TXT record domen tizimidagi eng moslaşuvçan yozuv turlaridan biri hisoblanadi. Boşqa recordlar aniq texnik vazifaga ega bölsa — masalan A record IP manzilga, MX record poçta serveriga işora qiladi — TXT record esa ixtiyoriy matn ma'lumotini saqlaşga möljallangan. Aynan şuning uçun bu record turi yillar davomida turli muhim vazifalarda işlatilib kelmoqda, ayniqsa poçta xavfsizligi va domen egaligini tasdiqlaş sohalarida.
Texnik nuqtai nazardan TXT record DNS zonasida joylaşgan oddiy matn satridan iborat bölib, uning uzunligi 255 belgidan oşmasligi kerak. Agar matn undan uzunroq bölsa, uni bir neçta qismga bölib yoziş mumkin va DNS server javob qaytarayotganda ularni ketma-ket öqib çiqadi. Bu tartibni tuşuniş ayniqsa DKIM kalitlari yoki uzun verifikatsiya tokenlarini joylaştirayotganda muhim bölib çiqadi.
SPF orqali poçta xavfsizligini ta'minlaş
SPF (Sender Policy Framework) — bu sizning domeningizdan kimning poçta yuborişi mumkinligini belgilaydigan mexanizm. Agar SPF record töğri sozlanmagan bölsa, qabul qiluvçi poçta serveri sizning xabarlaringizni spam papkasiga jönatişi yoki butunlay rad etişi mumkin. SPF recordni TXT körinişida e'lon qilasiz va u "v=spf1" deb boşlanadi.
Tipik SPF record şu kabi körinişga ega böladi: "v=spf1 include:_spf.google.com include:mail.sayt.uz ~all". Bu yerda "include" direktivasi orqali taşqi poçta servislaridan foydalaniş mumkinligini körsatasiz, "~all" esa boşqa heç qanday manbadan yuborilgan xabarlar şubhali deb belgilanişi kerakligini bildiradi. SPF rekordni faqat bitta nusxada saqlaş kerak — agar ikkita SPF record bölib qolsa, butun mexanizm işdan çiqadi.
DKIM imzosi va xabarlarning yaxlitligi
DKIM (DomainKeys Identified Mail) yuborilgan xabarlar haqiqatan ham sizning serveringizdan kelganini va yölda özgartirilmaganini kafolatlaydi. Bu mexanizm kriptografik kalitlardan foydalanadi: maxfiy kalit sizning poçta serveringizda saqlanadi va yuborilayotgan xabarlarga imzo qöyadi, oçiq kalit esa TXT record sifatida domeningizda joylaştiriladi.
DKIM yozuvi odatda "selector._domainkey" hostida joylaştiriladi va undagi qiymat "v=DKIM1; k=rsa; p=..." formatida böladi. Selector — bu poçta servisi tomonidan tanlanadigan nom, masalan "google" yoki "k1". Bir domenda bir neçta DKIM kalitlari bölişi mumkin, agar siz turli xizmatlardan foydalanayotgan bölsangiz.
DMARC siyosati va hisobot
DMARC (Domain-based Message Authentication, Reporting and Conformance) yuqoridagi ikki mexanizm ustiga qurilgan qatlam bölib, qabul qiluvçi serverlarga sizning xabarlaringiz autentifikatsiyadan ötmasa nima qilişi kerakligini aytadi. DMARC recordni "_dmarc" subdomenida TXT körinişida e'lon qilasiz.
Boşlanğiç DMARC siyosati şu kabi bölişi mumkin: "v=DMARC1; p=none; rua=mailto:reports@sayt.uz". Bu yerda "p=none" qabul qiluvçidan heç qanday harakatga undamaydi, faqat hisobot yuborişni söraydi. Tizim işlayotganiga işonç hosil qilganingizdan keyin "p=quarantine" va keyin "p=reject" ga ötasiz, bu esa soxta xabarlarni butunlay bloklaydi.
Domen egaligini tasdiqlaş uçun TXT
Taşqi xizmatlar — Google Search Console, Microsoft 365, Facebook Business Manager kabilar — sizning domenga egaligingizni isbotlaşingizni söraydi. Buning eng keng tarqalgan usuli — ular bergan maxsus tokenni TXT record sifatida joylaştirişdir. Token odatda "google-site-verification=abc123..." kabi körinişga ega böladi.
Verifikatsiya tokenlari odatda 10-30 daqiqa içida tarqaladi, lekin ba'zan to 24 soatgaça kutişga töğri kelişi mumkin. Tokenni qöşganingizdan keyin uni öçirib taşlamang — köp xizmatlar vaqti-vaqti bilan domen egaligini qayta tekşirib turadi va token yöqolib qolsa kiriş huquqini bekor qiladi.
Sayt.uz amaliyot
Sayt.uz mijozlari orasida ötkazilgan kuzatuvga köra, faol domenlarning 78 foizida kamida bitta TXT record sozlangan bölib, ularning aksariyati poçta xavfsizligi yoki Google verifikatsiyasi bilan boğliq. Töliq SPF+DKIM+DMARC töplamiga ega bölgan domenlar esa 34 foizni taşkil etadi va aynan şu mijozlarda spam papkasiga tuşiş darajasi sezilarli darajada past — örtaça 2 foizdan oşmaydi.
Mijozlarimizga bepul ravişda DNS boşqaruv paneli orqali TXT recordlarni qöşiş imkoniyatini taqdim etamiz, qöşimça tölov olinmaydi. .uz domeni yillik 119 000 söm bölib, unga boğliq DNS sozlamalari bepul keladi. Agar mijozga töliq poçta sozlaş xizmati kerak bölsa, mutaxassislarimiz 250 000 sömdan boşlab SPF, DKIM va DMARC ni töğri sozlab beradilar va keyingi monitoringni ham olib boradilar.