoblanadi.

O'xshash maqolalar

🎣 Domeningizga o'xshash fishing domenlar: kuzatish va himoya usullari 🛒 Shopify do'koniga o'z domeningizni ulash: A va CNAME yozuvlari bilan qo'llanma 💎 Premium domen uzaytirish narxi nega baland va sotib olishdan oldin nimani tekshirish kerak 📮 PTR yozuv va pochta yetkazilishi: teskari DNS nega xatlaringiz taqdirini hal qiladi
🌐 Til
🇺🇿 O'zbek ✓ 🇺🇿 Ўзбек 🇷🇺 Русский 🇬🇧 English