Self-signed sertifikat — bu sertifikatlaş markazi yordamisiz, töğridan-töğri server egasi tomonidan yaratilgan va imzolangan SSL sertifikat. Texnik nuqtai nazardan u oddiy sertifikatdan farq qilmaydi, ya'ni şifrlaşni ta'minlaydi va boğlanişni HTTPS protokoli orqali amalga oşiradi. Biroq brauzerlar bunday sertifikatga işonmaydi, çunki uni işonçli uçinçi tomon tasdiqlamagan. Natijada foydalanuvçi saytga kirgan paytda katta qizil ogohlantiriş çiqadi va u xavfsizlik xatosi haqida xabar oladi. Aynan şu sababli self-signed sertifikatlar production muhitda işlatilmasligi kerak.
Self-signed sertifikat qaçon foydali
Eng birinçi va eng köp tarqalgan foydalaniş holati — bu development jarayoni. Dasturçilar lokal kompyuterda yoki içki test serverida işlayotganda HTTPS protokolini sinovdan ötkaziş uçun self-signed sertifikatdan foydalanişadi. Ikkinçi holat — bu içki korporativ tarmoqdagi xizmatlar, masalan içki API server yoki içki monitoring panel. Bu holatda sertifikatni faqat kompaniya xodimlari işlatadi va ularning kompyuteriga sertifikat oldindan örnatilişi mumkin. Uçinçi holat — bu IoT qurilmalar va embedded tizimlar, ular doimo internetga ulanmagan va öz içida işlaydigan tarmoqda işlatiladi.
Self-signed sertifikat yaratiş jarayoni
OpenSSL vositasi yordamida self-signed sertifikat yaratiş juda oson. Avval xususiy kalit yaratiladi, söngra unga asoslangan CSR ya'ni sertifikat sörovi tayyorlanadi, eng oxirida esa özi-özini imzolaydigan komanda bajariladi. Jarayon davomida sertifikatning amal qiliş muddati, domen nomi, taşkilot ma'lumotlari va boşqa parametrlar kiritiladi. Yaratilgan sertifikat odatda CRT yoki PEM formatida saqlanadi va keyinçalik web server konfiguratsiyasiga qöşiladi. Nginx, Apaçe va boşqa serverlar uçun sintaksis biroz farq qilsa-da, asosiy printsip bir xil.
Production muhitda xavflari
Self-signed sertifikatni production saytda işlatiş bir neçta jiddiy xavflarga olib keladi. Birinçidan, foydalanuvçilar ogohlantiriş körganda saytdan darhol çiqib ketişadi va boşqa raqobatçi saytga ötişadi, bu esa konversiyani keskin pasaytiradi. Ikkinçidan, Google va boşqa qidiruv tizimlari bunday saytlarni qidiruv natijalarida pastga tuşiradi, ba'zan esa umuman körsatmaydi. Uçinçidan, man-in-the-middle hujumlardan himoya yöq, çunki foydalanuvçi sertifikatni har safar qabul qilişga majbur böladi va u haqiqiymi yoki soxtami farqlay olmaydi. Törtinçidan, tölov tizimlari va boşqa muhim integratsiyalar bunday saytlar bilan işlamaydi.
Self-signed örniga nima işlatiş kerak
Production muhit uçun har doim işonçli sertifikatlaş markazi tomonidan imzolangan sertifikatdan foydalaning. Eng oson va bepul variant — bu Let's Encrypt sertifikati, u 90 kun davomida amal qiladi va avtomatik yangilanadi. Tijoriy maqsadlar uçun DigiCert, Sectigo, GlobalSign kabi sertifikatlardan foydalaniş mumkin, ular qöşimça kafolat va suğurta beradi. Banklar va tölov tizimlari uçun EV sertifikat tavsiya etiladi, u eng yuqori darajadagi tekşiruvdan ötgan va manzil satrida taşkilot nomini körsatadi.
Sayt.uz amaliyot
Sayt.uz hosting mijozlariga Let's Encrypt sertifikati butunlay tekin va avtomatik örnatiladi. Yangilaniş 60 kun davomida avtomatik amalga oşadi, mijozning heç qanday iştirokisiz. Tijoriy DV sertifikatlar 89 ming söm dan, OV sertifikatlar 290 ming söm dan, EV sertifikatlar esa 890 ming söm dan boşlanadi. Bizning mutaxassislarimiz 99 foiz hollarda sertifikatni 20 daqiqada örnatib berişadi. Self-signed sertifikatga nisbatan işonçli sertifikatga ötiş bepul amalga oşiriladi.