Vercel ва Netlify'га .uz домен улаш: босқичма-босқич қўлланма

Vercel ва Netlify — статик сайтлар, Next.js, Nuxt ёки Astro каби фреймворкларда ёзилган лойиҳаларни жойлаштириш учун энг машҳур платформалар. Лойиҳани улар берган .vercel.app ёки .netlify.app манзилида ишга тушириш бир неча дақиқа олади, лекин бизнес учун ўз доменингиз керак. .uz доменини бу платформаларга улаш бошқа доменлардан фарқ қилмайди: ҳаммаси DNS ёзувлари орқали бажарилади. Бироқ икки хил йўл бор ва нотўғри танлов почта ёки бошқа хизматларнинг ишдан чиқишига олиб келиши мумкин. Қуйида иккала платформа учун босқичма-босқич тартибни ва тез-тез учрайдиган муаммоларни кўриб чиқамиз.

Икки йўл: ёзув қўшиш ёки ном серверларини алмаштириш

Биринчи йўл — домен DNS'ини ҳозирги жойида қолдириб, унга платформа талаб қилган бир нечта ёзувни қўшиш. Бу усулда почта, бошқа субдоменлар ва барча мавжуд ёзувлар ўз жойида қолади, сиз фақат сайт учун керакли A ва CNAME'ни қўшасиз. Кўпчилик учун айнан шу йўл тавсия этилади, айниқса доменда корпоратив почта ишлаётган бўлса.

Иккинчи йўл — регистраторда домен ном серверларини Vercel ёки Netlify берган серверларга алмаштириш. Шунда платформа домен DNS'ини тўлиқ бошқаради ва сайтга оид ёзувларни ўзи яратади. Аммо бу ҳолатда MX, SPF, DKIM ва бошқа барча ёзувларни платформанинг DNS панелида қайтадан яратишга тўғри келади. Агар буни унутсангиз, ном серверлари алмаштирилган заҳоти почта тўхтайди.

Vercel'га улаш босқичлари

1. Лойиҳа созламаларида Domains бўлимини очинг ва доменингизни, масалан, misol-kafe.uz ни қўшинг.
2. Vercel асосий домен ва www учун қайси ёзувлар кераклигини кўрсатади: одатда асосий домен учун A ёзуви, www учун CNAME.
3. Қайси манзил асосий бўлишини танланг. Vercel иккинчисини автоматик равишда асосийсига йўналтира олади.
4. Кўрсатилган қийматларни доменингиз DNS панелига киритинг ва Vercel панелида ҳолат «Valid Configuration» бўлишини кутинг.

Қийматларни ҳар доим айнан ўз лойиҳангиз панелидан нусхаланг, чунки Vercel тавсия этадиган IP манзил ва CNAME номлари вақти-вақти билан янгиланади. Агар домен илгари бошқа Vercel ҳисобида ишлатилган бўлса, платформа эгаликни тасдиқлаш учун қўшимча TXT ёзувини сўраши мумкин. Ёзувлар тўғри бўлгач, Vercel SSL сертификатини автоматик чиқаради.

; Vercel uchun yozuvlar namunasi (qiymatlarni o'z panelingizdan oling)
@     IN  A      <Vercel ko'rsatgan IP>
www   IN  CNAME  <Vercel ko'rsatgan nom>.

Netlify'га улаш босқичлари

1. Сайт созламаларида Domain management бўлимига ўтинг ва «Add a domain» орқали доменингизни қўшинг.
2. Netlify DNS'дан фойдаланмасликни танласангиз, платформа ташқи DNS учун кўрсатмалар беради: www учун сайтингизнинг .netlify.app манзилига CNAME, асосий домен учун эса ALIAS ёки у бўлмаса A ёзуви.
3. Ёзувларни қўшгач, HTTPS бўлимида DNS созламасини текширтиринг ва сертификат чиқарилишини кутинг.

.uz доменлари учун DNS панелларининг кўпчилигида ALIAS тури йўқ, шунинг учун асосий домен учун Netlify ҳужжатларида кўрсатилган юк баланслагич IP манзилига A ёзуви қўшилади. Netlify'нинг ўзи ҳам асосий манзил сифатида www ни танлашни тавсия қилади, чунки CNAME орқали уланган субдомен платформанинг тарқатилган тармоғидан тўлиқ фойдаланади.

; Netlify uchun yozuvlar namunasi
www   IN  CNAME  misol-maktab.netlify.app.
@     IN  A      <Netlify hujjatlaridagi yuk balanslagich IP>

Сертификат чиқмаса: CAA ва эски ёзувлар

Иккала платформа ҳам бепул Let's Encrypt сертификатидан фойдаланади. Агар доменингизда сертификат чиқаришни бошқа марказга чекловчи CAA ёзуви бўлса, сертификат чиқмай қолади ва панелда хато кўринади. Бундай ҳолатда CAA ёзувига Let's Encrypt рухсатини қўшиш ёки чекловни олиб ташлаш керак.

Иккинчи тез-тез учрайдиган сабаб — эски хостингдан қолган ёзувлар. Масалан, асосий доменда янги A ёзуви билан бирга эски серверга кўрсатилган AAAA ёзуви қолган бўлса, IPv6 орқали уланадиган фойдаланувчилар ва текширувчи тизимлар эски серверга тушади. Натижада сайт баъзи қурилмаларда эски версияда очилади ёки текширув ўтмайди. Платформага улашдан олдин асосий домен ва www даги барча эски A, AAAA ва CNAME ёзувларини кўриб чиқинг.

dig misol-kafe.uz CAA +short
dig misol-kafe.uz AAAA +short

; Let's Encrypt'ga ruxsat beruvchi CAA yozuvi
@     IN  CAA  0 issue "letsencrypt.org"

Мисол: мактаб сайти Netlify'да, почта жойида

Тошкентдаги хусусий мактаб ўз сайтини Astro'да қайта ёзиб, Netlify'га жойлаштирди. Мактаб ходимлари корпоратив почтадан фаол фойдаланарди, шунинг учун ном серверларини алмаштирмасликка қарор қилинди. DNS панелида www учун Netlify'га CNAME қўшилди, асосий домен учун эса эски хостинг серверига кўрсатилган A ёзуви Netlify берган манзилга алмаштирилди. Текширув вақтида эски AAAA ёзуви топилди ва ўчирилди. Бир соат ичида сертификат чиқди, сайт https://www.misol-maktab.uz манзилида очилди, почта эса ҳеч қандай ўзгаришсиз ишлашда давом этди.

Улангандан кейин текшириш

Ёзувлар дунёга тўғри кўринаётганини ва сайт платформадан жавоб бераётганини буйруқ қаторидан текшириш мумкин. Жавоб сарлавҳаларида Vercel учун server: Vercel, Netlify учун эса server: Netlify кўринади. Почта ёзувларини ҳам албатта текшириб қўйинг.

dig www.misol-kafe.uz CNAME +short
dig misol-kafe.uz A +short
dig misol-kafe.uz MX +short
curl -sI https://www.misol-kafe.uz | grep -i server

Доменингиз sayt.uz'да бўлса, керакли A ва CNAME ёзувларини кабинетдаги DNS бўлимида қўшишингиз мумкин, почта ёзувлари эса ўз жойида қолади. Ёзувлар кешда янгиланиши учун бироз вақт керак бўлиши мумкин, шунинг учун платформа дарҳол «тасдиқланмади» деса, бир оз кутиб қайта текширинг.