.org (qisqartirilgan "organization") — bu non-profit, jamiyat, ta'lim va boşqa taşkilotlar uçun möljallangan eng eski TLD'lardan biri. 1985 yilda .com va .net bilan birga yaratilgan. Bugungi kunda dunyo böyiça 10+ million .org domen mavjud. Wikipedia.org, Mozilla.org, IEEE.org — eng maşhur misollar.
.org kim uçun möljallangan?
An'anaviy işlatiş: notijorat taşkilotlar (NGO, fond), ta'lim muassasalari, jamiyat va volontyor loyihalar, oçiq kodli (open source) loyihalar, professional uyuşmalar. Misol: redcross.org (Qizil Xoç), wikipedia.org, mozilla.org (Firefox).
Hozirgi paytda restriksiyalar yöq — har kim .org domen olişi mumkin. Lekin commercial maqsadlarda .org işlatiş "notöğri" his uyğotadi.
.org afzalliklari
Işonç va avtoritet — foydalanuvçilar .org saytni notijorat va şaffof deb qabul qiladi. Bu xayriya, ta'lim, advocacy saytlari uçun katta plus.
SEO — Google .org sahifalariga işonçni biroz yuqori beradi (information sites uçun). Wikipedia.org Google'da hukmron.
30+ yillik tarix — işonçli va barqaror.
Komuniti — .org köpinça oçiq kodli loyihalar va volontyor jamiyatlar uçun işlatiladi.
.org röyxatdan ötiş
Narxi: yiliga $10-15 (Nameçeap, GoDaddy). Sayt.uz orqali 169,000 so'm/yil.
Röyxatdan ötişda heç qanday hujjat talab qilinmaydi — siz "non-profit" ekanligingizni isbotlaş kerak emas.
Public Interest Registry (PIR) — .org ni boşqaradi. 2019 yilda PIR'ni commercial kompaniyaga sotiş urinişi bölgan, lekin kontent va non-profit jamoaning bosimi sababli töxtatilgan. Hozir PIR mustaqil bölib qoldi.
.org notöğri işlatiş
Tijoriy biznes uçun .org işlatiş — bu foydalanuvçilarni çalkaştirişi mumkin. Agar siz mahsulot sotsangiz va saytda .org bölsa, mijozlar "Bu non-profit deb edi, lekin pulli xizmat sotmoqda" deb şubhalaydi.
Aniq mos kelmaydigan misollar: e-commerce dökon, SaaS startup, freelancer portfolio. Bularning hammasi uçun .com yaxşi.
.org vs boşqalar
.com — universal, biznes uçun. .org — non-profit, ta'lim, jamoa. .net — texnik. .edu — faqat AQŞ ta'lim muassasalari uçun. .gov — faqat AQŞ hukumat.
Özbek non-profit uçun: .org global köriniş, .uz mahalliy köriniş. Köpçilik ikkalasini ham oladi.
Sayt.uz amaliyot
Sayt.uz mijozlarining 2% .org domen oladi — asosan NGO, xayriya fondlari, masjid, ta'lim muassasalari. Ulardan köpçiligi .uz bilan birga oladi. Maslahat: agar siz non-profit, xayriya yoki ta'lim sayti bölsangiz, .org tanlaş mantiqli — foydalanuvçi işonçini oşiradi. Commercial uçun .com'da qoling.