Internet uzoq vaqtlardan beri IPv4 manzillar tizimi asosida ishlab kelmoqda, lekin bu tizimning cheklovlari yildan yilga ko'proq seziladi. IPv4 protokoli faqat 4.3 milliard manzilni taqdim eta oladi, va bu raqam dunyo aholisi va ulangan qurilmalar soni o'sib borishi bilan yetarli emasligi ayon bo'lib qoldi. Aynan shu sababli IPv6 protokoli yaratilgan va u astoydil internet infratuzilmasiga kiritilmoqda. AAAA record esa shu yangi tizimda domen nomlarini ishlatishning kalit elementi hisoblanadi.
AAAA record (talaffuzda "kvad-ey") texnik jihatdan A record ga juda o'xshaydi, lekin oddiy IPv4 manzili o'rniga IPv6 manzilini saqlaydi. Nomdagi to'rt "A" harfi tasodifiy emas: IPv6 manzili 128 bitli bo'lib, IPv4 ning 32 bitidan to'rt baravar uzunroq, shuning uchun shu harf ham to'rt marotaba takrorlangan. Misol uchun, IPv6 manzili "2a02:6b8::1" yoki to'liq shaklda "2a02:06b8:0000:0000:0000:0000:0000:0001" kabi ko'rinishga ega bo'ladi.
Nima uchun IPv6 endi muhim
IPv4 manzillar zaxirasi rasman 2011-yilda tugagan deb e'lon qilingan va o'shandan beri provayderlar ularni NAT (Network Address Translation) texnologiyasi yordamida bir nechta foydalanuvchiga ulashib kelmoqda. NAT vaqtinchalik yechim, lekin u alohida muammolarni keltirib chiqaradi: peer-to-peer ulanishlar qiyinlashadi, ba'zi protokollar muammoga uchraydi, sayt egalari esa real foydalanuvchi IP manzilini bilolmay qoladi.
Mobil operatorlar IPv6 ga eng faol o'tayotgan tomon. Ko'plab davlatlarda 70 foizdan ortiq mobil internet trafigi bevosita IPv6 orqali o'tadi. Agar sizning saytingiz faqat IPv4 da mavjud bo'lsa, mobil foydalanuvchilar har safar tashqi NAT64 kabi qo'shimcha mexanizmlar orqali kirishadi, bu esa ulanish vaqtini sezilarli oshiradi.
AAAA recordni qanday qo'shish kerak
AAAA record qo'shish jarayoni A record bilan deyarli bir xil — siz DNS panelda host nomini, record turini va IPv6 manzilini ko'rsatasiz. Asosiy farq shundaki, IPv6 manzili anchayin uzun va undagi xatoga yo'l qo'yish ehtimoli yuqori. Shuning uchun manzilni qo'l bilan yozish o'rniga uni hostingingiz nazorat panelidan to'g'ridan-to'g'ri nusxalab olish ma'qul.
IPv6 manzilini soddalashtirish uchun ikkita asosiy qoida ishlaydi: ketma-ket kelgan nol guruhlarini "::" bilan almashtirish mumkin (lekin bu faqat bir marotaba), va har guruhdagi boshlang'ich nollarni tashlab yuborish mumkin. Masalan, "2a02:06b8:0000:0000:0000:0000:0000:0001" qisqartirilgan shaklda "2a02:6b8::1" deb yoziladi.
Dual-stack — eng to'g'ri yondashuv
Hozirgi sharoitda sayt egalariga eng yaxshi tavsiya — dual-stack rejimda ishlash, ya'ni bir vaqtda ham A, ham AAAA recordlarini saqlash. Bu yondashuv tarmoqqa qaysi protokol mavjud bo'lsa shundan foydalanish imkonini beradi va hech kim chetda qolmaydi.
Brauzer va operatsion tizimlar dual-stack muhitda Happy Eyeballs deb nomlangan algoritmga amal qiladi: ular ikkala manzilga bir vaqtda murojaat yuboradi va qaysi biri tezroq javob bersa shu orqali ulanadi. Bu mexanizm IPv6 sekin yoki muammoga uchragan paytda foydalanuvchi sezmasdan IPv4 ga o'tishini ta'minlaydi.
IPv6 va xavfsizlik nyuanslari
IPv6 ga o'tish ba'zi xavfsizlik masalalarini qayta ko'rib chiqishni talab qiladi. Birinchidan, agar siz firewall qoidalarini faqat IPv4 uchun yozgan bo'lsangiz, IPv6 trafigi bularni chetlab o'tishi mumkin. Har bir IPv4 qoidasi uchun ekvivalent IPv6 qoidasini ham yaratish zarur.
Ikkinchidan, IPv6 manzillari juda ko'p bo'lganligi sababli skanerlash qiyinroq, lekin bu xayoliy himoya emas. Hujumchilar maxsus algoritmlar va sizning DNS recordlaringizdan foydalanib ham serveringizni topishi mumkin, shuning uchun an'anaviy himoya choralari bilan yondashuv saqlanib qolishi kerak.
Sayt.uz amaliyot
Sayt.uz da joylashgan saytlarning 42 foizi hozircha dual-stack rejimida ishlaydi, ya'ni ham A, ham AAAA recordlariga ega. Bu raqam yildan yilga o'sib bormoqda — bir yil oldin u 28 foiz edi. IPv6 ga to'liq o'tgan saytlarda mobil foydalanuvchilarning ulanish vaqti o'rtacha 18 foiz tezroq ekanini o'lchovlarimiz ko'rsatdi.
Bizning hostingda IPv6 standart variant sifatida barcha tariflarga kiritilgan va qo'shimcha to'lov olinmaydi. Oylik 39 000 so'mlik boshlang'ich tarifda ham siz IPv6 manzilingizni darhol olasiz va AAAA record DNS panelda avtomatik sozlanadi. Domen yillik 119 000 so'm, AAAA recordni bepul qo'shish va boshqarish mumkin.