⏱️
Domen

DNS TTL (Time To Live) — record qança keş'da qoladi va qanday sozlaş kerak

24.02.2026
← Barça maqolalar

DNS TTL — bu Time To Live qisqartmasi bölib, har bir DNS yozuvi yoniga qöşiladigan vaqt qiymati hisoblanadi. Bu qiymat soniyalarda ölçanadi va yozuv internet provayderlari hamda foydalanuvçi qurilmalarining keşlarida qança vaqt saqlanişini bildiradi. TTL tugagandan keyin keş tozalanadi va keyingi sörov yana DNS serverga yuboriladi. Bu oddiy körinadigan parametr aslida saytning xatti-harakati va boşqaruv qulayligi uçun juda muhim ahamiyatga ega.

TTL qanday işlaydi va nima beradi

Foydalanuvçi domenni birinçi marta oçganda, brauzer DNS serverdan IP manzilni söraydi va javob TTL qiymati bilan birga keladi. Masalan, TTL 3600 bölsa, brauzer va foydalanuvçining ISP'si bu yozuvni 1 soat davomida keşda saqlaydi va şu vaqt davomida heç qanday yangi DNS sörovi yubormaydi. Bu serverni sörovlardan tuşiradi va sahifa oçilişini ham tezlaştiradi.

Lekin bu xususiyat ikki tomonlama: agar siz IP manzilni özgartirsangiz, foydalanuvçilar yangi yozuvni faqat TTL tugagandan keyin köradi. Past TTL qiymati özgarişlarni tez tarqatadi, lekin DNS serverlarga köproq yuk tuşiradi. Yuqori TTL esa serverni yengillaştiradi, ammo özgartirişlar uzoq vaqt davomida tarqaladi va ba'zi foydalanuvçilar eski yozuvni körişni davom ettiradi.

Migration uçun TTL'ni qanday pasaytiriş

Sayt yangi serverga köçirilayotganda yoki IP manzil özgarayotganda TTL'ni oldindan pasaytiriş juda muhim. Standart 86400 soniyalik TTL bilan migration ötkazsangiz, ba'zi foydalanuvçilar 24 soat davomida eski serverni körişni davom ettiradi va bu çalkaşlik tuğdiradi. Buning oldini oliş uçun migratsiyadan kamida 1-2 kun oldin TTL 86400 dan 300 yoki hatto 60 ga tuşiriladi.

Eski yuqori TTL tugagandan keyin yangi past TTL faol böladi va şundan keyin asosiy özgartiriş amalga oşiriladi. Bu paytda 5-10 daqiqada özgariş butun internetga tarqaladi va foydalanuvçilar deyarli sezmasdan yangi serverga ötib ketadi. Migration tugagaç esa TTL yana oddiy 3600 yoki 86400 qiymatiga qaytariladi va server yuki kamaytiriladi.

Propagation tezligi va keçikişlar

DNS propagation — bu yangi yozuvning butun internetga tarqaliş jarayoni va u har doim ham bir tekisda bormaydi. Eng tez tarqaliş odatda dunyo böylab katta provayderlarda kuzatiladi, ular keş muddatini qattiq nazorat qiladi. Kiçik mahalliy provayderlar esa ba'zan TTL qoidalarini özgartirib, yozuvlarni belgilangandan köproq saqlaşi mumkin.

Real holatda propagation TTL qiymatidan biroz uzoqroq davom etişi mumkin va siz buni e'tiborga olişingiz kerak. Bundan taşqari, ayrim foydalanuvçilarning operatsion tizimida ham DNS keşi mavjud va u browser keş'idan ham tezroq tozalansa böladi: ipconfig fluşdns Windows'da va dscacheutil mac'da bu vazifani bajaradi.

Turli yozuvlar uçun maqbul TTL

A va AAAA yozuvlari uçun standart qiymat 3600 soniya (1 soat) hisoblanadi va bu köpçilik saytlar uçun yaxşi tanlov. MX yozuvlari uçun esa 86400 (1 kun) yoki undan köproq tavsiya etiladi, çunki poçta server manzili kam özgaradi. TXT yozuvlari (SPF, DKIM, DMARC) ham odatda yuqori TTL bilan sozlanadi.

CDN va failover bilan işlaganda TTL'ni 60-300 soniyaga tuşiriş kerak, çunki bu yozuvlar dinamik ravişda özgarişi mumkin. CNAME yozuvlari uçun esa 1800-3600 oraliqda saqlaş maqbul böladi. Har bir yozuv uçun maqbul qiymatni tanlaşda özgariş çastotasi va server yuki örtasida muvozanat qidiriş kerak.

Sayt.uz amaliyot

Sayt.uz mijozlarining DNS panelida TTL qiymati standart 3600 soniyaga örnatilgan bölib, mijozlar uni 60 dan 86400 gaça bemalol özgartira oladi. Ötgan yilda 1850 ta migration ötkazildi va ularning 89 foizida TTL oldindan pasaytiriş qoidasi qöllanildi, natijada örtaça 8 daqiqada propagation yakunlandi. Migration uçun yordam xizmati 0 söm — barça asosiy paketlarda mavjud, premium DNS paketi esa avtomatik TTL menejmenti bilan birga keladi va yiliga 95 000 söm turadi. Uşbu xizmat orqali mijozlar IP özgartirişni vaqtinçalik 60 sonialik TTL bilan amalga oşirib, foydalanuvçi yöqotişlarini deyarli nolga tuşiradi.

Öxşaş maqolalar

🔑 Transfer (EPP/Auth) kodi: nima u, qayerdan olinadi va qanday saqlanadi ⏳ Domen transferidagi 60 kunlik çeklov: qaçon qöllanadi va qanday rejalaştiriladi 🪪 .uz domen uçun kontakt va pasport tekşiruvi: nima uçun kerak 📮 SPF 10 ta lookup limiti: permerror va uning yeçimi
🌐 Til
🇺🇿 O⁠'zbek 🇺🇿 Özbek (yangi) ✓ 🇺🇿 Ўзбек 🇷🇺 Русский 🇬🇧 English