HTTPS ulanishi o'rnatilganda brauzer va server avval bir-biri bilan kalit kelishib oladi, keyin barcha ma'lumot shu kalit bilan shifrlanadi. Perfect Forward Secrecy (qisqacha PFS, ba'zan "oldinga qaratilgan maxfiylik" deb ham tarjima qilinadi) shu kelishuv qanday bajarilishiga oid xususiyatdir. Agar u yoqilgan bo'lsa, har bir seans uchun vaqtinchalik kalit yaratiladi va seans tugagach u yo'q qilinadi. Natijada kelajakda serverning asosiy maxfiy kaliti o'g'irlansa ham, oldin yozib olingan trafikni ochib bo'lmaydi.
Muammo: bugun yozib olingan trafik ertaga ochilishi mumkin
Tasavvur qiling, kimdir tarmoqda sizning saytingizga boradigan shifrlangan trafikni oylar davomida shunchaki yozib boryapti. Hozircha u hech narsani o'qiy olmaydi, chunki ma'lumot shifrlangan. Lekin bir kun serverdagi maxfiy kalit fayli sizib chiqsa, masalan eski zaxira nusxa begona qo'lga tushsa yoki server buzilsa, nima bo'ladi? Eski RSA kalit almashinuvi ishlatilgan bo'lsa, seans kaliti aynan shu maxfiy kalit bilan shifrlangan holda uzatilgan bo'ladi va yozib olingan barcha eski seanslarni birma-bir ochish mumkin bo'ladi.
PFS aynan shu ssenariyni yopadi. Vaqtinchalik kalitlar diskka yozilmaydi va seansdan keyin saqlanmaydi, shuning uchun ularni keyinroq qayta tiklashning imkoni yo'q. Serverning asosiy kaliti bu holatda faqat serverning haqiqiyligini tasdiqlash, ya'ni imzo qo'yish uchun ishlatiladi, trafikni shifrlash uchun emas. Kalit o'g'irlansa, buzg'unchi kelajakdagi ulanishlarda o'zini sizning saytingiz qilib ko'rsatishga urinishi mumkin, ammo o'tmishdagi suhbatlar yopiqligicha qoladi.
Bu qanday ishlaydi: ECDHE va DHE
PFS'ni ta'minlovchi mexanizm Diffie-Hellman kalit almashinuvining "ephemeral", ya'ni vaqtinchalik varianti hisoblanadi. Shifr to'plamlari nomida buni ECDHE (elliptik egri chiziqlar asosida) yoki DHE (klassik variant) qismi orqali ko'rish mumkin. Har bir ulanishda brauzer ham, server ham o'zining bir martalik kalit juftligini yaratadi, ochiq qismlarini almashadi va ulardan umumiy maxfiy sonni hisoblab chiqadi. Bu son tarmoq orqali hech qachon uzatilmaydi, shuning uchun trafikni tinglagan odam uni bilib ololmaydi.
Amalda bugungi kunda deyarli hamma joyda ECDHE ishlatiladi, chunki u tezroq va qisqa kalitlar bilan yuqori darajadagi xavfsizlik beradi. Ko'p uchraydigan egri chiziqlar X25519 va P-256 hisoblanadi. Klassik DHE ham PFS beradi, lekin u sekinroq va noto'g'ri tanlangan kichik parametrlar bilan zaif bo'lishi mumkin, shu sababli zamonaviy sozlamalarda unga kamdan-kam murojaat qilinadi.
TLS 1.3 va TLS 1.2 farqi
TLS 1.3 protokolida eski RSA kalit almashinuvi umuman olib tashlangan, ya'ni sertifikat bilan oddiy ulanishda kalit kelishuvi har doim vaqtinchalik Diffie-Hellman orqali bajariladi. Shuning uchun sayt TLS 1.3 bilan ishlasa, PFS amalda avtomatik ravishda bo'ladi. TLS 1.2 da esa vaziyat sozlamaga bog'liq: u yerda ECDHE bilan boshlanuvchi shifrlar ham, AES256-SHA kabi PFS'siz shifrlar ham mavjud. Server ro'yxatida PFS'siz shifrlar qolgan bo'lsa, eski mijozlar aynan shular bilan ulanishi mumkin.
Yana bir nozik joy seansni qayta tiklash mexanizmlaridir. Session ticket'lar ulanishni tezlashtiradi, lekin ularni shifrlovchi kalit uzoq vaqt almashtirilmasa, u PFS'ning ma'nosini qisman yo'qqa chiqaradi: shu kalitni qo'lga kiritgan odam ticket'lar orqali seanslarni ochishi mumkin bo'ladi. Shu sababli ko'p ma'murlar TLS 1.2 uchun ticket'larni o'chirib qo'yadi yoki ularning kalitini muntazam almashtirib turadi.
Misol: Toshkentdagi klinika sayti
Faraz qilaylik, Toshkentdagi xususiy klinika misol.uz manzilida onlayn qabulga yozilish formasini ishlatadi. Bemorlar u yerga ismi, telefon raqami va qisqacha shikoyatini yozadi. Bunday ma'lumot nozik hisoblanadi va uning yillar o'tib ham ochilib qolmasligi muhim. Agar klinika sayti eski server sozlamasi bilan TLS 1.2 da RSA kalit almashinuvini qo'llab-quvvatlasa, nazariy jihatdan trafikni yozib olgan odam kelajakda kalit sizib chiqqan kuni barcha eski formalarni o'qiy oladi.
Sozlama to'g'rilanganidan keyin, ya'ni faqat ECDHE shifrlar qoldirilib TLS 1.3 yoqilgandan keyin, har bir bemorning ulanishi o'z bir martalik kaliti bilan himoyalanadi. Bu klinika uchun qo'shimcha xarajat talab qilmaydi va sayt tezligiga sezilarli ta'sir ko'rsatmaydi, chunki ECDHE hisoblashlari zamonaviy protsessorlar uchun yengil.
O'z serveringizni qanday tekshirasiz
Eng oddiy usul OpenSSL bilan TLS 1.2 ulanishini majburan ochib, qaysi shifr va vaqtinchalik kalit tanlanganini ko'rishdir:
openssl s_client -connect example.uz:443 -servername example.uz -tls1_2 </dev/null 2>/dev/null | grep -E "Protocol|Cipher|Temp Key"
Natijada quyidagiga o'xshash qatorlar chiqsa, PFS ishlayapti. "Server Temp Key" qatori vaqtinchalik kalit turini, shifr nomidagi ECDHE esa kalit almashinuvi usulini ko'rsatadi:
Server Temp Key: X25519, 253 bits
Protocol : TLSv1.2
Cipher : ECDHE-RSA-AES128-GCM-SHA256
Server qo'llab-quvvatlaydigan barcha shifrlar ro'yxatini ko'rish uchun nmap skriptidan foydalanish mumkin. Ro'yxatda ECDHE yoki DHE bilan boshlanmaydigan TLS 1.2 shifrlari bo'lsa, ular PFS bermaydi va ularni olib tashlash kerak:
nmap --script ssl-enum-ciphers -p 443 example.uz
Nginx'da PFS sozlamasi
Agar saytingiz VPS'da Nginx bilan ishlasa, quyidagi sozlama yaxshi boshlang'ich nuqta bo'ladi. Unda faqat TLS 1.2 va 1.3 yoqilgan, TLS 1.2 uchun esa faqat ECDHE shifrlari qoldirilgan. TLS 1.3 shifrlari alohida sozlanmaydi, ular sukut bo'yicha xavfsiz. Session ticket'lar o'chirilgan, shuning uchun ticket kaliti muammosi ham yo'qoladi:
server {
listen 443 ssl;
http2 on;
server_name example.uz;
ssl_certificate /etc/letsencrypt/live/example.uz/fullchain.pem;
ssl_certificate_key /etc/letsencrypt/live/example.uz/privkey.pem;
ssl_protocols TLSv1.2 TLSv1.3;
ssl_ciphers ECDHE-ECDSA-AES128-GCM-SHA256:ECDHE-RSA-AES128-GCM-SHA256:ECDHE-ECDSA-AES256-GCM-SHA384:ECDHE-RSA-AES256-GCM-SHA384:ECDHE-ECDSA-CHACHA20-POLY1305:ECDHE-RSA-CHACHA20-POLY1305;
ssl_prefer_server_ciphers off;
ssl_session_tickets off;
}
O'zgartirishdan so'ng nginx -t bilan sintaksisni tekshiring va systemctl reload nginx bilan qayta yuklang. Juda eski qurilmalar, masalan o'n yillik Android telefonlar, bunday sozlama bilan ulana olmasligi mumkin, lekin bugungi kunda ularning ulushi juda kichik. Aniq ro'yxatni tanlashda Mozilla'ning SSL Configuration Generator vositasidagi "Intermediate" profilini asos qilib olish qulay.
Shared hostingda kim javob beradi
Oddiy hostingda TLS sozlamalari veb-serverni boshqaradigan provayder tomonidan belgilanadi va mijoz ularni o'zi o'zgartirmaydi. sayt.uz hostingida Let's Encrypt sertifikati bepul va avtomatik yangilanadi, sizning vazifangiz esa sertifikat faol ekanini kabinetda nazorat qilish va yuqoridagi OpenSSL buyrug'i bilan natijani tekshirib ko'rishdir. Agar tekshiruvda PFS'siz shifr ko'rsangiz yoki savolingiz bo'lsa, sayt.uz kabinetidan texnik yordamga murojaat qilib aniqlashtirishingiz mumkin. VPS'da esa butun sozlama sizning qo'lingizda, shuning uchun yuqoridagi konfiguratsiyani o'zingiz qo'llashingiz kerak bo'ladi.