🌐
Domen

AAAA record va IPv6 — domenni kelajakka tayyorlaş

24.08.2026
← Barça maqolalar

Internet uzoq vaqtlardan beri IPv4 manzillar tizimi asosida işlab kelmoqda, lekin bu tizimning çeklovlari yildan yilga köproq seziladi. IPv4 protokoli faqat 4.3 milliard manzilni taqdim eta oladi, va bu raqam dunyo aholisi va ulangan qurilmalar soni ösib borişi bilan yetarli emasligi ayon bölib qoldi. Aynan şu sababli IPv6 protokoli yaratilgan va u astoydil internet infratuzilmasiga kiritilmoqda. AAAA record esa şu yangi tizimda domen nomlarini işlatişning kalit elementi hisoblanadi.

AAAA record (talaffuzda "kvad-ey") texnik jihatdan A record ga juda öxşaydi, lekin oddiy IPv4 manzili örniga IPv6 manzilini saqlaydi. Nomdagi tört "A" harfi tasodifiy emas: IPv6 manzili 128 bitli bölib, IPv4 ning 32 bitidan tört baravar uzunroq, şuning uçun şu harf ham tört marotaba takrorlangan. Misol uçun, IPv6 manzili "2a02:6b8::1" yoki töliq şaklda "2a02:06b8:0000:0000:0000:0000:0000:0001" kabi körinişga ega böladi.

Nima uçun IPv6 endi muhim

IPv4 manzillar zaxirasi rasman 2011-yilda tugagan deb e'lon qilingan va öşandan beri provayderlar ularni NAT (Network Address Translation) texnologiyasi yordamida bir neçta foydalanuvçiga ulaşib kelmoqda. NAT vaqtinçalik yeçim, lekin u alohida muammolarni keltirib çiqaradi: peer-to-peer ulanişlar qiyinlaşadi, ba'zi protokollar muammoga uçraydi, sayt egalari esa real foydalanuvçi IP manzilini bilolmay qoladi.

Mobil operatorlar IPv6 ga eng faol ötayotgan tomon. Köplab davlatlarda 70 foizdan ortiq mobil internet trafigi bevosita IPv6 orqali ötadi. Agar sizning saytingiz faqat IPv4 da mavjud bölsa, mobil foydalanuvçilar har safar taşqi NAT64 kabi qöşimça mexanizmlar orqali kirişadi, bu esa ulaniş vaqtini sezilarli oşiradi.

AAAA recordni qanday qöşiş kerak

AAAA record qöşiş jarayoni A record bilan deyarli bir xil — siz DNS panelda host nomini, record turini va IPv6 manzilini körsatasiz. Asosiy farq şundaki, IPv6 manzili ançayin uzun va undagi xatoga yöl qöyiş ehtimoli yuqori. Şuning uçun manzilni qöl bilan yoziş örniga uni hostingingiz nazorat panelidan töğridan-töğri nusxalab oliş ma'qul.

IPv6 manzilini soddalaştiriş uçun ikkita asosiy qoida işlaydi: ketma-ket kelgan nol guruhlarini "::" bilan almaştiriş mumkin (lekin bu faqat bir marotaba), va har guruhdagi boşlanğiç nollarni taşlab yuboriş mumkin. Masalan, "2a02:06b8:0000:0000:0000:0000:0000:0001" qisqartirilgan şaklda "2a02:6b8::1" deb yoziladi.

Dual-stack — eng töğri yondaşuv

Hozirgi şaroitda sayt egalariga eng yaxşi tavsiya — dual-stack rejimda işlaş, ya'ni bir vaqtda ham A, ham AAAA recordlarini saqlaş. Bu yondaşuv tarmoqqa qaysi protokol mavjud bölsa şundan foydalaniş imkonini beradi va heç kim çetda qolmaydi.

Brauzer va operatsion tizimlar dual-stack muhitda Happy Eyeballs deb nomlangan algoritmga amal qiladi: ular ikkala manzilga bir vaqtda murojaat yuboradi va qaysi biri tezroq javob bersa şu orqali ulanadi. Bu mexanizm IPv6 sekin yoki muammoga uçragan paytda foydalanuvçi sezmasdan IPv4 ga ötişini ta'minlaydi.

IPv6 va xavfsizlik nyuanslari

IPv6 ga ötiş ba'zi xavfsizlik masalalarini qayta körib çiqişni talab qiladi. Birinçidan, agar siz firewall qoidalarini faqat IPv4 uçun yozgan bölsangiz, IPv6 trafigi bularni çetlab ötişi mumkin. Har bir IPv4 qoidasi uçun ekvivalent IPv6 qoidasini ham yaratiş zarur.

Ikkinçidan, IPv6 manzillari juda köp bölganligi sababli skanerlaş qiyinroq, lekin bu xayoliy himoya emas. Hujumçilar maxsus algoritmlar va sizning DNS recordlaringizdan foydalanib ham serveringizni topişi mumkin, şuning uçun an'anaviy himoya çoralari bilan yondaşuv saqlanib qolişi kerak.

Sayt.uz amaliyot

Sayt.uz da joylaşgan saytlarning 42 foizi hozirça dual-stack rejimida işlaydi, ya'ni ham A, ham AAAA recordlariga ega. Bu raqam yildan yilga ösib bormoqda — bir yil oldin u 28 foiz edi. IPv6 ga töliq ötgan saytlarda mobil foydalanuvçilarning ulaniş vaqti örtaça 18 foiz tezroq ekanini ölçovlarimiz körsatdi.

Bizning hostingda IPv6 standart variant sifatida barça tariflarga kiritilgan va qöşimça tölov olinmaydi. Oylik 39 000 sömlik boşlanğiç tarifda ham siz IPv6 manzilingizni darhol olasiz va AAAA record DNS panelda avtomatik sozlanadi. Domen yillik 119 000 söm, AAAA recordni bepul qöşiş va boşqariş mumkin.

Öxşaş maqolalar

🔑 Transfer (EPP/Auth) kodi: nima u, qayerdan olinadi va qanday saqlanadi ⏳ Domen transferidagi 60 kunlik çeklov: qaçon qöllanadi va qanday rejalaştiriladi 🪪 .uz domen uçun kontakt va pasport tekşiruvi: nima uçun kerak 📮 SPF 10 ta lookup limiti: permerror va uning yeçimi
🌐 Til
🇺🇿 O⁠'zbek 🇺🇿 Özbek (yangi) ✓ 🇺🇿 Ўзбек 🇷🇺 Русский 🇬🇧 English