Let's Encrypt millionlab saytga bepul sertifikat beradi va tizimni suiiste'mol qilish yoki xato yozilgan skriptlardan himoya qilish uchun so'rovlar sonini cheklaydi. Odatdagi foydalanishda bu limitlarga deyarli duch kelinmaydi, chunki sertifikat 90 kunda bir marta yangilanadi. Muammo asosan sozlash paytida, ko'p marta qayta urinishda yoki noto'g'ri yozilgan avtomatlashtirishda paydo bo'ladi. Shunda ACME mijozi "too many certificates" yoki "rateLimited" so'zlari bor xato qaytaradi va ma'lum muddat davomida yangi sertifikat chiqarilmaydi.
Limitlarning aniq qiymatlari vaqti-vaqti bilan o'zgarib turadi, shuning uchun quyida asosiy mantiqni tushuntiramiz, aniq raqamlarni esa har doim Let's Encrypt'ning rasmiy "Rate Limits" hujjatidan tekshirib oling.
Eng ko'p uchraydigan xato: bir xil sertifikatlar limiti
Amaliyotda eng ko'p uchraydigan holat — aynan bir xil domen nomlari to'plami uchun qisqa vaqt ichida ko'p sertifikat chiqarish. Hozirgi qoidaga ko'ra, bir xil nomlar to'plami uchun yetti kun ichida beshtadan ortiq sertifikat chiqarib bo'lmaydi. Xato matni odatda quyidagicha ko'rinadi va qachon qayta urinish mumkinligini ham ko'rsatadi:
Error creating new order :: too many certificates (5) already issued
for this exact set of identifiers in the last 168h0m0s,
retry after 2026-11-08 14:20:00 UTC
"Bir xil to'plam" degani — sertifikatdagi barcha nomlar aynan mos kelishi. Masalan, misol.uz va www.misol.uz uchun beshta sertifikat chiqqan bo'lsa, faqat misol.uz uchun alohida sertifikat hali chiqishi mumkin, chunki u boshqa to'plam hisoblanadi. Bu vaqtinchalik chiqish yo'li bo'lishi mumkin, lekin asosiy sababni bartaraf etmasangiz, bir haftadan keyin yana shu holatga tushasiz.
Docker konteyner misoli: limit qanday tez tugaydi
Real misol: Toshkentdagi xususiy maktab o'z saytini maktab.misol.uz manzilida Docker'da ishlatadi. Dasturchi konteyner ishga tushganda sertifikat olish skriptini yozgan, lekin /etc/letsencrypt papkasini doimiy hajmga (volume) ulamagan. Natijada har safar konteyner qayta ishga tushganda oldingi sertifikat yo'qoladi va yangisi so'raladi. Bir kunda bir nechta deploy qilinsa, besh urinishdan keyin limit tugaydi va sayt bir hafta davomida sertifikatsiz qoladi.
Bu muammoning yechimi oddiy: sertifikatlar va ACME hisobi saqlanadigan papka konteynerdan tashqarida, doimiy hajmda turishi kerak. Shunda ACME mijozi mavjud sertifikatni ko'radi va muddati yaqinlashmaguncha yangisini so'ramaydi.
services:
certbot:
image: certbot/certbot
volumes:
- ./letsencrypt:/etc/letsencrypt
- ./webroot:/var/www/certbot
Domen bo'yicha haftalik limit
Ikkinchi muhim limit butun ro'yxatdan o'tgan domen bo'yicha hisoblanadi. Let's Encrypt misol.uz va uning barcha subdomenlarini (shop.misol.uz, api.misol.uz va hokazo) bitta guruh deb hisoblaydi va ular uchun yetti kun ichida chiqariladigan yangi sertifikatlar sonini cheklaydi. Hozirgi qiymat haftasiga 50 ta sertifikat. Kichik saytlar uchun bu juda katta zaxira, lekin har bir mijozga alohida subdomen va alohida sertifikat beradigan xizmatlarda bu limitga tez yetish mumkin.
Bunday loyihalarda ikki yo'l bor. Birinchisi — bitta wildcard sertifikat (*.misol.uz) olish, u DNS-01 tekshiruvini talab qiladi, lekin barcha subdomenlarni bitta sertifikat bilan yopadi. Ikkinchisi — bitta sertifikatga bir nechta nomni jamlash: bitta sertifikatga 100 tagacha nom qo'shish mumkin.
Muvaffaqiyatsiz tekshiruvlar limiti
Uchinchi turdagi xato sertifikat chiqarilmasdan oldin paydo bo'ladi. Agar domen tekshiruvi qayta-qayta muvaffaqiyatsiz tugasa (masalan, DNS boshqa serverga qaraydi yoki 80-port yopiq), Let's Encrypt shu hisob va shu nom uchun bir soat ichidagi urinishlar sonini cheklaydi. Xato matnida "too many failed authorizations recently" degan ibora bo'ladi. Uzoq vaqt davomida to'xtovsiz xato beradigan nomlar uchun esa Let's Encrypt so'rovlarni vaqtincha to'xtatib qo'yishi ham mumkin.
Bu limit aslida foydali signal: u sizga muammo sertifikatda emas, domen yoki server sozlamasida ekanini aytadi. Qayta urinishdan oldin domen qayerga qarayotganini va tekshiruv yo'li ochiqligini tekshiring:
dig +short misol.uz A
curl -I http://misol.uz/.well-known/acme-challenge/test
Sinovlarni staging serverda o'tkazing
Limitlarga tushmaslikning eng yaxshi usuli — har qanday yangi sozlamani avval Let's Encrypt'ning sinov (staging) muhitida tekshirish. Staging serverining limitlari ancha yuqori, u chiqargan sertifikatlarga esa brauzerlar ishonmaydi, shuning uchun ular faqat sinov uchun. Certbot'da buning uchun alohida parametrlar bor:
# haqiqiy sertifikat chiqarmasdan butun jarayonni sinash
certbot renew --dry-run
# yangi sozlamani staging serverda sinash
certbot certonly --staging --webroot -w /var/www/misol.uz -d misol.uz
acme.sh'da xuddi shu maqsadda --staging parametri ishlatiladi. Hammasi muvaffaqiyatli ishlagandan keyingina staging parametrini olib tashlab, haqiqiy sertifikat so'rang. Bunda staging hisobi va sertifikatlari alohida saqlanishiga e'tibor bering, aks holda keyinchalik sinov sertifikati saytga tushib qolishi mumkin.
Limit tugagan bo'lsa nima qilish kerak
Agar limitga allaqachon tushgan bo'lsangiz, uni qo'lda bekor qilishning yo'li yo'q: xato matnidagi "retry after" vaqtini kutishga to'g'ri keladi. Bu orada quyidagilarni qilish mumkin. Avvalo, ehtimol sizda allaqachon yaroqli sertifikat bordir: certbot certificates buyrug'i serverdagi barcha sertifikatlar va ularning muddatini ko'rsatadi. Ko'pincha sertifikat chiqqan, lekin veb-serverga ulanmagan bo'lib chiqadi.
certbot certificates
ls -l /etc/letsencrypt/live/
Agar yaroqli sertifikat yo'q bo'lsa va sayt shoshilinch ishlashi kerak bo'lsa, boshqa nomlar to'plami bilan sertifikat so'rash yoki ACME qo'llaydigan boshqa bepul sertifikat markaziga vaqtincha murojaat qilish mumkin. Shuningdek, domen uchun qanday sertifikatlar chiqarilganini ochiq Certificate Transparency jurnallarini qidiradigan xizmatlar orqali ko'rish mumkin — bu qaysi skript qachon sertifikat so'raganini aniqlashga yordam beradi.
Avtomatlashtirishni to'g'ri yozish
Limit muammolarining katta qismi noto'g'ri skriptlardan kelib chiqadi. Sertifikatni har kuni yoki har deployda majburan yangilaydigan, --force-renewal parametri doimiy qo'yilgan cron vazifalari ayniqsa xavfli. To'g'ri yondashuv — ACME mijoziga o'zi qaror qilishiga imkon berish: certbot renew faqat muddati 30 kundan kam qolgan sertifikatlarni yangilaydi, qolganlarini tegmasdan o'tkazib yuboradi.
Agar saytingiz oddiy hostingda bo'lsa, bu masalalar bilan shug'ullanishingiz shart emas: sayt.uz hostingida sertifikatlarni panel o'zi chiqaradi va yangilaydi. Lekin VPS'da, Docker'da yoki o'z skriptlaringiz bilan ishlasangiz, sertifikatlarni doimiy joyda saqlash, sinovni staging'da o'tkazish va majburiy yangilashdan qochish — limitlarga tushmaslikning uchta asosiy qoidasidir.