Кичик компания ёки ўқув маркази учун info@markaz.uz кўринишидаги манзил оддий бепул почтага қараганда анча жиддий таассурот қолдиради. Yandex 360 шундай корпоратив почтани ўз доменингизда ишга тушириш имконини беради: хатлар Yandex серверларида сақланади, сиз эса уларни браузерда, телефон иловасида ёки исталган почта дастурида ўқийсиз. Бунинг учун доменни Yandex'га қўшиш, эгаликни тасдиқлаш ва бир нечта DNS ёзувини тўғри созлаш кифоя. Тарифлар ва минтақавий шартлар вақт ўтиши билан ўзгариб туради, шунинг учун уларни Yandex 360'нинг расмий саҳифасида текшириб олинг.
Ишни бошлашдан олдин
Аввал доменингизнинг DNS зонаси қаерда бошқарилишини аниқланг. Домен sayt.uz орқали олинган ва NS серверлари бизда бўлса, барча ёзувлар кабинетдаги доменнинг DNS бўлимида қўшилади. Кейин доменда ҳозир қандай почта ишлаётганини текширинг. Агар хатлар хостинг серверига келаётган бўлса, MX ёзувини алмаштирган заҳоти янги хатлар Yandex'га кета бошлайди. Эски қутилардаги муҳим ёзишмаларни сақлаб қолиш учун кўчиришни олдиндан режалаштиринг ва ходимларни ўтиш санасидан хабардор қилинг.
Доменни Yandex 360'га қўшиш ва тасдиқлаш
Yandex 360 бошқарув панелига ташкилот администратори сифатида киринг ва доменлар бўлимида янги домен қўшинг. Yandex эгаликни тасдиқлашнинг бир неча усулини таклиф қилади: DNS'даги TXT ёзув, сайтга мета-тег жойлаш ёки сайтнинг илдиз папкасига HTML файл қўйиш. Энг универсал усул TXT ёзув, чунки у сайтингиз қаерда турганидан қатъи назар ишлайди, ҳатто доменда ҳали сайт бўлмаса ҳам. Панел сизга yandex-verification: сўзи билан бошланадиган ноёб қиймат беради.
| Тури | Номи | Қиймати |
|---|---|---|
| TXT | @ | yandex-verification: 1a2b3c4d5e6f7a8b |
Қийматни панелдан айнан қандай кўрсатилган бўлса, шундай нусха олинг, икки нуқтадан кейинги бўш жойни ҳам сақланг. Доменда SPF ёки бошқа хизматларнинг TXT ёзувлари бўлса, уларни ўчирманг ва янги қийматни улар билан бирлаштирманг: ҳар бири алоҳида ёзув бўлиб туриши керак. Ёзув қўшилгач, Yandex панелида текшириш тугмасини босинг. Агар дарҳол тасдиқланмаса, бир неча соат кутинг, чунки DNS ўзгаришлари тарқалиши учун вақт талаб этилади.
MX ёзуви: хатларни Yandex'га йўналтириш
Тасдиқдан кейинги энг муҳим қадам MX ёзувини созлашдир. Yandex 360 учун битта MX ёзув керак: қиймати mx.yandex.net, устуворлиги 10. Доменда аввалги почта серверига қараган MX ёзувлар қолса, уларни албатта ўчиринг. Акс ҳолда жўнатувчи серверлар устуворликка қараб хатларни гоҳ эски серверга, гоҳ Yandex'га юборади ва баъзи хатлар "йўқолиб" қолгандек туюлади.
; Yandex 360 uchun asosiy yozuvlar (misol)
@ MX 10 mx.yandex.net.
@ TXT "v=spf1 redirect=_spf.yandex.net"
mail._domainkey TXT "v=DKIM1; k=rsa; t=s; p=MIGfMA0GCSqG..."
_dmarc TXT "v=DMARC1; p=none; rua=mailto:admin@example.uz"SPF ва DKIM: хатларингиз спамга тушмасин
SPF ёзуви қабул қилувчи серверларга қайси серверлар сизнинг доменингиз номидан хат юборишга ҳақли эканини айтади. Агар барча хатлар фақат Yandex орқали кетса, v=spf1 redirect=_spf.yandex.net ёзуви етарли. Аммо сайт хостингдан ҳам хат юборса, масалан буюртма ёки рўйхатдан ўтиш хабарларини, redirect ўрнига include ишлатиб, иккала манбани битта ёзувга жамлаш керак, масалан v=spf1 include:_spf.yandex.net a mx ~all. Доменда иккита алоҳида SPF ёзуви бўлиши хато ҳисобланади ва текширувларни бузади.
DKIM ҳар бир чиқувчи хатга рақамли имзо қўяди. Yandex 360 бошқарув панелида домен созламаларида DKIM имзоси учун ёзув кўрсатилади: номи одатда mail._domainkey, қиймати эса v=DKIM1 билан бошланадиган узун калит бўлади. Уни нусха олиб TXT ёзув сифатида қўшинг. Баъзи DNS панеллари жуда узун қаторларни қабул қилмайди; бундай ҳолда қиймат қўштирноқ ичида бир нечта бўлакка бўлинади, DNS уларни барибир битта қатор сифатида ўқийди. DMARC ёзувини эса аввал юмшоқ p=none сиёсати билан қўйиб, ҳисоботларни кузатган ҳолда кейинчалик қаттиқлаштириш мумкин.
Созламаларни текшириш
Ёзувлар қўшилгач, улар ҳақиқатан кўринаётганини буйруқ қаторидан текширинг:
dig +short MX example.uz
dig +short TXT example.uz
dig +short TXT mail._domainkey.example.uzБиринчи буйруқ 10 mx.yandex.net. жавобини, иккинчиси SPF ва тасдиқлаш ёзувларини, учинчиси DKIM калитини қайтариши керак. Сўнгра ташқи почтадан, масалан шахсий Gmail'дан янги қутига хат юборинг ва жавоб қайтаринг. Қабул қилинган хатнинг сарлавҳаларида SPF ва DKIM натижаси "пасс" бўлса, созлаш тўғри бажарилган.
Амалий мисол: Намангандаги ўқув маркази
Намангандаги хорижий тиллар ўқув маркази ота-оналар ва ҳамкорлар билан ёзишмаларни тартибга солмоқчи эди. Администратор доменни Yandex 360'га қўшди, TXT ёзув билан тасдиқлади, сўнг шанба куни кечқурун MX ёзувини mx.yandex.net га алмаштирди. Сайтдаги рўйхатдан ўтиш формаси хостингдан хат юборгани учун SPF ёзувига include:_spf.yandex.net билан бирга хостинг сервери ҳам киритилди. Душанба куни ҳар бир ўқитувчи ўз қутисини телефон иловасида очди, форма хатлари эса спамга тушмасдан қабулхонага кела бошлади.
Почта дастурларини улаш
Агар ходимлар Outlook, Thunderbird ёки телефоннинг ўрнатилган почта иловасидан фойдаланмоқчи бўлса, IMAP ва SMTP созламалари керак бўлади. Yandex одатда кирувчи почта учун imap.yandex.ru серверини 993-порт ва SSL билан, чиқувчи почта учун smtp.yandex.ru серверини 465-порт билан кўрсатади. Логин сифатида тўлиқ манзил, масалан info@example.uz ёзилади. Баъзи ҳолларда ташқи дастурлар учун Yandex ҳисоб созламаларида алоҳида илова пароли яратиш талаб қилинади, буни Yandex 360 ёрдам бўлимида аниқлаб олиш мумкин.