Docker билан бир нечта хизматни битта серверда ишга туширганда, ҳар бирига SSL сертификат олиш ва уни янгилаб туриш тезда чарчатадиган ишга айланади. Traefik бу жараённи бутунлай автоматлаштиради: у Docker'даги контейнерларни ўзи кузатади, уларнинг ёрлиқларидан қайси домен қайси контейнерга тегишли эканини ўқийди ва Let's Encrypt'дан сертификатни ўзи олиб, ўзи янгилайди. Ушбу мақолада Traefik 3 билан ишлайдиган тўлиқ созламани босқичма-босқич кўриб чиқамиз.
Traefik қандай ишлайди
Traefik тескари прокси, яъни интернетдан келган сўровларни қабул қилиб, уларни керакли контейнерга йўналтирувчи хизмат. Унинг Nginx'дан асосий фарқи конфигурацияни қаердан олишида. Traefik Docker сокети орқали контейнерлар рўйхатини кузатади, ва янги контейнер ишга тушиши билан унинг labels бўлимини ўқийди. Ёрлиқларда маршрут қоидаси, масалан, қайси домен номи, қайси кириш нуқтаси ва қайси сертификат берувчи ишлатилиши ёзилади.
Сертификатлар учун Traefik'да certificate resolver тушунчаси бор. Бу ACME протоколи бўйича сертификат олиш усули: қайси марказ, қайси текширув тури ва сертификатлар қайси файлда сақланиши.
Тайёргарлик: домен ва портлар
Бошлашдан олдин иккита шарт бажарилган бўлиши керак. Биринчидан, хизматлар учун ишлатиладиган барча номлар, масалан, example.uz ва www.example.uz, DNS'да серверингиз IP манзилига ишора қилиши лозим. Иккинчидан, серверда 80 ва 443 портлар очиқ бўлиши ва уларни бошқа дастур, масалан, илгари ўрнатилган Nginx эгаллаб турмаслиги керак. HTTP текшируви айнан 80-порт орқали ўтади, шунинг учун уни хавфсизлик деворида ёпиб қўйсангиз, сертификат чиқмайди. sayt.uz'да рўйхатдан ўтган доменлар учун A ёзувларини кабинетдаги DNS бўлимидан қўшиш мумкин.
Тўлиқ docker-compose.yml
Қуйидаги файлда иккита хизмат бор: Traefik'нинг ўзи ва оддий веб-сайт сифатида nginx:alpine контейнери. Traefik иккита кириш нуқтасини очади: web 80-портда ва websecure 443-портда. HTTP'дан келган барча сўровлар автоматик равишда HTTPS'га йўналтирилади, le номли resolver эса сертификатларни HTTP текшируви орқали олади ва acme.json файлида сақлайди.
services:
traefik:
image: traefik:v3
command:
- --providers.docker=true
- --providers.docker.exposedbydefault=false
- --entrypoints.web.address=:80
- --entrypoints.websecure.address=:443
- --entrypoints.web.http.redirections.entrypoint.to=websecure
- --entrypoints.web.http.redirections.entrypoint.scheme=https
- --certificatesresolvers.le.acme.email=admin@example.uz
- --certificatesresolvers.le.acme.storage=/letsencrypt/acme.json
- --certificatesresolvers.le.acme.httpchallenge.entrypoint=web
ports:
- "80:80"
- "443:443"
volumes:
- /var/run/docker.sock:/var/run/docker.sock:ro
- ./letsencrypt:/letsencrypt
restart: unless-stopped
site:
image: nginx:alpine
labels:
- traefik.enable=true
- traefik.http.routers.site.rule=Host(`example.uz`) || Host(`www.example.uz`)
- traefik.http.routers.site.entrypoints=websecure
- traefik.http.routers.site.tls.certresolver=le
- traefik.http.services.site.loadbalancer.server.port=80
restart: unless-stopped
Бир нечта муҳим тафсилотга эътибор беринг. exposedbydefault=false параметри туфайли Traefik фақат traefik.enable=true ёрлиғи бор контейнерларни интернетга чиқаради, бу эса ички маълумотлар базаси каби хизматларнинг тасодифан очилиб қолишининг олдини олади. loadbalancer.server.port контейнер ичидаги портни кўрсатади, уни ҳостга очиш, яъни ports бўлимига ёзиш шарт эмас.
Ишга тушириш учун сертификатлар папкасини яратинг ва Compose'ни ишга туширинг. Биринчи сўровдан кейин бир неча сония ичида сертификат олинади, жараённи логларда кузатиш мумкин.
mkdir -p letsencrypt
docker compose up -d
docker compose logs -f traefik
Аввал синов серверида текширинг
Let's Encrypt'нинг муваффақиятсиз уринишлар бўйича чекловлари бор, ва DNS ёки порт хатоси билан кетма-кет қайта уриниш сизни вақтинча блоклаши мумкин. Шунинг учун янги созламани аввал staging, яъни синов серверида текшириш одатий амалиёт ҳисобланади. Бунинг учун Traefik буйруқларига битта қатор қўшилади:
- --certificatesresolvers.le.acme.caserver=https://acme-staging-v02.api.letsencrypt.org/directory
Синов сертификати браузерда ишончсиз деб кўринади, бу нормал ҳолат. Ҳаммаси ишлаётганига ишонч ҳосил қилгач, бу қаторни олиб ташланг, letsencrypt/acme.json файлини ўчиринг ва контейнерни қайта ишга туширинг. Акс ҳолда Traefik сақланган синов сертификатларини ишлатишда давом этади.
Амалий мисол: ўқув марказининг сайти ва CRM тизими
Намангандаги хусусий ўқув маркази VPS'да Docker ёрдамида иккита хизмат юритади: misol.uz манзилидаги очиқ сайт ва crm.misol.uz манзилидаги ўқувчилар ҳисобини юритувчи ички тизим. Аввал ҳар бир хизмат учун алоҳида Nginx созламаси ва Certbot буйруғи ёзилган, ва бир марта CRM сертификати янгиланмай қолиб, менежерлар эрталаб тизимга кира олмаган эди. Traefik'га ўтгандан кейин CRM учун фақат қуйидаги блок ёзилди, ва сертификат контейнер биринчи марта ишга тушгандаёқ автоматик олинди:
crm:
image: misol/crm:latest
labels:
- traefik.enable=true
- traefik.http.routers.crm.rule=Host(`crm.misol.uz`)
- traefik.http.routers.crm.entrypoints=websecure
- traefik.http.routers.crm.tls.certresolver=le
- traefik.http.services.crm.loadbalancer.server.port=3000
restart: unless-stopped
Шундан бери янги хизмат қўшиш беш дақиқалик ишга айланди: контейнерга тўртта ёрлиқ ёзилади ва docker compose up -d бажарилади.
Wildcard сертификат ва DNS текшируви
Агар кўп субдоменли тизим учун *.example.uz кўринишидаги wildcard сертификат керак бўлса, HTTP текшируви етарли эмас, чунки Let's Encrypt wildcard'ни фақат DNS-01 орқали беради. Traefik DNS текширувини қўллаб-қувватлайди, лекин бунинг учун DNS провайдерингиз API'га эга бўлиши ва Traefik қўллаб-қувватлайдиган провайдерлар рўйхатида туриши керак.
Хавфсизлик: Docker сокети ва acme.json
Traefik контейнерларни кўриши учун Docker сокети уланади, ва бу жиддий масъулият. Сокетга кириш ҳуқуқига эга жараён амалда сервер устидан root даражасидаги назоратга эга бўлади, :ro белгиси эса API сўровларини чекламайди. Шунинг учун Traefik'нинг бошқарув панели, яъни dashboard'ни паролсиз интернетга очманг ва иложи бўлса, сокетга тўғридан-тўғри эмас, фақат ўқиш сўровларини ўтказувчи сокет-прокси орқали уланинг. acme.json файлида эса барча сертификатларнинг ёпиқ калитлари сақланади, уни захира нусхаларга қўшинг, лекин очиқ репозиторийга ҳеч қачон жойламанг.
Натижани текшириш
Сертификат чиқмаса, биринчи навбатда Traefik логларидаги ACME билан боғлиқ хабарларни ўқинг: улар одатда DNS нотўғри эканини, 80-порт ёпиқлигини ёки лимитга урилганингизни аниқ кўрсатади. Сертификат олингач, унинг берувчиси ва муддатини openssl билан текширинг.
docker compose logs traefik 2>&1 | grep -i acme
openssl s_client -connect example.uz:443 -servername example.uz </dev/null 2>/dev/null \
| openssl x509 -noout -subject -issuer -dates