Яна ўн йил олдин, яъни 2015 йилда Google Accelerated Mobile Pages ташаббусини катта дабдаба билан эълон қилганида, бутун веб саноати уни мобил интернетнинг нажот йўли сифатида қабул қилган эди. Ўша пайтда 3G тармоқлари ҳали кенг тарқалмаган, смартфонларнинг ҳисоблаш қуввати чекланган, янгиликлар сайтларининг мобил версиялари эса чексиз реклама скриптлари остида бўғилиб қолганди. АМП эса қаттиқ чекловлар эвазига деярли бир зумда юкланадиган саҳифаларни ваъда қилди, шунингдек Google қидирув натижаларининг юқори қисмидаги Top Stories каруселида махсус жой таклиф этди.
2017 йилдан 2019 йилгача бўлган давр АМПнинг энг баланд нуқтаси бўлди, чунки The Guardian, BBC, Washington Post ва бошқа ўнлаб йирик медиа ташкилотлар ўз контентининг параллел АМП версиясини яратишга киришдилар. Трафик кўрсаткичлари ҳақиқатдан ҳам таъсирли эди, айниқса ривожланаётган бозорларда фойдаланувчилар АМП саҳифаларини секин интернет шароитида ҳам бемалол очиши мумкин эди. Бироқ бу ўсиш ортида ноаниқ бир нарса яширинган эди, яъни нашриётчилар амалда Googleнинг хусусий инфратузилмасига боғланиб қолаётган ва ўз бренди устидан назоратни йўқотаётган эди.
АМПнинг тушиши қандай бошланди
Бурилиш нуқтаси 2021 йилда юз берди, қачонки Google Page Experience янгиланишини жорий қилиб, Top Stories каруселида кўриниш учун АМП шарт эмаслигини расман эълон қилди. Бу қарор тасодифий эмас эди, чунки бир қатор антитрест терговлар ва Европа нашриётчилари томонидан АМПнинг монополистик хусусиятларига қарши шикоятлар Googleни қайта ўйлашга мажбур қилди. Янги мезон энди ҳар қандай саҳифа учун бир хил бўлиб қолди, яъни Core Web Vitals кўрсаткичлари бўйича LCP, FID ва CLS қийматларини маълум чегаралар ичида сақлаш кифоя эди.
Техник нуқтаи назардан АМПнинг камчиликлари йиллар давомида нашриётчиларни асабийлаштириб келган эди, айниқса JavaScriptнинг жуда чекланган ишлатилиши замонавий интерактив тажрибаларни қуришга тўсқинлик қиларди. АМП cache URL муаммоси ҳам жиддий бош оғриғига айланганди, чунки фойдаланувчи google.com/amp/s/ каби манзилни кўрганида бу контент қайси нашриётга тегишлилиги ноаниқ бўлиб қолар, бренднинг тан олиниши кескин пасайар эди. Бундан ташқари, икки параллел код базасини сақлаш, яъни асосий сайт ва унинг АМП версиясини бир вақтда янгилаб бориш кичик ва ўрта таҳририятлар учун ортиқча юк эди.
Бугунги 2026 йилда ҳолат қандай
Ҳозирги пайтга келиб АМП лойиҳаси GitHub репозиториясидаги фаоллик даражаси кескин тушиб кетган, асосий комитлар сони 2022 йилдаги пикдан ўн баробардан кўпроққа камайган. Vox Media ўзининг барча брендлари бўйича 2022 йилда АМПдан бутунлай воз кечганини эълон қилди, CNN ва Washington Post эса кейинги йилларда аста-секин шу йўлни тутди ва ҳозир уларнинг мобил веб-сайтлари тўлиқ респонсив архитектурага асосланган. Бизнинг амалиётимизда ҳам битта минтақавий янгиликлар нашри АМПдан воз кечиб замонавий лази-лоадинг ва WebP/AVIF форматларига ўтгач, LCP кўрсаткичи тахминан ўттиз фоизга яхшиланган ва олти ой ичида органик трафик ўн саккиз фоизга ошган эди.
Модерн веб оптималлаштириш энди бутунлай бошқа фалсафага асосланган, яъни Googleнинг махсус форматига эмас, балки тўғридан тўғри Core Web Vitals кўрсаткичларига ишлаш керак. Бунинг амалий маъноси шундаки, критик CSSни HTML ичига инлине қилиш, саҳифа пастидаги тасвирларни лази лоад қилиш, модерн расм форматларидан фойдаланиш, CDN ва edge caching орқали географик кечикишни камайтириш, ҳамда муҳим ресурсларни прелоад ва префетч директивалари билан олдиндан тайёрлаш зарур. Бу ёндашув брендингиз ва контентингиз устидан тўлиқ назоратни сақлаб қолади, шу билан бирга фойдаланувчига АМП ваъда қилган тезликдан ҳам юқори натижа беради.
Албатта, ҳеч бир технология бир кечада ўлмайди ва АМП ҳам ҳали баъзи тор контекстларда ишлатилмоқда, масалан айрим эски янгиликлар агрегаторлари ҳамон АМП feedни афзал кўради ёки ривожланаётган бозорлардаги жуда эски мобил қурилмалар учун енгил алтернатива сифатида хизмат қилади. Лекин янги лойиҳа бошлаётган ҳар қандай компания ёки блог учун АМПга вақт ва ресурс сарфлаш 2026 йилда мантиқсиз қарор бўлади, чунки бу технология аллақачон ўз умрининг охирларига келди ва Googleнинг ўзи ҳам уни фаол тарғиб қилмай қўйди. Ақлли танлов — бу замонавий performance budgeting методологияси ва Core Web Vitalsга қаратилган узлуксиз мониторинг орқали сайтингизни доимо энг юқори даражада сақлашдир.