HTTPS ulanişi örnatilganda brauzer va server avval bir-biri bilan kalit kelişib oladi, keyin barça ma'lumot şu kalit bilan şifrlanadi. Perfect Forward Secrecy (qisqaça PFS, ba'zan "oldinga qaratilgan maxfiylik" deb ham tarjima qilinadi) şu kelişuv qanday bajarilişiga oid xususiyatdir. Agar u yoqilgan bölsa, har bir seans uçun vaqtinçalik kalit yaratiladi va seans tugagaç u yöq qilinadi. Natijada kelajakda serverning asosiy maxfiy kaliti öğirlansa ham, oldin yozib olingan trafikni oçib bölmaydi.
Muammo: bugun yozib olingan trafik ertaga oçilişi mumkin
Tasavvur qiling, kimdir tarmoqda sizning saytingizga boradigan şifrlangan trafikni oylar davomida şunçaki yozib boryapti. Hozirça u heç narsani öqiy olmaydi, çunki ma'lumot şifrlangan. Lekin bir kun serverdagi maxfiy kalit fayli sizib çiqsa, masalan eski zaxira nusxa begona qölga tuşsa yoki server buzilsa, nima böladi? Eski RSA kalit almaşinuvi işlatilgan bölsa, seans kaliti aynan şu maxfiy kalit bilan şifrlangan holda uzatilgan böladi va yozib olingan barça eski seanslarni birma-bir oçiş mumkin böladi.
PFS aynan şu ssenariyni yopadi. Vaqtinçalik kalitlar diskka yozilmaydi va seansdan keyin saqlanmaydi, şuning uçun ularni keyinroq qayta tiklaşning imkoni yöq. Serverning asosiy kaliti bu holatda faqat serverning haqiqiyligini tasdiqlaş, ya'ni imzo qöyiş uçun işlatiladi, trafikni şifrlaş uçun emas. Kalit öğirlansa, buzğunçi kelajakdagi ulanişlarda özini sizning saytingiz qilib körsatişga urinişi mumkin, ammo ötmişdagi suhbatlar yopiqligiça qoladi.
Bu qanday işlaydi: ECDHE va DHE
PFS'ni ta'minlovçi mexanizm Diffie-Hellman kalit almaşinuvining "ephemeral", ya'ni vaqtinçalik varianti hisoblanadi. Şifr töplamlari nomida buni ECDHE (elliptik egri çiziqlar asosida) yoki DHE (klassik variant) qismi orqali köriş mumkin. Har bir ulanişda brauzer ham, server ham özining bir martalik kalit juftligini yaratadi, oçiq qismlarini almaşadi va ulardan umumiy maxfiy sonni hisoblab çiqadi. Bu son tarmoq orqali heç qaçon uzatilmaydi, şuning uçun trafikni tinglagan odam uni bilib ololmaydi.
Amalda bugungi kunda deyarli hamma joyda ECDHE işlatiladi, çunki u tezroq va qisqa kalitlar bilan yuqori darajadagi xavfsizlik beradi. Köp uçraydigan egri çiziqlar X25519 va P-256 hisoblanadi. Klassik DHE ham PFS beradi, lekin u sekinroq va notöğri tanlangan kiçik parametrlar bilan zaif bölişi mumkin, şu sababli zamonaviy sozlamalarda unga kamdan-kam murojaat qilinadi.
TLS 1.3 va TLS 1.2 farqi
TLS 1.3 protokolida eski RSA kalit almaşinuvi umuman olib taşlangan, ya'ni sertifikat bilan oddiy ulanişda kalit kelişuvi har doim vaqtinçalik Diffie-Hellman orqali bajariladi. Şuning uçun sayt TLS 1.3 bilan işlasa, PFS amalda avtomatik ravişda böladi. TLS 1.2 da esa vaziyat sozlamaga boğliq: u yerda ECDHE bilan boşlanuvçi şifrlar ham, AES256-SHA kabi PFS'siz şifrlar ham mavjud. Server röyxatida PFS'siz şifrlar qolgan bölsa, eski mijozlar aynan şular bilan ulanişi mumkin.
Yana bir nozik joy seansni qayta tiklaş mexanizmlaridir. Session ticket'lar ulanişni tezlaştiradi, lekin ularni şifrlovçi kalit uzoq vaqt almaştirilmasa, u PFS'ning ma'nosini qisman yöqqa çiqaradi: şu kalitni qölga kiritgan odam ticket'lar orqali seanslarni oçişi mumkin böladi. Şu sababli köp ma'murlar TLS 1.2 uçun ticket'larni öçirib qöyadi yoki ularning kalitini muntazam almaştirib turadi.
Misol: Toşkentdagi klinika sayti
Faraz qilaylik, Toşkentdagi xususiy klinika misol.uz manzilida onlayn qabulga yoziliş formasini işlatadi. Bemorlar u yerga ismi, telefon raqami va qisqaça şikoyatini yozadi. Bunday ma'lumot nozik hisoblanadi va uning yillar ötib ham oçilib qolmasligi muhim. Agar klinika sayti eski server sozlamasi bilan TLS 1.2 da RSA kalit almaşinuvini qöllab-quvvatlasa, nazariy jihatdan trafikni yozib olgan odam kelajakda kalit sizib çiqqan kuni barça eski formalarni öqiy oladi.
Sozlama töğrilanganidan keyin, ya'ni faqat ECDHE şifrlar qoldirilib TLS 1.3 yoqilgandan keyin, har bir bemorning ulanişi öz bir martalik kaliti bilan himoyalanadi. Bu klinika uçun qöşimça xarajat talab qilmaydi va sayt tezligiga sezilarli ta'sir körsatmaydi, çunki ECDHE hisoblaşlari zamonaviy protsessorlar uçun yengil.
Öz serveringizni qanday tekşirasiz
Eng oddiy usul OpenSSL bilan TLS 1.2 ulanişini majburan oçib, qaysi şifr va vaqtinçalik kalit tanlanganini körişdir:
openssl s_client -connect example.uz:443 -servername example.uz -tls1_2 </dev/null 2>/dev/null | grep -E "Protocol|Cipher|Temp Key"
Natijada quyidagiga öxşaş qatorlar çiqsa, PFS işlayapti. "Server Temp Key" qatori vaqtinçalik kalit turini, şifr nomidagi ECDHE esa kalit almaşinuvi usulini körsatadi:
Server Temp Key: X25519, 253 bits
Protocol : TLSv1.2
Cipher : ECDHE-RSA-AES128-GCM-SHA256
Server qöllab-quvvatlaydigan barça şifrlar röyxatini köriş uçun nmap skriptidan foydalaniş mumkin. Röyxatda ECDHE yoki DHE bilan boşlanmaydigan TLS 1.2 şifrlari bölsa, ular PFS bermaydi va ularni olib taşlaş kerak:
nmap --script ssl-enum-ciphers -p 443 example.uz
Nginx'da PFS sozlamasi
Agar saytingiz VPS'da Nginx bilan işlasa, quyidagi sozlama yaxşi boşlanğiç nuqta böladi. Unda faqat TLS 1.2 va 1.3 yoqilgan, TLS 1.2 uçun esa faqat ECDHE şifrlari qoldirilgan. TLS 1.3 şifrlari alohida sozlanmaydi, ular sukut böyiça xavfsiz. Session ticket'lar öçirilgan, şuning uçun ticket kaliti muammosi ham yöqoladi:
server {
listen 443 ssl;
http2 on;
server_name example.uz;
ssl_certificate /etc/letsencrypt/live/example.uz/fullchain.pem;
ssl_certificate_key /etc/letsencrypt/live/example.uz/privkey.pem;
ssl_protocols TLSv1.2 TLSv1.3;
ssl_ciphers ECDHE-ECDSA-AES128-GCM-SHA256:ECDHE-RSA-AES128-GCM-SHA256:ECDHE-ECDSA-AES256-GCM-SHA384:ECDHE-RSA-AES256-GCM-SHA384:ECDHE-ECDSA-CHACHA20-POLY1305:ECDHE-RSA-CHACHA20-POLY1305;
ssl_prefer_server_ciphers off;
ssl_session_tickets off;
}
Özgartirişdan söng nginx -t bilan sintaksisni tekşiring va systemctl reload nginx bilan qayta yuklang. Juda eski qurilmalar, masalan ön yillik Android telefonlar, bunday sozlama bilan ulana olmasligi mumkin, lekin bugungi kunda ularning uluşi juda kiçik. Aniq röyxatni tanlaşda Mozilla'ning SSL Configuration Generator vositasidagi "Intermediate" profilini asos qilib oliş qulay.
Shared hostingda kim javob beradi
Oddiy hostingda TLS sozlamalari veb-serverni boşqaradigan provayder tomonidan belgilanadi va mijoz ularni özi özgartirmaydi. sayt.uz hostingida Let's Encrypt sertifikati bepul va avtomatik yangilanadi, sizning vazifangiz esa sertifikat faol ekanini kabinetda nazorat qiliş va yuqoridagi OpenSSL buyruği bilan natijani tekşirib körişdir. Agar tekşiruvda PFS'siz şifr körsangiz yoki savolingiz bölsa, sayt.uz kabinetidan texnik yordamga murojaat qilib aniqlaştirişingiz mumkin. VPS'da esa butun sozlama sizning qölingizda, şuning uçun yuqoridagi konfiguratsiyani özingiz qöllaşingiz kerak böladi.