DNS o'g'irlash shunday hujumki, unda saytingiz fayllariga umuman tegilmaydi. Server joyida, kod o'zgarmagan, ma'lumotlar bazasi butun, lekin foydalanuvchilar brauzerga domeningizni yozganda boshqa joyga borib qolishadi. Hujumchi DNS javobini o'z foydasiga o'zgartiradi va natijada trafik, pochta va hatto SSL sertifikat olish imkoniyati ham uning qo'liga o'tadi. Bu hujum xavfli, chunki ko'pincha uni sayt egasi eng oxirida sezadi.
DNS qaysi nuqtalarda o'g'irlanishi mumkin
DNS zanjiri bir nechta bo'g'indan iborat va hujumchi ulardan istalganiga kirishga harakat qilishi mumkin. Eng ko'p uchraydigan holat domen boshqariladigan akkauntga kirib olish. Parol sizib chiqqan yoki fishing orqali o'g'irlangan bo'lsa, hujumchi NS serverlarni o'zinikiga almashtiradi yoki mavjud zonadagi A va MX yozuvlarini o'zgartiradi. Bunday o'zgarish butun internet uchun ta'sir qiladi.
Ikkinchi nuqta DNS hosting tomoni. Agar zonangiz alohida xizmatda saqlansa va uning akkaunti ham himoyasiz bo'lsa, natija xuddi shunday bo'ladi. Uchinchi nuqta foydalanuvchi tomonidagi o'g'irlash: ofis yoki uy routerining parolini bilib olgan hujumchi undagi DNS server manzilini o'zgartiradi va shu tarmoqdagi barcha qurilmalar uning rezolveridan javob ola boshlaydi. To'rtinchi variant kompyuterdagi zararli dastur bo'lib, u hosts faylini yoki tizim DNS sozlamasini o'zgartiradi. Oxirgi ikki holat faqat ma'lum foydalanuvchilarga ta'sir qiladi, lekin ularni aniqlash ham qiyinroq.
Qaysi belgilar ogohlantirishi kerak
DNS o'g'irlanishi kamdan-kam hollarda ochiq ko'rinadi, shuning uchun kichik belgilarga e'tibor berish muhim. Quyidagi holatlardan birortasi kuzatilsa, darhol tekshiruv boshlang:
- Domen bo'yicha NS serverlar ro'yxati siz o'zgartirmagan holda boshqacha bo'lib qolgan.
- Mijozlar saytda sertifikat xatosi chiqayotgani yoki dizayn o'zgacha ko'rinayotgani haqida yozmoqda.
- Korporativ pochtaga xatlar kelmay qolgan, lekin yuborish ishlayapti.
- Registrator yoki DNS xizmatidan siz bajarmagan kirish yoki o'zgarish haqida xabar kelgan.
- Sertifikatlar ochiq jurnalida (Certificate Transparency) domeningiz uchun siz buyurtma qilmagan sertifikat paydo bo'lgan.
Oxirgi belgi ayniqsa foydali. Ishonchli sertifikat markazlari bergan har bir sertifikat ochiq jurnallarga yoziladi va ularni crt.sh kabi qidiruv xizmatlari orqali ko'rish mumkin. Agar hujumchi DNS'ni egallab, domeningiz uchun sertifikat olgan bo'lsa, u yerda izi qoladi.
Buyruqlar bilan tezkor tekshiruv
Gumon paydo bo'lganda birinchi qadam DNS javoblarini bir nechta manbadan solishtirishdir. Quyidagi buyruqlar delegatsiyani yuqoridan, ya'ni ildiz va .uz zonasidan boshlab kuzatadi va har xil rezolverlar nima qaytarayotganini ko'rsatadi:
# Delegatsiyani ildizdan boshlab kuzatish
dig +trace example.uz
# NS yozuvlari va asosiy IP
dig NS example.uz +short
dig A example.uz +short
# Turli ommaviy rezolverlar javobini solishtirish
dig @1.1.1.1 example.uz A +short
dig @8.8.8.8 example.uz A +short
# Ofis kompyuteri qaysi DNS serverdan foydalanayotganini ko'rish (Linux)
resolvectl status
Agar ommaviy rezolverlar to'g'ri IP ni qaytarsa-yu, ofisdagi kompyuterlar boshqa manzilga borsa, muammo mahalliy tarmoqda: router yoki qurilmalarning DNS sozlamasi o'zgartirilgan. Agar barcha rezolverlar begona IP ko'rsatsa, o'zgarish zona yoki domen akkauntida bo'lgan va bu jiddiyroq vaziyat.
Misol: maktab saytida nima bo'ldi
Toshkent viloyatidagi bir xususiy maktab sayti bir kuni ertalab ota-onalar uchun "baholarni ko'rish" degan soxta login sahifasini ko'rsata boshladi. Maktab IT xodimi avval hostingdagi fayllarni tekshirdi, lekin hech qanday o'zgarish topmadi. dig NS buyrug'i esa domen umuman boshqa NS serverlarga yo'naltirilganini ko'rsatdi. Ma'lum bo'lishicha, domen akkaunti bir necha yil oldin ishdan ketgan xodimning shaxsiy pochtasiga bog'langan edi va o'sha pochta buzib kirilgan.
Vaziyatni tiklash uchun maktab avval registrator qo'llab-quvvatlash xizmati bilan bog'lanib, akkauntni qayta tikladi, NS serverlarni asl holiga qaytardi va akkauntni maktabning rasmiy pochtasiga o'tkazdi. Shundan so'ng ota-onalarga soxta sahifaga kiritilgan parollarni almashtirish haqida xabar yuborildi. Bu voqea DNS hujumi ko'pincha texnik zaiflikdan emas, unutilgan akkaunt va eskirgan kontakt ma'lumotlaridan boshlanishini yaxshi ko'rsatadi.
Himoya choralari
Domen akkauntini mustahkamlash
Domen va DNS boshqariladigan akkaunt uchun uzun, takrorlanmaydigan parol va ikki bosqichli tasdiqlashni yoqing. Akkaunt shaxsiy emas, tashkilotning doimiy pochta qutisiga bog'langan bo'lsin va unga kirish huquqi faqat kerakli odamlarda qolsin. sayt.uz kabinetida ham kontakt ma'lumotlari va kirish sozlamalarini vaqti-vaqti bilan ko'rib chiqish foydali.
NS va asosiy yozuvlarni kuzatish
Oddiy skript yordamida NS va A yozuvlarini har soatda tekshirib, o'zgarish bo'lsa ogohlantirish olish mumkin. Masalan, Linux serverda quyidagi skriptni cron orqali ishga tushirish yetarli:
#!/bin/sh
# /usr/local/bin/ns-watch.sh
EXPECTED="ns1.example.uz. ns2.example.uz."
CURRENT=$(dig NS example.uz +short | sort | tr '\n' ' ' | sed 's/ $//')
if [ "$CURRENT" != "$EXPECTED" ]; then
echo "NS o'zgardi: $CURRENT" | mail -s "DNS ogohlantirish" admin@example.uz
fi
# crontab -e
0 * * * * /usr/local/bin/ns-watch.sh
CAA yozuvi bilan sertifikatlarni cheklash
CAA yozuvi domeningiz uchun qaysi sertifikat markazlari sertifikat bera olishini belgilaydi. U DNS boshqaruvi to'liq egallangan holatda yordam bermaydi, lekin boshqa markazlardan noqonuniy sertifikat olishni qiyinlashtiradi:
example.uz. 3600 IN CAA 0 issue "letsencrypt.org"
example.uz. 3600 IN CAA 0 iodef "mailto:admin@example.uz"
DNSSEC va router xavfsizligi
DNSSEC DNS javoblarini kriptografik imzo bilan himoyalaydi va oraliq tarmoqda soxta javob berishni qiyinlashtiradi. Uni yoqish zona va registrator tomonidan qo'llab-quvvatlanishiga bog'liq, shuning uchun imkoniyatni oldindan aniqlab oling. Ofis tarafida esa routerning standart parolini almashtirish, masofadan boshqaruvni o'chirish va dasturiy ta'minotni yangilab turish foydalanuvchi tomonidagi o'g'irlashning eng oddiy va samarali oldini olish usulidir.