Tilda конструкторида сайт йиғиш қулай: дизайн блоклари тайёр, дастурчи шарт эмас, бир неча кунда чиройли саҳифа пайдо бўлади. Аммо яратилган сайт дастлаб project1234567.tilda.ws каби техник манзилда очилади ва бундай манзилни визиткага ёзиб бўлмайди. Мижозлар ишончи, реклама ва қидирув тизимлари учун сайтни ўз доменингизга улашингиз керак. Бу иш икки томонда бажарилади: Tilda лойиҳа созламаларида домен номи кўрсатилади, домен DNS зонасида эса трафикни Tilda серверларига йўналтирувчи ёзувлар қўшилади.
Бошлашдан олдин нималар тайёр бўлиши керак
Биринчи навбатда Tilda'да ўз доменини улаш имконияти берадиган тариф фаол эканини текширинг, чунки бепул режада фақат техник манзил ишлайди. Кейин доменингиз қаерда бошқарилишини аниқланг: DNS ёзувларини қайси панелда ўзгартирасиз, шуни билиш керак. Агар домен sayt.uz орқали рўйхатдан ўтган ва унинг NS серверлари бизнинг серверларимизга қараган бўлса, ёзувлар кабинетдаги доменнинг DNS бўлимида таҳрирланади. Агар NS бошқа хизматга, масалан Cloudflare'га ўтказилган бўлса, ўзгаришларни ўша ерда қилиш лозим, акс ҳолда қўшган ёзувингиз ҳеч қандай таъсир қилмайди.
Яна бир муҳим жиҳат бор: доменда аллақачон корпоратив почта ишлаётган бўлиши мумкин. Tilda фақат веб-сайтни қабул қилади, хатларни эмас. Шунинг учун MX, SPF ва DKIM ёзувларига тегмаслик керак. Кўп муаммолар айнан шу ердан чиқади: кимдир "эски ёзувларни тозалаб, янгидан бошлайман" деб бутун зонани ўчиради ва эртасига почта келмай қолади.
Tilda томонида доменни кўрсатиш
Tilda'да керакли лойиҳани очинг ва Сайт созламалари бўлимидан Домен бандига ўтинг. У ерга доменни протоколсиз ёзинг, масалан example.uz ёки www.example.uz. Қайси вариантни асосий қилишни ўзингиз ҳал қиласиз: кўпчилик қисқа илдиз доменни танлайди, www эса унга йўналтирилади. Созламани сақлагач, Tilda DNS'да қандай ёзувлар бўлиши кераклигини кўрсатади. Шу кўрсатмага амал қилинг, чунки хизмат IP манзилларини вақти-вақти билан янгилаши мумкин ва энг тўғри қиймат ҳар доим Tilda ёрдам саҳифасида ёзилади.
DNS зонасига қўшиладиган ёзувлар
Одатда икки ёзув кифоя. Илдиз домен учун A ёзув Tilda серверининг IP манзилига қарайди, www субдомени учун эса CNAME ёзув tilda.ws манзилига кўрсатилади. Ушбу мақола ёзилаётган пайтда Tilda ҳужжатларида илдиз учун 185.165.123.36 манзили кўрсатилган, лекин ёзувни қўшишдан олдин уни Tilda'нинг расмий ёрдам саҳифасидан қайта текширинг.
| Тури | Номи (ҳост) | Қиймати | Изоҳ |
|---|---|---|---|
| A | @ | 185.165.123.36 | Илдиз домен, IP'ни Tilda ёрдамидан текширинг |
| CNAME | www | tilda.ws | www субдомени |
| MX | @ | ўзгармайди | Почта ёзувларини сақланг |
Қўшишдан олдин эски ёзувларни кўриб чиқинг. Агар илдиз учун хостинг серверига қараган бошқа A ёзув бўлса, уни ўчириш ёки таҳрирлаш керак, чунки иккита турли A ёзув бўлганда браузерлар гоҳ эски сайтни, гоҳ Tilda'ни очади. Худди шундай, www учун A ёзув билан CNAME бир вақтда бўлиши мумкин эмас. Агар зонада AAAA ёзув (IPv6) эски серверга қараб турса, уни ҳам олиб ташланг, акс ҳолда IPv6 тармоқдаги фойдаланувчилар эски саҳифага тушади.
Амалий мисол: Тошкентдаги гул дўкони
Фараз қилайлик, Чилонзордаги кичик гул дўкони Tilda'да каталог-сайт ясади ва gulbozor.uz доменини олди. Дўкон эгаси аввал доменга хостингдаги оддий саҳифани улаган, почтаси info@gulbozor.uz эса хостинг серверида ишлайди. Тўғри йўл шундай: зонадаги илдиз A ёзувни Tilda IP'сига ўзгартириш, www учун CNAME қўшиш, MX ва mail субдоменига тегишли ёзувларни эса жойида қолдириш. Натижада сайт Tilda'дан очилади, хатлар эса аввалгидек хостинг серверига келаверади. Агар эгаси зонани тозалаб, фақат Tilda ёзувларини қолдирганида, буюртма хатлари йўқолиб кетган бўларди.
Ўзгаришлар тарқалганини текшириш
DNS ўзгаришлари дарҳол ҳамма жойга етиб бормайди: эски ёзувнинг TTL қиймати тугагунча провайдерлар кешдаги маълумотни бериши мумкин. Кўпинча бу бир неча дақиқадан бир неча соатгача давом этади, баъзан бир суткага чўзилади. Текшириш учун буйруқ қаторидан фойдаланиш энг ишончли усул.
dig +short A example.uz
dig +short CNAME www.example.uz
nslookup example.uz 8.8.8.8Биринчи буйруқ Tilda IP манзилини, иккинчиси tilda.ws қийматини қайтариши керак. Windows'да dig бўлмаса, nslookup ишлайди. Натижа тўғри чиққач, Tilda созламаларидаги домен ҳолатини янгиланг. Хизмат ёзувларни кўргач, SSL сертификатни автоматик чиқаради ва сайт https:// орқали очилади. Сертификат чиқиши учун ҳам бироз вақт керак бўлиши мумкин, шунинг учун дарҳол "хавфсиз эмас" огоҳлантириши кўринса, саросимага тушманг.
Кўп учрайдиган хатолар ва уларнинг ечими
Энг кўп учрайдиган ҳолат: домен очилади, лекин Tilda'нинг "Сайтга домен уланмаган" саҳифаси чиқади. Бу DNS тўғри, аммо Tilda созламаларида домен номи бошқача ёзилганини билдиради, масалан у ерда www билан, сиз эса wwwсиз очяпсиз. Иккинчи ҳолат: сайт ҳамон эски хостинг саҳифасини кўрсатади. Бу одатда эски A ёзув ўчирилмаганини ёки NS бошқа панелга қараганини англатади. Учинчи ҳолат: Cloudflare орқали ишлаганда прокси (тўқ сариқ булут) ёқилган бўлса, Tilda сертификат чиқара олмаслиги мумкин, шунинг учун уланиш босқичида фақат DNS режимини қолдириш тавсия этилади.
- Бир ном учун бир вақтда A ва CNAME ёзувлари бўлмасин.
- Илдизда фақат битта, Tilda'га қараган A ёзув қолсин.
- MX, SPF (TXT) ва DKIM ёзувлари ўзгаришсиз қолсин.
- Tilda'даги домен номи сиз очаётган манзил билан бир хил бўлсин.
Кейинги қадамлар: қидирув тизимлари ва субдоменлар
Домен уланиб, сайт HTTPS билан очилгач, Tilda созламаларида асосий манзил сифатида қайси вариант танланганини яна бир бор текширинг, токи www ва wwwсиз версиялар икки алоҳида сайт бўлиб индексланмасин. Сўнг сайтни Google Search Console ва Yandex Webmaster хизматларига қўшиш фойдали. Агар бир домен остида бир нечта Tilda лойиҳаси керак бўлса, масалан shop.example.uz учун алоҳида дўкон, ҳар бир субдомен учун алоҳида CNAME ёзувини қўшиб, уни тегишли лойиҳанинг созламаларида кўрсатиш кифоя. Шу тарзда асосий домен, почта ва бир нечта Tilda саҳифаси бир-бирига халал бермасдан ишлайди.