DNS ko'pchilik foydalanuvchi uchun faqat domain nomidan IP manzilni topish vositasi bo'lib tuyuladi, lekin u aslida ancha kuchli imkoniyatlarga ega. SRV (Service) yozuvi — bu DNS'ning eng kuch versiyalaridan biri bo'lib, mijozga nafaqat qaysi serverga ulanishini, balki qaysi portda va qanday ustuvorlik bilan ishlashini aytadi. Bu yozuv Microsoft Teams, Skype for Business, SIP telefoniya, XMPP chat va Minecraft kabi xilma-xil tizimlarda ishlatiladi.
SRV yozuv formati
SRV yozuvining nomi maxsus formatda yoziladi: _xizmat._protokol.domain. Masalan, _sip._tcp.sayt.uz yoki _sipfederationtls._tcp.sayt.uz. Qiymat qismida esa to'rt element bor: priority (ustuvorlik), weight (vazn), port va target (manzil server nomi). Bu format mijoz dasturiga bir nechta serverlar orasidan to'g'risini tanlash imkonini beradi.
Misol uchun, Microsoft 365 federatsiyasi uchun yozuv shunday bo'ladi: _sipfederationtls._tcp.sayt.uz IN SRV 100 1 5061 sipfed.online.lync.com. Bu yerda 100 — ustuvorlik (kichik raqam yuqori ustuvorlik), 1 — vazn (bir xil ustuvorlikdagi serverlar orasida taqsimot), 5061 — TLS bilan SIP porti, va oxirida maqsadli server nomi.
Microsoft 365 va Teams uchun
Agar siz Microsoft 365 yoki Teams xizmatini sayt.uz domain'ingiz bilan birga ishlatmoqchi bo'lsangiz, bir nechta SRV yozuvlari kerak bo'ladi. Eng muhimi — _sip._tls.sayt.uz va _sipfederationtls._tcp.sayt.uz yozuvlari. Bularsiz federatsiya va tashqi foydalanuvchilar bilan aloqa ishlamaydi. Microsoft o'z hujjatlarida aniq qiymatlarni beradi, sizning vazifangiz esa ularni DNS panelda to'g'ri kiritish.
SRV bilan birga CNAME yozuvlari ham kerak bo'ladi — masalan, sip.sayt.uz CNAME sipdir.online.lync.com. SRV va CNAME birgalikda ishlaganda Teams mijozi avtomatik ravishda to'g'ri serverni topadi va foydalanuvchi qo'lda hech narsa sozlamaydi.
SIP telefoniya uchun
Ofis IP-telefoniyada SRV yozuvi nima uchun zarur? Tasavvur qiling, sizning kompaniyangizda 50 ta IP telefon bor va ularning hammasi sip.sayt.uz manzilini biladi. Agar siz asosiy SIP serverni almashtirsangiz, har bir telefonni qo'lda qayta sozlashga to'g'ri keladi. Lekin SRV bilan ishlasangiz, faqat DNS'da bitta yozuvni o'zgartirasiz va barcha telefonlar avtomatik ravishda yangi serverga ulanadi.
Bundan tashqari, SRV yozuvida bir nechta serverlarni ko'rsatish mumkin. Masalan, ikkita _sip._udp.sayt.uz yozuvi — biri priority 10, ikkinchisi priority 20. Birinchi server ishdan chiqsa, mijoz avtomatik ravishda ikkinchisiga o'tadi. Bu juda kuchli failover mexanizmi.
XMPP va boshqa xizmatlar
XMPP (Jabber) protokoli uchun ham SRV ishlatiladi. _xmpp-client._tcp.sayt.uz va _xmpp-server._tcp.sayt.uz yozuvlari mijozga qaysi serverga ulanish kerakligini aytadi. Bu, masalan, o'z xususiy chat tizimingizni qurganda foydali bo'ladi.
Minecraft serverlarida ham SRV yordamida foydalanuvchilar portsiz domain'ga ulanishi mumkin. Oddiy holatda mc.sayt.uz:25575 deb yozish kerak, lekin _minecraft._tcp.mc.sayt.uz SRV yozuvi orqali faqat mc.sayt.uz yetarli bo'ladi.
Sayt.uz amaliyot
Mijozlarimizning 22 foizi Microsoft 365 yoki o'z SIP telefoniyasini sayt.uz domain'ida ishlatadi. Asosiy xato — SRV yozuvining nomi noto'g'ri yoziladi: ko'pchilik tagidagi pastki chiziqlarni unutadi. 2032-yil davomida 147 ta SRV sozlash so'rovi qabul qildik va o'rtacha bajarish vaqti 1 soat 20 daqiqa. Domain biz orqali ro'yxatdan o'tkazilgan bo'lsa (yiliga 145 000 so'mdan), SRV qo'shish bepul. Microsoft 365 federatsiyasini birinchi marta sozlash uchun maxsus tarif — 350 000 so'm, ichida 5 ta SRV va 4 ta CNAME yozuvlari avtomatik konfiguratsiya qilinadi.