Wildcard sertifikat bitta domen ostidagi barça birinçi darajali subdomenlarni qamrab oladi. Masalan, *.example.uz sertifikati shop.example.uz, api.example.uz va blog.example.uz uçun bir vaqtda işlaydi. Bu köp subdomenli loyihalar, mijozlarga alohida subdomen beradigan SaaS xizmatlar yoki tez-tez yangi subdomen oçiladigan tizimlar uçun juda qulay. Let's Encrypt wildcard sertifikatni bepul beradi, lekin bitta şart bilan: domen egaligi faqat DNS-01 usuli orqali tasdiqlanadi.
Nima uçun aynan DNS-01
Oddiy sertifikat olişda köpinça HTTP-01 usuli işlatiladi: sertifikat markazi saytdagi maxsus faylni oçib köradi. Wildcard holatida bu mantiqan işlamaydi, çunki *.example.uz ostida çeksiz köp nom bölişi mumkin va ularning hammasi bitta serverga qaraşi şart emas. Şuning uçun sertifikat markazi domenning DNS zonasini boşqariş huquqingizni tekşiradi. Siz _acme-challenge.example.uz nomiga markaz bergan qiymat bilan TXT yozuv qöşasiz, markaz uni DNS orqali öqiydi va sertifikat çiqaradi.
Bir muhim nozik jihat bor: wildcard faqat bir daraja çuqurlikni qamraydi va asosiy domenning özini qamramaydi. *.example.uz sertifikati example.uz uçun ham, a.b.example.uz uçun ham yaroqsiz. Şuning uçun sörovda odatda ikkala nom birga körsatiladi: example.uz va *.example.uz. Bunda ikkala nom uçun ham bir xil _acme-challenge.example.uz nomida ikkita alohida TXT qiymat paydo böladi va ikkalasi ham bir vaqtda turişi kerak.
Qölda oliş: tuşuniş uçun yaxşi, doimiy iş uçun emas
sudo certbot certonly --manual --preferred-challenges dns \
-d example.uz -d '*.example.uz'
# Certbot har bir nom uchun TXT qiymat ko'rsatadi.
# Qo'shgandan keyin, "Enter" bosishdan oldin tekshiring:
dig TXT _acme-challenge.example.uz +short @8.8.8.8
Bu usulda Certbot ikkita qiymat beradi va ularni DNS zonaga qöşib, yozuvlar tarqalgunça kutiş kerak. TXT yozuvning TTL qiymati kiçik bölsa, tekşiruv tezroq ötadi. Asosiy muammo şundaki, --manual bilan olingan sertifikat avtomatik yangilanmaydi, çunki Certbot TXT yozuvni özi qöşa olmaydi. 90 kun ötgaç sertifikat muddati tugaydi va sayt xato körsata boşlaydi. Şu sababli doimiy foydalaniş uçun avtomatlaştiriş kerak.
Avtomatlaştirişning uç yöli
1. DNS provayderining API'si orqali
Agar domeningiz DNS'i API taqdim etadigan xizmatda bölsa, ACME mijozi TXT yozuvni özi qöşib, tekşiruvdan keyin öçirib qöyadi. acme.sh vositasi yuzdan ortiq DNS xizmatlari bilan işlaydi, Certbot uçun esa alohida plaginlar mavjud. Masalan, Cloudflare işlatilsa, API tokenni özgaruvçiga yozib, bitta buyruq bilan sertifikat olinadi.
export CF_Token="faqat-DNS-tahrirlash-huquqli-token"
acme.sh --issue --dns dns_cf -d example.uz -d '*.example.uz'
acme.sh --install-cert -d example.uz \
--key-file /etc/ssl/example.uz.key \
--fullchain-file /etc/ssl/example.uz.crt \
--reloadcmd "systemctl reload nginx"
API tokenga faqat kerakli zonani tahrirlaş huquqini bering. Butun akkauntga töliq kiriş beradigan kalitni serverda saqlaş xavfli, çunki server buzilsa, hujumçi barça domenlaringiz DNS'ini özgartira oladi.
2. CNAME delegatsiya
Domeningiz DNS'ini boşqaradigan xizmatda API bölmasa yoki unga töliq kirişni serverga bermoqçi bölmasangiz, CNAME delegatsiyasi yordam beradi. Siz bir marta _acme-challenge.example.uz nomini API'li boşqa zonadagi nomga CNAME qilib yönaltirasiz. Sertifikat markazi CNAME'ga ergaşadi va TXT qiymatni öşa zonadan öqiydi. Şunday qilib asosiy zona qöl tegmasdan qoladi, avtomatika esa faqat kiçik yordamçi zonani özgartiradi.
; example.uz zonasida bir martalik yozuv
_acme-challenge.example.uz. CNAME _acme-challenge.acme.misol.uz.
# acme.sh: tekshiruvni delegatsiya qilingan zonada bajarish
acme.sh --issue --dns dns_cf -d example.uz -d '*.example.uz' \
--challenge-alias acme.misol.uz
Bu usul bilan maşhur acme-dns loyihasi ham işlaydi: u faqat ACME TXT yozuvlari uçun möljallangan kiçik DNS server bölib, xavfsizlik nuqtai nazaridan qulay yeçim hisoblanadi.
3. Domen DNS'ini öz serveringizda yuritiş
Katta loyihalarda ba'zan domen uçun öz DNS serveri (masalan, BIND yoki PowerDNS) kötariladi va ACME mijozi RFC 2136 dinamik yangilaniş protokoli orqali TXT yozuvni qöşadi. Bu töliq nazorat beradi, lekin DNS serverni qöllab-quvvatlaş va zaxiralaş mas'uliyati ham sizga ötadi. Kiçik va örta loyihalar uçun birinçi ikki yöl odatda yetarli.
Misol: mijozlarga subdomen beradigan onlayn menyu xizmati
Toşkentdagi startap kafelar uçun onlayn menyu xizmatini işga tuşirdi: har bir kafe kafe-nomi.misol.uz körinişidagi alohida manzil oladi. Dastlab har yangi kafe uçun alohida sertifikat olişardi va oyiga önlab sertifikatni kuzatiş qiyinlaşdi. Jamoa bitta *.misol.uz sertifikatiga ötdi, _acme-challenge nomini CNAME orqali API'li yordamçi zonaga yönaltirdi va acme.sh'ni cron orqali işlatdi. Endi yangi kafe qöşilganda sertifikat haqida öylaş şart emas, yangilaniş esa har 60 kunda özi bajariladi.
Agar domen sayt.uz orqali röyxatdan ötgan bölsa, CNAME yoki TXT yozuvlarni kabinetdagi DNS bölimida qöşiş mumkin. DNS boşqaruvini API orqali avtomatlaştiriş imkoniyati böyiça sayt.uz kabinetidan yoki texnik yordam orqali aniqlik kiritiş tavsiya etiladi.
Köp uçraydigan xatolar
- Eski TXT yozuvlar qolib ketgan. Qölda urinişlardan keyin zonada keraksiz qiymatlar töplanadi. Ular odatda xalaqit bermaydi, lekin çalkaşlik uçun tozalab turing.
- DNS tarqalişini kutmaslik. Yozuv qöşilgaç darhol tekşiruv boşlansa, markaz yangi qiymatni hali körmasligi mumkin. acme.sh'da
--dnssleepparametri kutiş vaqtini belgilaydi. - CAA yozuvi tösqinlik qiladi. Agar domenda CAA yozuvi bölsa va unda Let's Encrypt ruxsat etilmagan bölsa, sertifikat berilmaydi.
- Asosiy domenni unutiş. Faqat
*.example.uzsöralsa,example.uzoçilganda brauzer xato beradi.
Sertifikat olingandan keyin uning qaysi nomlarni qamraşini tekşirib qöyiş foydali. Quyidagi buyruq sertifikatdagi SAN röyxatini körsatadi va unda ham asosiy domen, ham wildcard nom bölişi kerak.
openssl x509 -in /etc/ssl/example.uz.crt -noout -ext subjectAltName