🕵️
Xavfsizlik

Saytingiz buzilganini qanday biliş mumkin: belgilar va tekşiruv tartibi

20.11.2026
← Barça maqolalar

Köpçilik buzilgan sayt deganda boş sahifada xaker yozuvi yoki qora fon tasavvur qiladi. Bugungi hujumlarning aksariyati esa aksinça, iloji boriça sezilmaslikka harakat qiladi. Hujumçiga saytingizni buzib körsatiş emas, undan uzoq vaqt foydalaniş kerak: spam xat yuboriş, qidiruv tizimiga begona sahifalar joylaş, taşrifçilarni boşqa saytlarga yönaltiriş yoki server resurslarini öz maqsadida işlatiş. Şuning uçun buzilişni erta aniqlaş uçun kiçik, lekin takrorlanuvçi belgilarga e'tibor beriş kerak.

Taşqaridan körinadigan belgilar

Köpinça muammo haqida birinçi bölib sayt egasi emas, taşqi tomon xabar beradi. Brauzer saytni oçişdan oldin qizil ogohlantiriş körsatişi mumkin, Google qidiruv natijalarida esa sayt nomi ostida "Bu sayt buzilgan bölişi mumkin" degan yozuv paydo böladi. Mijozlar saytga kirganda notaniş sahifaga ötib ketayotganini aytişi yoki antivirus dasturi saytni xavfli deb bloklaşi ham jiddiy belgi.

Bu belgilarning har biri alohida boşqa sababga ham ega bölişi mumkin. Masalan, xatlar spamga tuşişi notöğri SPF yozuvidan bölişi mumkin. Ammo bir neçta belgi bir vaqtda paydo bölsa, saytni çuqurroq tekşiriş vaqti keldi.

Misol: Buxorodagi mehmonxona

Buxorodagi oilaviy mehmonxona sayti orqali xorijiy sayyohlar xona band qilardi. Bir kuni bir neçta mijoz bron tasdiqlovçi xat kelmaganini aytdi, mehmonxona egasi esa öz poçta qutisida noma'lum manzillardan qaytgan yuzlab xatlarni kördi. Xosting tomonidan ham sayt orqali köp miqdorda xat yuborilayotgani haqida xabar keldi. Tekşiruvda WordPress'da beş kun oldin yaratilgan notaniş administrator va yuklaş papkasida rasm nomi bilan yaşiringan PHP fayl topildi. Sayt taşqaridan odatdagidek işlayotgan edi, şuning uçun muammo faqat poçta orqali bilindi.

Admin paneldagi özgarişlarni tekşiriş

Birinçi navbatda saytga kim kira olişini körib çiqing. Notaniş administrator akkaunti buzilişning eng aniq belgilaridan biri. Ba'zi zararli kodlar bunday akkauntni admin paneldagi röyxatdan yaşiradi, şuning uçun SSH orqali WP-CLI bilan tekşiriş işonçliroq:

wp user list --role=administrator --fields=ID,user_login,user_email,user_registered
wp plugin list --status=active
wp option get siteurl
wp option get home

Röyxatda siz bilmagan foydalanuvçi, örnatmagan plagin yoki boşqa domenga özgartirilgan sayt manzili bölsa, bu jiddiy signal. siteurl va home qiymatlari sizning domeningizdan farq qilsa, hujumçi butun saytni boşqa joyga yönaltirgan bölişi mumkin.

Fayllarni tekşiriş

Keyingi qadam fayllarda kutilmagan özgarişlarni topiş. WordPress yadrosi fayllari rasmiy nusxa bilan soliştirilişi mumkin, qolganlari uçun esa özgartirilgan sanaga va joylaşuvga qaraş kerak. Yuklaş papkasida PHP fayllar bölmasligi kerak, çunki u yerda odatda faqat rasm va hujjatlar saqlanadi:

wp core verify-checksums
find . -name "*.php" -mtime -7 -ls
find wp-content/uploads -name "*.php"
grep -rlE "eval\(base64_decode|gzinflate\(base64_decode" --include=*.php .

Oxirgi bir hafta içida siz heç narsa yangilamagan bölsangiz-u, köp PHP fayl özgargan bölsa, bu şubhali. Lekin plagin yangilanişlari ham fayl sanalarini özgartiradi, şuning uçun natijani yangilaniş tarixi bilan soliştiring. Şuni ham bilingki, hujumçi fayl sanasini soxtalaştirişi mumkin, şuning uçun sana tekşiruvi yagona vosita emas.

Rejalaştirilgan vazifalar va loglar

Köp zararli dasturlar özini cron vazifasi orqali qayta tiklaydi. Xosting akkauntidagi rejalaştirilgan vazifalarni körib çiqing va siz qöşmagan har qanday buyruqqa, ayniqsa taşqi manzildan fayl yuklab oluvçilarga e'tibor bering:

crontab -l
wp cron event list

Veb-server loglari ham köp narsani aytib beradi. Odatiy saytda POST sörovlarining katta qismi kiriş sahifasi, formalar va admin-ajax.php ga keladi. Agar loglarda siz bilmagan PHP faylga köp POST sörovlar körinsa, bu webshell belgisi bölişi mumkin:

grep "POST" access.log | awk '{print $7}' | sort | uniq -c | sort -rn | head -20

Log faylning joylaşuvi xostingga qarab farq qiladi. sayt.uz xostingida loglarni ISPmanager panelidan köriş mumkin.

Buziliş tasdiqlansa birinçi qadamlar

Şoşilib fayllarni öçiriş yoki saytni qayta örnatiş ba'zan muammoni yaşiradi, lekin manbani yöq qilmaydi. Avval holatni tartib bilan qayd eting, keyin tozalaşga öting. Parollarni almaştirişni esa toza qurilmadan bajaring, çunki ba'zan buziliş sayt egasining kompyuteridagi zararli dastur orqali parol öğirlanişidan boşlanadi.

  1. Hozirgi holatning, ya'ni fayllar va bazaning nusxasini oling: u tahlil uçun kerak böladi.
  2. Xosting, FTP, ma'lumotlar bazasi, administrator va poçta parollarini almaştiring.
  3. Notaniş foydalanuvçilar, fayllar va cron vazifalarini öçiring.
  4. WordPress yadrosi, plaginlar va mavzularni rasmiy nusxa bilan almaştiring va yangilang.
  5. Kiriş yölini aniqlang: eskirgan plagin, sizib çiqqan parol yoki boşqa zaiflik.

Kiriş yöli yopilmasa, tozalangan sayt bir neça kun içida qayta buziladi. Tekşiruvni qayerdan boşlaşni bilmasangiz yoki tozalaşda yordam kerak bölsa, sayt.uz kabinetidan texnik yordamga tiket oçişingiz mumkin.

Öxşaş maqolalar

🈲 SEO spam hujumi: Google'da saytingiz nomidan begona yaponça sahifalar çiqyapti 🐘 PHP'dagi kritik zaifliklar: yangilaşni nega keçiktirmaslik kerak 📚 OJS jurnal saytini himoyalaş: yangilaş, fayllar va botlardan himoya 🧪 Oçiq phpinfo() va unutilgan test fayllari: saytga qanday xavf tuğdiradi
🌐 Til
🇺🇿 O⁠'zbek 🇺🇿 Özbek (yangi) ✓ 🇺🇿 Ўзбек 🇷🇺 Русский 🇬🇧 English